Ήταν από εκείνες τις γυναίκες που δεν τις έγραφε καμιά εφημερίδα και δεν τις φωτογράφιζε κανείς, κι όμως για μια ολόκληρη εποχή τις ήξεραν όλοι. Τη δεκαετία του πενήντα, στις γειτονιές της Αθήνας, η μέρα δεν άρχιζε με θόρυβο από αυτοκίνητα και μηχανές, άρχιζε με φωνές, με τον γαλατά, τον ψωμά, τον μανάβη, τον παλιατζή και, κάπου ανάμεσα σε όλους αυτούς, με τη χαρακτηριστική φωνή της γυναίκας που έβαφε τα ρούχα.
Ερχόταν σπρώχνοντας το παλιό τρίτροχο καρότσι της, που πάνω του κουβαλούσε κουβέρτες, βελέντζες, παλιά χαλιά και πανωφόρια που της εμπιστεύονταν οι νοικοκυρές. Ήταν πράγματα φθαρμένα από τα χρόνια, μα κανείς δεν τα πετούσε εύκολα, γιατί τότε ένα ρούχο δεν ήταν απλώς ένα ρούχο, ήταν χρήματα πληρωμένα με κόπο, ήταν προίκα, ήταν κληρονομιά, ήταν ένα κομμάτι από τη ζωή μιας οικογένειας, κι εκείνη ήξερε να τα ξαναγεννά.
Έστηνε τη δουλειά της στην αυλή, έφερνε τα μεγάλα λαμαρινένια δοχεία, γέμιζε νερό και άναβε τη φωτιά, ύστερα έριχνε μέσα τη βαφή και περίμενε. Τα χέρια της, γεμάτα σημάδια από τα χρόνια της δουλειάς, βυθίζονταν στο ζεστό νερό και ανακάτευαν αργά τα υφάσματα. Δεν ήταν εύκολη δουλειά, το νερό έκαιγε, η βαφή μύριζε έντονα, τα βαριά βρεγμένα υφάσματα τραβούσαν τα χέρια και την πλάτη της, κι όμως εκείνη συνέχιζε, σήκωνε μια βελέντζα, την άφηνε να στραγγίξει, την ξαναβύθιζε, έλεγχε το χρώμα με το μάτι, όπως μόνο ένας άνθρωπος που έχει περάσει μια ζωή μέσα στη δουλειά μπορεί να κάνει, και σιγά σιγά στην αυλή απλώνονταν τα καινούργια χρώματα.
Μια παλιά κουβέρτα που μέχρι χθες έμοιαζε κουρασμένη από τον χρόνο αποκτούσε ξανά ζωή, ένα ξεθωριασμένο πανωφόρι γινόταν πάλι χρήσιμο, ένα χαλί που είχε πατήσει πάνω του μια ολόκληρη οικογένεια μπορούσε να στρωθεί για λίγα ακόμη χρόνια, κι αυτό ήταν το θαύμα της δουλειάς της, γιατί δεν δημιουργούσε καινούργια πράγματα, έσωζε τα παλιά. Τότε οι άνθρωποι ήξεραν να κρατούν, να μπαλώνουν, να επιδιορθώνουν, να μεταποιούν, να δίνουν δεύτερη και τρίτη ευκαιρία σε ό,τι είχαν αποκτήσει με κόπο.
Στα σπίτια της γειτονιάς την περίμεναν ιδιαίτερα πριν μπει ο χειμώνας, τότε άνοιγαν οι αποθήκες και κατέβαιναν από τα σεντούκια οι βαριές βελέντζες της γιαγιάς, οι κουβέρτες, τα παλιά παλτά, κάποια είχαν μείνει χρόνια διπλωμένα και μύριζαν κλεισούρα, κι εκείνη τα έπαιρνε στα χέρια της και τα έκανε πάλι έτοιμα για το σπίτι. Το μεσημέρι, αν η δουλειά συνεχιζόταν, καθόταν στην άκρη της αυλής και έτρωγε το φαγητό που της είχαν κρατήσει, ένα πιάτο ζεστό φαΐ, λίγο ψωμί, μια κούπα κρασί, ύστερα σήκωνε ξανά τα μανίκια, και όταν τελείωνε έπαιρνε το μεροκάματο στο χέρι. Καμιά φορά όμως δεν υπήρχαν αρκετά χρήματα και τότε η πληρωμή γινόταν αλλιώς, ένα κομμάτι τυρί, λίγο κρέας, γάλα, αυγά, λαχανικά από τον κήπο, έτσι ζούσαν τότε πολλοί άνθρωποι, το χρήμα ήταν λίγο και η ανάγκη μεγάλη, μα υπήρχε ακόμη εκείνη η παράξενη αλληλεγγύη της γειτονιάς, όπου ο ένας βοηθούσε τον άλλον όπως μπορούσε.
Κανείς δεν ήξερε πολλά για τη ζωή της, ήξεραν μόνο πως κάθε πρωί έπρεπε να δουλέψει, πως είχε ένα σπίτι να συντηρήσει, ανθρώπους που περίμεναν από εκείνη το ψωμί της ημέρας, δεν παραπονιόταν, δεν ζητούσε, δεν εξηγούσε, έσπρωχνε το καρότσι της και προχωρούσε, χειμώνα και καλοκαίρι, με ήλιο, με κρύο, με βροχή, κι όσο μεγάλωνε τόσο περισσότερο έμοιαζε να μικραίνει μπροστά στο βάρος του καροτσιού της, εκείνη όμως συνέχιζε να το σπρώχνει στους δρόμους της Αθήνας, σαν να μην είχε δικαίωμα η κούραση να τη σταματήσει.
Κάποια στιγμή οι γειτονιές άρχισαν να αλλάζουν, οι παλιές αυλές χάθηκαν, τα χαμηλά σπίτια έδωσαν τη θέση τους στις πολυκατοικίες, τα σεντούκια άδειασαν, οι παλιές βελέντζες ξεχάστηκαν και τα πράγματα που κάποτε επιδιορθώνονταν άρχισαν να αντικαθίστανται, και μαζί τους χάθηκε και η γυναίκα με το καρότσι. Κανείς δεν κατάλαβε πότε ακριβώς έγινε, μια μέρα απλώς δεν ακούστηκε η φωνή της στον δρόμο, την άλλη μέρα περίμεναν πάλι, ύστερα πέρασε κι άλλη, και κάποτε όλοι κατάλαβαν πως εκείνη η γνώριμη παρουσία είχε φύγει από τη γειτονιά για πάντα.
Από εκείνες τις ζωές δεν έμειναν πολλά, μια παλιά φωτογραφία, ένα ξεχασμένο καρότσι, κάποια χρωματισμένα δοχεία σε μια αποθήκη και ίσως μια βελέντζα διπλωμένη κάπου σε ένα παλιό σπίτι, μα όσοι έζησαν εκείνη την Αθήνα, αν ακούσουν σήμερα μέσα στη μνήμη τους εκείνη τη μακρινή φωνή, θα θυμηθούν τις αυλές, τα χαμηλά σπίτια, τα παιδιά που έπαιζαν στον δρόμο, τις νοικοκυρές που περίμεναν τη σειρά τους και τη γυναίκα που έσκυβε πάνω από το καζάνι της, γιατί εκείνη δεν έβαφε μόνο ρούχα, έβαφε τις αναμνήσεις των ανθρώπων, έδινε χρώμα σε πράγματα που είχαν αρχίσει να ξεθωριάζουν και, χωρίς να το ξέρει, άφηνε πίσω της κάτι πολύ πιο πολύτιμο από ένα βαμμένο ύφασμα, άφηνε μια εποχή, μια Αθήνα που δεν υπάρχει πια, και ίσως γι' αυτό, τόσα χρόνια μετά, όταν θυμάμαι εκείνα τα χρόνια, μου φαίνεται πως δεν ακούω μόνο τη φωνή της στον δρόμο, ακούω ολόκληρη τη γειτονιά να ξυπνά, και βλέπω ακόμη τη γυναίκα να σπρώχνει αργά το καρότσι της, με τα χέρια της βαμμένα από τα χρώματα και το πρόσωπό της κουρασμένο, να προχωρά στον δρόμο χωρίς να ξέρει πως κάποτε, πολύ αργότερα, κάποιος θα τη θυμηθεί και θα καταλάβει πως κι εκείνη ήταν ένα μικρό, πολύτιμο κομμάτι της παλιάς Αθήνας.
Άννα Δανάλη
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου