Μπορεί μια τράπεζα να αξιολογεί μια χρηματοδότηση όχι μόνο με βάση την οικονομική της απόδοση και τον πιστωτικό κίνδυνο, αλλά και με βάση το αποτύπωμά της στην κοινωνία, την τοπική οικονομία και το περιβάλλον;
Αυτό ακριβώς αποτελεί το πεδίο δράσης των ευρωπαϊκών ηθικών και εναλλακτικών τραπεζών, ενός χρηματοπιστωτικού κλάδου που διαθέτει συνολικό ενεργητικό 79 δισ. ευρώ και διαδραματίζει ολοένα σημαντικότερο ρόλο στη χρηματοδότηση της κοινωνικής οικονομίας.
Κεντρικός ευρωπαϊκός φορέας του κλάδου είναι η European Federation of Ethical and Alternative Banks and Financiers (FEBEA), η οποία ιδρύθηκε το 2001 στις Βρυξέλλες από μια μικρή ομάδα τραπεζών και χρηματοπιστωτικών οργανισμών. Στόχος τους ήταν να συνεργαστούν, να ανταλλάξουν τεχνογνωσία και να αποκτήσουν κοινή εκπροσώπηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Σήμερα η FEBEA αριθμεί περισσότερα από 30 μέλη από σχεδόν 20 χώρες. Στην Ομοσπονδία συμμετέχουν τράπεζες, συνεταιρισμοί, ιδρύματα, ταμεία, οργανισμοί μικροχρηματοδοτήσεων και επενδυτές με κοινωνικό προσανατολισμό.
Παρά τις διαφορετικές μορφές και τα επιχειρηματικά μοντέλα τους, τα μέλη της FEBEA έχουν έναν κοινό προσανατολισμό: τη διοχέτευση κεφαλαίων στην πραγματική οικονομία και τη χρηματοδότηση έργων με μετρήσιμο κοινωνικό ή περιβαλλοντικό αποτέλεσμα.
Μια ευρωπαϊκή αγορά με ενεργητικό 79 δισ. ευρώ
Στα 25 χρόνια λειτουργίας της, η FEBEA έχει εξελιχθεί από έναν μηχανισμό συνεργασίας μεταξύ των μελών της σε έναν θεσμικό εταίρο ευρωπαϊκών οργανισμών, όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων, η Τράπεζα Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Όπως αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο νέος πρόεδρος της FEBEA, Παναγιώτης Τουρναβίτης, η συνεργασία αυτή δεν περιορίζεται στη θεσμική εκπροσώπηση. Έχει οδηγήσει στη δημιουργία προγραμμάτων τεχνικής βοήθειας, μηχανισμών εγγυήσεων και κοινών χρηματοδοτικών εργαλείων, στα οποία τα μικρότερα μέλη της Ομοσπονδίας δεν θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση μεμονωμένα.
«Η FEBEA απέκτησε φωνή και έγινε κάτι περισσότερο από μια ομοσπονδία: μια συλλογική δύναμη», σημειώνει.
Η βασική διαφοροποίηση της ηθικής χρηματοδότησης βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται μια επένδυση. Ένας μικρός συνεταιρισμός, μια κοινωνική επιχείρηση, μια κοινότητα ανανεώσιμης ενέργειας ή ένα έργο προσιτής κατοικίας μπορεί για ένα συμβατικό πιστωτικό ίδρυμα να συνεπάγεται μικρό χρηματοδοτικό ποσό, αυξημένο κόστος αξιολόγησης και περιορισμένο περιθώριο κέρδους.
Για τα μέλη της FEBEA, ωστόσο, στην εξίσωση προστίθενται παράγοντες όπως η τοπική ανάπτυξη, η δημιουργία θέσεων εργασίας και το συνολικό κοινωνικό αποτύπωμα μιας χρηματοδότησης.
Η ελληνική παρουσία στην FEBEA
Ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα έχει η εκλογή του διευθύνοντος συμβούλου της Συνεταιριστικής Τράπεζας Καρδίτσας, Παναγιώτη Τουρναβίτη, στην προεδρία της FEBEA για την επόμενη τριετία.
Η εκλογή πραγματοποιήθηκε ομόφωνα στο πλαίσιο της Γενικής Συνέλευσης της Ομοσπονδίας, που πραγματοποιήθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου στη Βενετία.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική τραπεζική αγορά, καθώς η Συνεταιριστική Τράπεζα Καρδίτσας ήταν, πριν από δέκα χρόνια, το πρώτο ελληνικό μέλος της FEBEA.
Η τράπεζα ιδρύθηκε πριν από 32 χρόνια από αγρότες, μικρούς εμπόρους και επιχειρηματίες της Θεσσαλίας. Σήμερα εξυπηρετεί περισσότερους από 60.000 πελάτες, αριθμεί 18.500 μέλη και διαθέτει ενεργητικό που προσεγγίζει τα 400 εκατ. ευρώ.
«Όταν χτυπήσαμε για πρώτη φορά την πόρτα της FEBEA, πριν από δέκα χρόνια, ήμασταν το πρώτο ελληνικό μέλος. Ήμασταν μια μικρή τράπεζα, μακριά από τις Βρυξέλλες, και προερχόμασταν από μια χώρα, της οποίας το χρηματοπιστωτικό σύστημα ήταν τότε συνώνυμο της κρίσης. Η FEBEA δεν μας ρώτησε πόσο μεγάλοι ήμασταν. Μας ρώτησε τι πιστεύαμε», αναφέρει ο κ. Τουρναβίτης.
Όπως σημειώνει, η Ομοσπονδία αντιμετώπισε την ελληνική τράπεζα ως ισότιμο μέλος, δίνοντάς της τη δυνατότητα να αντλήσει τεχνογνωσία από αντίστοιχους ευρωπαϊκούς οργανισμούς και, δέκα χρόνια αργότερα, να αναλάβει την ηγεσία της.
Στο διάστημα αυτό, η Συνεταιριστική Τράπεζα Καρδίτσας αντιμετώπισε την κρίση χρέους, τα capital controls, την πανδημία και δύο καταστροφικές πλημμύρες μέσα σε τρία χρόνια, συνεχίζοντας, σύμφωνα με τον πρόεδρό της, να χρηματοδοτεί την τοπική οικονομία.
Το χρηματοδοτικό κενό της κοινωνικής οικονομίας
Ένα από τα βασικά ζητήματα που βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο της συζήτησης είναι το χρηματοδοτικό κενό που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι φορείς της κοινωνικής οικονομίας.
Σύμφωνα με τον κ. Τουρναβίτη, σχετική μελέτη αγοράς της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων που παρουσιάστηκε στο συνέδριο επιβεβαιώνει την ανάγκη ύπαρξης χρηματοπιστωτικών εταίρων που γνωρίζουν τις ιδιαιτερότητες αυτών των οργανισμών και μπορούν να μετατρέψουν τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις σε εφαρμόσιμες χρηματοδοτικές λύσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, εργαλεία όπως το Σχέδιο Δράσης για την Κοινωνική Οικονομία, το Σχέδιο για την Προσιτή Κατοικία, η Στρατηγική για την Καταπολέμηση της Φτώχειας, το InvestEU, η τεχνική βοήθεια SIFTA, τα προϊόντα εγγυήσεων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων, αλλά και τα δάνεια και οι επιχορηγήσεις της Αναπτυξιακής Τράπεζας του Συμβουλίου της Ευρώπης, αποκτούν πρακτική σημασία για τα μέλη της FEBEA.
Όπως επισημαίνει ο ίδιος, τα συγκεκριμένα εργαλεία δεν αποτελούν απλώς ευρωπαϊκές πολιτικές κατευθύνσεις, αλλά χρηματοδοτικά μέσα που ήδη αξιοποιούνται από οργανισμούς της Ομοσπονδίας.
Από τη συνεργασία στη δημιουργία κοινών χρηματοδοτήσεων
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των μελών της FEBEA.
Στο FEBEA Marketplace Workshop, οργανισμοί που διαθέτουν πλεονάζουσα ρευστότητα συνδέθηκαν με μέλη που έχουν ώριμα έργα και ανάγκες χρηματοδότησης. Παράλληλα, οργανισμοί με εξειδικευμένη τεχνογνωσία ήρθαν σε επαφή με μέλη που αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες χρηματοδοτικές και επιχειρησιακές ανάγκες.
Στόχος της νέας διοίκησης είναι αυτή η συνεργασία να αποκτήσει πιο μόνιμο χαρακτήρα.
«Η κατεύθυνση που θέλουμε να ακολουθήσουμε είναι η συγκεκριμένη συνεργασία να διευρυνθεί και να επεκταθεί ακόμη περισσότερο σε σημείο όπου η χρηματοπιστωτική συνεργασία μεταξύ των μελών να πάψει να αποτελεί αντικείμενο ενός workshop και να γίνει καθημερινή πρακτική», αναφέρει ο κ. Τουρναβίτης.
Η τεχνολογία αλλάζει και την περιφερειακή τραπεζική
Στην ατζέντα της νέας διοίκησης βρίσκεται και η αξιοποίηση της τεχνολογίας.
Η ψηφιοποίηση επιτρέπει ακόμη και σε μια μικρή περιφερειακή τράπεζα να προσφέρει ψηφιακές υπηρεσίες, άμεσες πληρωμές και χρηματοδοτικά προϊόντα που αξιοποιούν δεδομένα.
Το ζητούμενο, σύμφωνα με τον κ. Τουρναβίτη, είναι η τεχνολογία να λειτουργήσει συμπληρωματικά και όχι εις βάρος της σχέσης μιας τράπεζας με την τοπική κοινωνία.
«Η ψηφιακή τεχνολογία δεν είναι εχθρός της εγγύτητας. Αν χρησιμοποιηθεί σωστά, δημιουργεί εγγύτητα σε μεγαλύτερη κλίμακα», σημειώνει.
Πρόκειται για μια από τις βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι μικρότερες τράπεζες: να αξιοποιήσουν τα νέα ψηφιακά εργαλεία, διατηρώντας παράλληλα τη στενή σχέση με τις τοπικές κοινωνίες και τις επιχειρήσεις που χρηματοδοτούν.
Οι προτεραιότητες της νέας διοίκησης
Η νέα διοίκηση της FEBEA αναλαμβάνει για την επόμενη τριετία με βασικές προτεραιότητες τη διεύρυνση της πρόσβασης των μελών της στα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των οργανισμών και την αξιοποίηση της τεχνολογίας.
Η εκλογή του Παναγιώτη Τουρναβίτη σηματοδοτεί, παράλληλα, την πρώτη φορά που εκπρόσωπος ελληνικής τράπεζας αναλαμβάνει την προεδρία της ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας.
Για την ελληνική Συνεταιριστική Τράπεζα Καρδίτσας, η εξέλιξη αποτελεί συνέχεια μιας δεκαετούς παρουσίας στη FEBEA. Για τον ευρύτερο χώρο της ηθικής και εναλλακτικής τραπεζικής, η επόμενη περίοδος θα κριθεί από το κατά πόσο οι ευρωπαϊκοί χρηματοδοτικοί πόροι μπορούν να μετατραπούν σε πραγματικές επενδύσεις, θέσεις εργασίας και έργα με κοινωνικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
https://enallaktikos.gr/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου