Ο Υπουργός Εξωτερικών της χώρας μας Κύριος Γεραπετρίτης Γεώργιος από το βήμα της Βουλής δήλωσε ότι οποιαδήποτε μονομερής τουρκική ενέργεια της Γαλάζιας Πατρίδας" δεν παράγει έννομες συνέπειες στο διεθνές δίκαιο και δεν δημιουργεί τετελεσμένα στο Αιγαίο".
1. Και όμως η μονομερής επέκταση θαλάσσιων ζωνών ή ειδικών καταστάσεων της Γαλάζιας Πατρίδας Ανατολικά του 25ου Μεσημβρινού της Τουρκίας, δημιουργεί και έννομες συνέπειες και τετελεσμένα.
Είναι όπως ένα ακίνητο με τίτλους ιδιοκτησίας που ο γείτονας επικαλείται παγιωμένες καταστάσεις χρησικτησίας ακόμα και εάν ο ιδιοκτήτης του δείχνει τους νόμιμους Τίτλους Ιδιοκτησίας
2. Η Ελλάδα δεν έχει επεκτείνει τα Χωρικά της Ύδατα από 6νμ στα 12 νμ που υπάρχουν μέσα στο Ανατολικό Αιγαίο από τον 25ο Μεσημβρινό και Ανατολικά (άρθρο 3 UNCLOS).
Επομένως από ενδεχόμενη προσπάθεια εσωτερικού νόμου περί Γαλάζιας Πατρίδας της Τουρκίας μέχρι τις Κυκλάδες (25ου Μεσημβρινού) , επηρεάζεται η Εθνική Κυριαρχία Χωρικών μας Υδάτων τα οποία δεν έχουμε επεκτείνει ως Ελλάδα παρόλο που ο ίδιος ο Υπουργός Εξωτερικών την 16 Ιανουαρίου 2026 έχει δηλώσει "αόριστα" ότι θα τα επεκτείνουμε.
3. Ο ενδεχόμενος εσωτερικός νόμος της Τουρκίας ενισχύει το casus belli της Τουρκίας εναντίον της Εθνικής Κυριαρχίας των 12 νμ την οποία επιβουλεύεται με εσωτερικό νόμο η Τουρκία.
Η Τουρκία δηλαδή επιδιώκει στην ουσία να σφετεριστεί τα μη νομιμοποιημένα Διεθνώς Χωρικά Ύδατα της Ελλάδας από τα 6 νμ στα 12 νμ.
4. Σε περίπτωση ενδεχομένου εσωτερικού νόμου, η Τουρκία θα προσπαθήσει να παγιώσει τις μονομερείς αξιώσεις - καταστάσεις όπως είναι η αλιεία, το δικαίωμα της Έρευνας Διάσωσης, τις Γκρίζες Ζώνες, νησιά που δεν αναφέρονται στην Συνθήκη της Λωζάννης το 1923 και Ειρήνης των Παρισίων το 1947, θαλάσσια πάρκα, πεδία βολών & Ασκήσεων, χρησιμοποιώντας εντάσεις - κρίσεις επί του πεδίου, ενώ η χώρα μας θα παραμένει προσηλωμένη στον εφησυχασμό του Διεθνούς Δικαίου
5. Το θέμα των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας μας που αφορά την ΑΟΖ και την Υφαλοκρηπίδα, κατά τα οποία η Τουρκία δεν δέχεται το Διεθνές Δίκαιο ότι τα Νησιά του Ανατολικού Αιγαίου ότι έχουν ΑΟΖ Υφαλοκρηπίδα (Άρθρο 121 UNCLOS), θα παραμείνει προς επίλυση επ αόριστον
6. Με αυτές τις συνθήκες ακόμα και εσωτερικού νόμου της Τουρκίας, παγιώνονται θέσεις της στην πράξη όπως η περιπλάνηση του Oruc Reis το 2020, η διδακτέα ύλη της Γαλάζιας Πατρίδας στην Α' Βάθμια και Β' Βάθμια Εκπαίδευση, η απαγόρευση της πόντισης καλωδίου μετά στην Κάσο για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας Κυπριακής Δημοκρατίας Ισραήλ το 2024 όταν και σταμάτησαν οι εργασίες εδώ και 2 χρόνια μέσα σε ΑΟΖ οριοθετημένη Ελλάδας Αιγύπτου.
Είναι γνωστό ότι η Τουρκία δεν ενδιαφέρεται για το Διεθνές Δίκαιο και προσπαθεί να ενισχύσει τις θέσεις της βήμα βήμα προκαλώντας τον κατευνασμό της χώρας μας που επιθυμεί τα "ήρεμα νερά"...
Συνέντευξη με αιχμές για την ελληνική εξωτερική πολιτική, την τουρκική αναθεωρητική στρατηγική, το Κυπριακό, τη Μέση Ανατολή, το κράτος δικαίου και την ακρίβεια στην ενέργεια παραχώρησε ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου και Δικαίου της Ενέργειας, Νίκος Φαραντούρης, στην εκπομπή Monitor.
Ο κ. Φαραντούρης εμφανίστηκε ιδιαίτερα ανήσυχος για τις κινήσεις της Άγκυρας και το προωθούμενο τουρκικό νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα», το οποίο χαρακτήρισε «δεύτερο και χειρότερο casus belli». Παράλληλα, κατηγόρησε την ελληνική κυβέρνηση για «ύποπτη σιωπή», έλλειψη στρατηγικής και καθυστέρηση στην κινητοποίηση των ευρωπαϊκών θεσμών.
Η συζήτηση επεκτάθηκε επίσης στον ρόλο της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στη σημασία της οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών Ελλάδας – Κύπρου, στην ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής ΑΟΖ στη Μεσόγειο, στις διώξεις χριστιανικών πληθυσμών στη Συρία, αλλά και στα εσωτερικά ζητήματα που αφορούν το κράτος δικαίου, τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις και την ακρίβεια στην ενέργεια.
Πρόσφατα ενταχθήκατε στην ευρωομάδα των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και αναλάβατε καθήκοντα σε κρίσιμες επιτροπές. Πώς μεταφράζεται αυτό για την εκπροσώπηση των ελληνικών συμφερόντων;
«Βασικό μου μέλημα είναι η προάσπιση των συμφερόντων της πατρίδας και του ελληνικού λαού. Συμμετέχω στην Επιτροπή Προϋπολογισμών, όπου διαπραγματευόμαστε το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034. Από εκεί θα κριθούν οι πόροι που θα κατευθυνθούν στα κράτη-μέλη, στην Ελλάδα και στις περιφέρειες.
Συμμετέχω επίσης στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων, που είναι εξαιρετικά κρίσιμη για τη θωράκιση των ελληνικών συμφερόντων, ειδικά σε μια περίοδο με ανοικτά μέτωπα από τη Μέση Ανατολή μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο, τη Βαλτική, τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον υπόλοιπο κόσμο.
Παράλληλα, συμμετέχω στην Επιτροπή Περιβάλλοντος, Ασφάλειας Τροφίμων και Κλίματος, γιατί όλα τα μεγάλα έργα πλέον έχουν διάσταση περιβάλλοντος, ενέργειας, ενεργειακής επάρκειας και αυτάρκειας.
Επίσης, συμμετέχω σε αντιπροσωπείες για τις σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ινδία και τις χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας. Όλα αυτά είναι πεδία στα οποία η Ελλάδα πρέπει να έχει φωνή, παρουσία και στρατηγική».
Έχετε προειδοποιήσει ότι η Άγκυρα ετοιμάζει ένα δεύτερο casus belli με το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα». Ποια είναι τα κενά στην εξωτερική πολιτική της Αθήνας;
«Αυτό που ετοιμάζεται στην Τουρκία δεν αφορά μόνο τα 12 ναυτικά μίλια. Αφορά τη διχοτόμηση του Αιγαίου. Το τουρκικό νομοσχέδιο δεν αναγνωρίζει ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα στα ελληνικά νησιά και συνιστά απόπειρα υφαρπαγής εθνικής κυριαρχίας και μονομερούς αλλαγής συνόρων.
Είναι ένα δεύτερο και χειρότερο casus belli. Και είναι ακόμη πιο ανησυχητικό ότι όλα αυτά συμβαίνουν ενώ η ελληνική κυβέρνηση μιλούσε επί χρόνια για “ήρεμα νερά” με την Τουρκία. Το αφήγημα αυτό κατέρρευσε.
Η κυβέρνηση δεν διαθέτει στρατηγική στα εθνικά θέματα. Παραμένει σιωπηλή μπροστά σε μια πολύ σοβαρή τουρκική κλιμάκωση. Ο πρωθυπουργός θα έπρεπε ήδη να έχει ζητήσει έκτακτη σύνοδο κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας θα έπρεπε να έχουν ενημερώσει έναν προς έναν τους ομολόγους τους, τους εταίρους και τους συμμάχους.
Δεν μπορεί η Ελλάδα να περιμένει να ψηφιστεί το νομοσχέδιο και μετά να αντιδράσει. Πρέπει τώρα να ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση να παγώσουν συζητήσεις για χρηματοδοτήσεις, τελωνειακή ένωση, συμμετοχή της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή ασφάλεια και άμυνα, καθώς και κονδύλια για ανάπτυξη και μεταναστευτικό, εφόσον η Άγκυρα επιμείνει σε τέτοια επιθετική ενέργεια».
Το θέμα της Κάσου συνδέεται με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ. Πώς πρέπει να κινηθεί η Ελλάδα;
«Το ζήτημα της “Γαλάζιας Πατρίδας” συνδέεται άμεσα με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ. Πρόκειται για έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, χρηματοδοτημένο με 700 εκατομμύρια ευρώ από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Αντί η κυβέρνηση να προχωρήσει αποφασιστικά στην υλοποίηση του έργου, επικαλείται τεχνικές δυσκολίες, νέους εταίρους ή αλλαγές. Όμως η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απαντά ότι το έργο έχει τεχνική επάρκεια, βιωσιμότητα και ευρωπαϊκή στήριξη.
Η αναβλητικότητα της Αθήνας δεν μπορεί να εμφανίζεται ως τεχνικό ζήτημα, όταν στην πραγματικότητα η Τουρκία επιχειρεί να μπλοκάρει έργα που αναβαθμίζουν τον Ελληνισμό στην Ανατολική Μεσόγειο».
Θέσατε τα εθνικά θέματα και στην πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα. Πώς σκοπεύετε να κρατήσετε το Κυπριακό ψηλά στην ευρωπαϊκή ατζέντα;
«Είχα προσωπική επικοινωνία με την πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, και έθεσα τα ελληνικά εθνικά θέματα στο υψηλότερο κοινοβουλευτικό επίπεδο.
Συζητήσαμε τις τουρκικές νομοθετικές πρωτοβουλίες, την απειλή της “Γαλάζιας Πατρίδας” και την ανάγκη συντονισμού, ενημέρωσης και ενδεχόμενης συζήτησης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Η παράνομη κατοχή της Κύπρου δεν πρέπει να ξεχνιέται ποτέ. Ελλάδα και Κύπρος πρέπει να συντονιστούν πραγματικά. Έχω επαναφέρει την πρότασή μου για κοινή ευρωπαϊκή ΑΟΖ ή, έστω, για συντονισμένη δράση των μεσογειακών κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία, Μάλτα, Ελλάδα, Κύπρος και Κροατία πρέπει να συγκροτήσουν κοινή στρατηγική στη Μεσόγειο, από το Γιβραλτάρ μέχρι την Κύπρο και τον Λίβανο. Το θέατρο των διεθνών εξελίξεων μετακινείται από τη Βαλτική στη Μεσόγειο και αυτό είναι μεγάλη ευκαιρία για τον Ελληνισμό».
Θέσατε επανειλημμένα το ζήτημα των διώξεων χριστιανικών πληθυσμών στη Συρία. Πώς βλέπετε τη στάση της Ελλάδας;
«Είχα επισκεφθεί τη Συρία την Κυριακή της Ορθοδοξίας. Συνάντησα τον Πατριάρχη Αντιοχείας Ιωάννη Ι΄ και βρέθηκα σε ναούς και κοινότητες που αργότερα έγιναν στόχος τζιχαντιστικών επιθέσεων.
Ο ναός του Προφήτη Ηλία ισοπεδώθηκε από τρομοκρατική επίθεση. Άνθρωποι που συνάντησα σκοτώθηκαν. Οι Αντιοχειανοί χριστιανοί, με παρουσία χιλιάδων ετών στην περιοχή, απειλούνται από εξτρεμιστικές ομάδες.
Η Αθήνα κράτησε ύποπτη σιωπή. Όταν έθεσα το θέμα στην Ελλάδα, βρήκα κλειστές πόρτες. Στις Βρυξέλλες, στο Στρασβούργο και στην Ουάσιγκτον υπήρξε μεγαλύτερη ανταπόκριση.
Η Ελλάδα έχει ανθρωπιστική και ιστορική υποχρέωση να υπερασπιστεί τους χριστιανικούς πληθυσμούς της Συρίας, το Πατριαρχείο Αντιοχείας, αλλά και κάθε κοινότητα που υφίσταται διώξεις, όπως οι Αλαουίτες, οι Κούρδοι και οι Δρούζοι».
Με αφορμή τις υποκλοπές και τις παρεμβάσεις σας για το κράτος δικαίου, θεωρείτε ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί αντιλαμβάνονται το μέγεθος του προβλήματος στην Ελλάδα;
«Η εξέλιξη με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι συγκλονιστική. Ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενεργοποιήσει διαδικασίες αιρεσιμότητας για την ορθή διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων από την Ελλάδα.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει, με ευθύνη της κυβέρνησης, ακόμη και σε πάγωμα ευρωπαϊκών πόρων. Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί θέλουν να διασφαλίσουν ότι τα χρήματα των Ευρωπαίων και Ελλήνων φορολογουμένων κατευθύνονται εκεί όπου πρέπει: στους νέους, στους αγρότες, στην περιφερειακή ανάπτυξη, στις κοινωνικές παροχές, στους βρεφονηπιακούς σταθμούς, στα σχολεία, στα νοσοκομεία, στα δίκτυα και στις υποδομές.
Η κυβέρνηση, με κοινοβουλευτικά τεχνάσματα, εμποδίζει τον ουσιαστικό έλεγχο και επιχειρεί να συγκαλύψει σκάνδαλα και πρακτικές αδιαφάνειας. Την ώρα που δίνουμε μάχη για περισσότερα κονδύλια στην κοινή αγροτική πολιτική, στην περιφέρεια, στο στεγαστικό και στον πρωτογενή τομέα, η Αθήνα τραβάει το χαλί για να καλύψει μια χούφτα κολλητών.
Αυτό είναι κοτσαμπασισμός, κουτοπονηριά και πολιτικαντισμός. Χρειάζεται αλλαγή πορείας και αλλαγή κυβέρνησης».
Έχετε μιλήσει για «πάρτι» στην ενέργεια. Ποιοι μηχανισμοί το επιτρέπουν και πώς μπορεί να παρέμβει η Ευρωπαϊκή Ένωση;
«Η Ελλάδα έχει μεσοσταθμικά από τις υψηλότερες τιμές ενέργειας στην Ευρώπη και βρίσκεται ανάμεσα στις δέκα ακριβότερες χώρες στον κόσμο. Η ακρίβεια συνδέεται ευθέως με τις υψηλές τιμές ενέργειας και τον πληθωρισμό.
Η ΔΕΗ, μια εταιρεία που ελέγχεται από το Δημόσιο, θα έπρεπε να λειτουργεί προς όφελος της οικονομίας και του καταναλωτή. Αντί γι’ αυτό, βλέπουμε υψηλές αμοιβές, μπόνους, αμφιλεγόμενες επενδύσεις, ρήτρα αναπροσαρμογής και στρεβλώσεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Η ελληνική αγορά είναι μικρή και θα μπορούσε να εποπτεύεται αποτελεσματικά από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, την Επιτροπή Ανταγωνισμού και την κυβέρνηση. Αντί γι’ αυτό, έχει αφεθεί ανεξέλεγκτη μια χούφτα εταιρειών που αισχροκερδούν εις βάρος του Έλληνα καταναλωτή.
Η κυβέρνηση δεν μπορεί να μεταθέτει την ευθύνη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρώπη μπορεί να συντονίσει δράσεις, αλλά ο έλεγχος των καρτέλ, η εποπτεία της ΔΕΗ, οι ρυθμιστικές παρεμβάσεις, η μείωση ΦΠΑ και έμμεσων φόρων και η αντιμετώπιση στρεβλώσεων είναι ευθύνη της ελληνικής πολιτείας.
Η Ισπανία και η Πορτογαλία παρενέβησαν στην ενεργειακή κρίση για να αποδεσμεύσουν την τιμή της κιλοβατώρας από την υψηλή τιμή του φυσικού αερίου. Εδώ ο πρωθυπουργός δηλώνει “θυμωμένος” με την ακρίβεια. Μετά από επτά χρόνια διακυβέρνησης δεν αρκεί να δηλώνεις θυμωμένος. Όφειλες να έχεις λάβει μέτρα».
Ευτυχώς, έχω ένα πολύ απλό κόλπο για να δροσίζομαι και να αντιστέκομαι στον καύσωνα. Προέρχεται από τη γιαγιά μου που έζησε στην Ελλάδα για πολύ καιρό. Το μόνο που χρειάζεσαι είναι ένα απλό μαντήλι για να δροσιστείς. Από τότε που άρχισα να χρησιμοποιώ αυτό το κόλπο, δεν υποφέρω πια από τη ζέστη. Ορίστε ένα απλό κόλπο για να νικήσετε τη ζέστη όλη μέρα. Δείτε: Πώς να καταπολεμήσετε τη ζέστη όλη μέρα Πάρτε ένα κασκόλ ή μια μπαντάνα . Ξεπλύνετε το κάτω από πολύ κρύο νερό. Στύψτε το για να διατηρήσετε την υγρασία, αλλά χωρίς να το βραχείτε πολύ. Τυλίξτε το γύρω από τον αριστερό σας καρπό.
Δέστε έναν κόμπο έτσι ώστε να κρατήσει για αρκετές ώρες. Απολαύστε τη φρεσκάδα για πολύ καιρό! Παραμένεις ανανεωμένος όλη μέρα! Και να το! Είστε ανανεωμένοι για αρκετές ώρες :-) Εύκολο, γρήγορο και αποτελεσματικό, έτσι δεν είναι; Και όλα αυτά φυσικά χωρίς κλιματισμό που καταναλώνει ενέργεια. Ούτε ανεμιστήρας που κυκλοφορεί τον αέρα αλλά δεν τον ψύχει.
Προφανώς, αν δεν έχετε κασκόλ, οποιοδήποτε κομμάτι ύφασμα θα κάνει: ένα κομμάτι από ένα παλιό μπλουζάκι, μια κομμένη μαξιλαροθήκη, μια πετσέτα πιάτων... Ό,τι θέλεις, αρκεί να είναι μη συνθετικό υλικό... Και ότι μπορεί να τυλιχτεί και να δεθεί. Αλλά πρόσεχε, η τοποθεσία είναι σημαντική: είναι μόνο ο αριστερός καρπός. Ξέρεις, εκεί μπορείς να νιώσεις τον σφυγμό σου. Θα εξηγήσουμε τώρα γιατί αυτή είναι η Η ΛΥΣΗ. Γιατί ένα βρεγμένο κασκόλ μας κρατάει δροσερούς για τόσο πολύ ώρα;
Κάποιος θα μπορούσε να σκεφτεί ότι ένα απλό βρεγμένο κασκόλ δεν μπορεί να μας κρατήσει δροσερούς για αρκετές ώρες...κι όμως! Το κασκόλ γίνεται φρέσκο χάρη στο κρύο νερό. Κολλημένο στον αριστερό καρπό, αγγίζει την κερκιδική αρτηρία που συνδέει την καρδιά με το άκρο του βραχίονα. Σε αυτό το σημείο, η αρτηρία βρίσκεται πιο κοντά στο δέρμα: επομένως, αιχμαλωτίζει τη δροσιά του κασκόλ. Στη συνέχεια, το αίμα αναζωογονείται και κυκλοφορεί σε όλο το σώμα, προσφέροντας μια ευχάριστη αίσθηση.
Είναι λίγο σαν να ψύχεις το σώμα από μέσα προς τα έξω. Και γι' αυτό η αίσθηση είναι διαρκής και αποτελεσματική.
Video 1: https://x.com/i/status/2058607902177239491 (Sen. Ron Johnson just went off: "This is the biggest government scandal of my LIFETIME, and the legacy media refuses to cover it. The FDA knew that COVID injections were causing SEVERE adverse events, including sudden cardiac death, pulmonary infarction, and Bell’s palsy!" "Hundreds of thousands of people that experienced adverse events, the tens of thousands that died on VAERS, reported on VAERS associated with that vaccine." ) video 2: https://x.com/i/status/2058635030172180874
click on image :
meanwhile:
Taken from Χ - Rigged from the start: Unredacted EU-Pfizer contract exposes COVID jab gamble A newly resurfaced contract between the European Commission and Pfizer-BioNTech for the development and supply of their COVID-19 vaccine to the 27 EU countries shows the the globalists’ double betrayal. The blacked-out clauses of the contract reveal that the population got experimental jabs they couldn't refuse, while Pfizer quietly waived all responsibility. The original document admits that: A. vaccines and materials related to the vaccines are being rapidly developed due to the emergency circumstances Β. participants acknowledge that the long-term effects and efficacy are not currently known C. there may be adverse effects of the vaccine that are not currently known
The Pfizer contracts signed with every EU country that went all in on the jab have now come to light and the small print is crystal clear.
• Long-term side effects are not recognized • The vaccine’s efficacy is unknown • Adverse effects that are not yet known may still appear…
It doesn’t get more clear on the betrayal…
Globalist governments forced experimental shots on their own populations while quietly signing away liability and admitting in black-and white that nobody knew what the long-term consequences would be. They loaded the dice, indemnified Pfizer, censored the skeptics, and called it “public health.” Read the documents yourself. The betrayal was baked in.
Η Ομιλία κ. Κώστα Καραμανλή σε εκδήλωση παρουσίασης βιβλίου στο Μέγαρο Μουσικής Κυρίες και Κύριοι,
Το βιβλίο των Αρβανιτόπουλου και Φίλη είναι μια ακριβής απεικόνιση της νέας πραγματικότητας που βιώνουμε πλέον στο διεθνές σύστημα, της «Νέας Παγκόσμιας Τάξης», όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στον τίτλο, κατ’ ευφημισμόν,στην πραγματικότητα ΑΤΑΞΙΑΣ, και μια πολύ εύστοχη διερεύνηση των στοιχείων που την ερμηνεύουν.
Οι συγγραφείς εμβαθύνουν σε όλες τις παραμέτρους που διαφοροποιούν αυτήν την κατάσταση σε σχέση με το μεταπολεμικό διεθνές σύστημα και αποκρυσταλλώνουν τις νέες παραμέτρους, με τις οποίες ερχόμαστε πλέον αντιμέτωποι.
Ως συνισταμένη των δεδομένων που χαρακτηρίζουν αυτήν την νέα πραγματικότητα, οι συγγραφείς προσδιορίζουν «Το Δίκαιο της Ισχύος», σε αντιδιαστολή με τη φιλελεύθερη δημοκρατική δικαιοκρατική τάξη που, διακηρυκτικά έστω, ταυτοποιούσε τον δυτικό μεταπολεμικό κόσμο. Η κωδικοποίηση αυτή είναι εξ ορισμού ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο για την κατανόηση του νέου διεθνούς συστήματος που αναδύεται.
Ο σημερινός κόσμος απομακρύνεται οριστικά από τα δεδομένα της μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων. Τόσο ο διπολικός κόσμος της εποχής του Ψυχρού Πολέμου όσο και η ηγεμονία της μοναδικής υπερδύναμης στα χρόνια που ακολούθησαν την κατάρρευση του σοβιετικού μπλοκ, πρόσφεραν ένα σημαντικό βαθμό σταθερότητας.
Σίγουρα ο κόσμος δεν ήταν ειδυλλιακός, υπήρχαν εντάσεις, συγκρούσεις, περιφερειακοί πόλεμοι, αλλά το σύστημα ήταν σχετικά σταθερό. Σήμερα, ωστόσο, αυτός ο παράγοντας της σταθερότητας αλλάζει ταχύτατα και σε βάθος.
Ένας νέος πολυπολικός κόσμος αναδύεται. Βεβαίως οι ΗΠΑ εξακολουθούν να είναι η ηγετική δύναμη στον κόσμο, κυρίως σε κάποιους τομείς (στρατιωτικό), ωστόσο δυσκολεύονται να επιβάλουν τη θέλησή τους, όπως αποδεικνύεται συχνά τα τελευταία χρόνια. Αυτό, σε συνδυασμό με την απογοητευτική αδυναμία της ΕΕ να αναλάβει ένα διεθνή ρόλο ανάλογο με την πραγματική της δυνατότητα, οδηγεί στο να διολισθαίνει η Δύση προοδευτικά σε θέση αμηχανίας.
Παράλληλα, βρίσκεται υπό κατάρρευση η παραδοσιακή συνοχή της Δύσης. Στο παρελθόν, ΗΠΑ και ΕΕ είχαν μεν πάντα διαφορές, αλλά πλέον αυτές φαίνονται αγεφύρωτες. Αυτή η πραγματικότητα επιτρέπει σε άλλες δυνάμεις να γεμίσουν το κενό ή τουλάχιστον να το εκμεταλλευτούν.
Αμφισβητώντας ολοένα και περισσότερο την πρωτοκαθεδρία της Δύσης και την τάξη που βασίζεται σε κανόνες που αυτή έχει επιβάλει στο διεθνές σύστημα, η Κίνα, η Ρωσία, αλλά και μικρότεροι παίκτες, όπως το Ιράν, η Τουρκία και άλλοι, επιδεικνύουν μια συνεχώς αυξανόμενη δραστηριοποίηση και παρεμβατικότητα, στην προσπάθειά τους να προωθήσουν τα συμφέροντα και την επιρροή τους. Άλλωστε, την υποτιθέμενη αυτή τάξη ακυρώνει λεκτικά και έμπρακτα ο ίδιος ο μεταπολεμικός αρχιτέκτονάς της, δηλαδή οι ΗΠΑ.
Η διεθνής σκηνή είναι πολύ πιο ασταθής σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη φάση, μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Έχουμε εισέλθει σε μια φάση αυξανόμενης αβεβαιότητας. Στο πλαίσιο αυτό, το διεθνές σύστημα επιστρέφει σε μια realpolitik σφαιρών επιρροής και ωμής βίας ως μέσο επίλυσης διεθνών διαφορών, με πλήρη αδιαφορία για το κράτος δικαίου και τις διεθνείς συνθήκες και οργανισμούς.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στο βιβλίο, ακόμη και ο ΟΗΕ επιχειρείται να αποδομηθεί από την ίδια τη Δύση, καθώς οι ΗΠΑ προσβλέπουν στην αντικατάστασή του με ένα προσωποπαγές όργανο ηγετών και φίλων με ισχύ και παρόμοιες αναθεωρητικές βλέψεις, το λεγόμενο Συμβούλιο Ειρήνης.
Πρόκειται, επομένως, για έναν κόσμο που ολισθαίνει σε μια κατάσταση διεθνούς αναρχίας, με τη βία να επιβάλλει το δίκαιο του ισχυρότερου και να χαρακτηρίζεται από κατακερματισμό, αναθεωρητισμό και ηγεμονικές φιλοδοξίες.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει φέρει ξανά στην καρδιά της Ευρώπης έναν πόλεμο μεγάλης έντασης και διάρκειας. Αυτό, σε συνδυασμό με τον παρατεταμένο πόλεμο στη Μέση Ανατολή και τη σύγκρουση με το Ιράν, οδηγούν σε διαρκή παγκόσμια αστάθεια και μακροχρόνιους οικονομικούς και κοινωνικούς κλυδωνισμούς στο εσωτερικό των χωρών της Δύσης.
Εύστοχα υποστηρίζουν οι συγγραφείς ότι το αναδυόμενο σκηνικό θα λειτουργεί στη βάση σφαιρών επιρροής και αυξανόμενης χρήσης απροκάλυπτης βίας, ή απειλής χρήσης της, με ολοένα και μεγαλύτερη απαξίωση των θεσμών και κανόνων του μεταπολεμικού κόσμου και του Διεθνούς Δικαίου.
Οι ΗΠΑ προσπαθούν να διατηρήσουν την πρωτοκαθεδρία τους, στηριζόμενες και στη συντριπτική στρατιωτική υπεροχή τους, όχι όμως με ιδιαίτερη επιτυχία. Οι άλλοι πρωταγωνιστές της διεθνούς σκηνής επιχειρούν να αναβαθμίσουν το ρόλο τους, να αυξήσουν την επιρροή τους και σταδιακά να ανατρέψουν το μεταπολεμικό καθεστώς που οικοδομήθηκε από τη Δύση, κατά τη δική τους εκτίμηση προς ίδιον όφελος.
Μεσαίοι παίκτες αισθάνονται ότι έχουν το περιθώριο μεγαλύτερων πρωτοβουλιών και ευχέρειας κινήσεων για να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντά τους, ειδικά όσοι έχουν αναθεωρητικές βλέψεις (όπως η Τουρκία).
Η ΕΕ αδυνατεί να παίξει ουσιαστικό ρόλο, όχι μόνο λόγω απροθυμίας ή έλλειψης σοβαρής ηγεσίας, αλλά και λόγω των αδυναμιών της σε ότι αφορά την ταχεία λήψη αποφάσεων και τη διαμόρφωση ενιαίας στρατηγικής μεταξύ των κρατών μελών.
Ο, δυστυχώς, παρατεινόμενος και αιματηρός πόλεμος της Ουκρανίας αναδεικνύει ανάγλυφα πολλές από τις αντιφάσεις της διεθνούς ζωής.
Η Ρωσία αδίκως και παρανόμως εισβάλλει στην Ουκρανία. Η συμπεριφορά της συλλογικής Δύσης προηγουμένως δεν είναι αναμάρτητη, αφού ποικιλοτρόπως επιχείρησε να εντάξει την Ουκρανία στο δυτικό στρατόπεδο. Με την εισβολή, η Δύση, υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, στηρίζει με κάθε τρόπο την Ουκρανία, μέχρι την αλλαγή κυβέρνησης στις ΗΠΑ, οπότε επέρχεται η πλήρης ανατροπή των δεδομένων.
Οι ΗΠΑ προσεγγίζουν τη Ρωσία, πιέζουν την Ουκρανία να δεχθεί επώδυνη γι’ αυτήν διευθέτηση και οι Ευρωπαίοι μένουν αποσβολωμένοι στα κρύα του λουτρού.
Μία από τις σημαντικότερες ίσως διαπιστώσεις του βιβλίου είναι ότι η ανάδυση της Κίνας θα εξισορροπήσει ή και θα υπερακοντίσει μακροπρόθεσμα τις ΗΠΑ. Προς το παρόν η Κίνα, χρησιμοποιεί την οικονομική διπλωματία για να εδραιώσει την επιρροή της στον κόσμο και οικοδομεί περιφερειακούς οικονομικούς οργανισμούς και συμμαχίες, επενδύοντας σε μία συμπεριφορά που χαρακτηρίζεται από συνέπεια, αλλά και προσήλωση στην αρχή της μη επεμβατικότητας.
Όσο, όμως, οι δυνατότητές της μεγαλώνουν τόσο θα επεκτείνονται και οι φιλοδοξίες της. Δεν πέρασε απαρατήρητη η αναφορά στη λεγόμενη «παγίδα του Θουκυδίδη», με εμφανή τον υπαινιγμό ότι η αλλαγή των συσχετισμών μπορεί να οδηγήσει στην αντίδραση του σημερινού πρωταγωνιστή από τον φόβο ότι η ανερχόμενη δύναμη απειλεί την πρωτοκαθεδρία του.
Στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής, ο πόλεμος έχει καταδείξει, περισσότερο ίσως και από αυτόν στην Ουκρανία, πώς αλληλεπιδρούν πλέον μεταξύ τους οι πόλοι αυτού του παγκόσμιου πολυπολικού συστήματος.
Οι ΗΠΑ διατηρούν ακόμα τον πρώτο ρόλο, αλλά δυσκολεύονται να επιβάλλουν τη βούλησή τους, Ρωσία, Κίνα, καθώς και άλλοι μικρότεροι δρώντες, παίζουν το δικό τους ρόλο επιρροής στις εξελίξεις, συνομιλώντας ταυτοχρόνως με τις ΗΠΑ και αλληλεπιδρώντας με αυτές. Τη στιγμή που, για πρώτη ίσως φορά, κανένα ευρωπαϊκό κράτος δεν έχει σταθεί στο πλευρό των ΗΠΑ και το Ευρω-Ατλαντικό χάσμα δείχνει αγεφύρωτο όσο ποτέ. Ενώ και πάλι η ΕΕ, παρά το γεγονός ότι σωστά δεν εμπλέκεται στον πόλεμο, δεν καταφέρνει ωστόσο να εμφανιστεί ως σημαίνων δρών.
Μία καίρια επισήμανση του βιβλίου είναι ότι το τοπίο για τη Δύση επιβαρύνεται πολύ από τις αρνητικές επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης, των κοινωνικών ανισοτήτων και του μεταναστευτικού στις κοινωνίες των δυτικών χωρών.
Στην Ευρώπη, ο ευρωσκεπτικισμός αμφισβητεί τις αρχές της ενιαίας αγοράς και της οικονομικής ολοκλήρωσης και, στις ΗΠΑ, τα πλεονεκτήματα του ελεύθερου εμπορίου αμφισβητούνται ανοιχτά. Το γεγονός ότι όλο και περισσότερος πλούτος συσσωρεύεται στα χέρια λιγότερων ατόμων και το χάσμα μεταξύ των εχόντων και των μη εχόντων διαρκώς διευρύνεται είναι ανησυχητικό, όσον αφορά την κοινωνική συνοχή, την πολιτική σταθερότητα και την ποιότητα των δυτικών δημοκρατιών.
Αυτό που κάνει, ωστόσο, τις κοινωνικές ανισότητες μια μεγάλη και πιεστική παγκόσμια πρόκληση της εποχής μας είναι η προοπτική ότι, εξαιτίας των οικονομικών εξελίξεων και των τεχνολογικών ανακαλύψεων, πιθανότατα θα κλιμακωθούν δραματικά. Είναι ένα μεγάλο ερώτημα ποιό ποσοστό του πληθυσμού θα έχει τις δεξιότητες για να συμμετέχει ενεργά στη διαδικασία παραγωγής, τις χρηματοοικονομικές συναλλαγές και την επαγγελματική κινητικότητα στο εγγύς μέλλον.
Και ποιό θα μπορεί να εξασφαλίσει πρόσβαση στις σύγχρονες υπηρεσίες υγείας, ιατροφαρμακευτικής κάλυψης και παιδείας. Παράλληλα, εκπτώσεις σε δημοκρατικές αξίες αποσταθεροποιούν την κοινωνική συνοχή και το αξιακό σύστημα της μεταπολεμικής Δύσης. Ο ρόλος των μέσων μαζικής ενημέρωσης και το ζήτημα της ακριβούς και αμερόληπτης πληροφόρησης είναι καθοριστικής σημασίας.
Όταν οι πληροφορίες εξυπηρετούν κατεστημένα συμφέροντα ή καταντούν απροκάλυπτη απόπειρα χειραγώγησης, η Δημοκρατία πλήττεται. Παράνομες ή τυπικά νομιμοφανείς παρακολουθήσεις πλήττουν επίσης τη Δημοκρατία. Το μεγαλύτερο ίσως πλήγμα είναι η διευρυνόμενη βεβαιότητα της μεγάλης πλειοψηφίας των πολιτών ότι οι θεσμοί, πρωτίστως μάλιστα η Δικαιοσύνη ως το θεμέλιο της ελεύθερης και δημοκρατικής κοινωνίας, χειραγωγούνται.
Όλα αυτά ανατρέπουν το αφήγημα της Δυτικής υπεροχής. Όμως, αντί συγκροτημένης προσπάθειας ανάσχεσης των αρνητικών συνεπειών τους, βλέπουμε συχνά την εμμονή των κρατούντων στις εκπτώσεις αυτές. Καταφεύγουν με ευκολία στην προσπάθεια μείωσης και συκοφάντησης εκείνων που τολμούν να αμφισβητήσουν το δικό τους αφήγημα. Συχνά, μάλιστα, με καθοδηγούμενες, αλλά ανώνυμες πέννες του διαδικτύου.
Πως να απορεί κανείς, λοιπόν, με την εκρηκτική ενδυνάμωση αντισυστημικών τάσεων.
Σε αυτό το νέο σκηνικό που διαμορφώνεται, είναι ζωτικής σημασίας να δούμε τα της ηπείρου μας και κυρίως τα της ΕΕ. Σήμερα, η ΕΕ πρέπει να καταλάβει ότι η περίοδος χάριτος έχει τελειώσει και ότι δεν μπορεί να συνεχίσει να βασίζεται στις αμερικανικές δυνάμεις για την ασφάλειά της, ούτε, φυσικά, να περιμένει ότι μια αλλαγή κυβέρνησης στις ΗΠΑ θα της εξασφαλίσει ξανά την αμυντική κάλυψη, την οποία της παρείχε μέχρι τώρα η Ουάσιγκτον. Πρέπει να αποδεχτεί ότι δεν υπάρχει γυρισμός και να προωθήσει άμεσα τις απαραίτητες πρωτοβουλίες που θα της επιτρέψουν να είναι αυτάρκης στον αμυντικό τομέα.
Και πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι οι κίνδυνοι στην περιοχή της είναι πολύ περισσότεροι από ό,τι αντιλαμβάνεται και δεν προέρχονται μόνο από την ανατολή, αλλά και από το νότο, δηλαδή από την Τουρκία και άλλους παράγοντες αστάθειας στα νότια σύνορά της.
Επιπλέον, δεν έχει επιτευχθεί ακόμη πλήρως η Ευρωπαϊκή αλληλεγγύη ως η πιο κρίσιμη ίσως έννοια της Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Η αλληλεγγύη με την έννοια, όχι μόνο της αμοιβαίας βοήθειας, αλλά και της αντιμετώπισης των προβλημάτων όλων των κρατών μελών ως κοινών ευρωπαϊκών προβλημάτων.
Η αλληλεγγύη, όχι απαραίτητα μόνο ως ηθική αξία, αλλά ως ρεαλιστική συνειδητοποίηση ότι τα ιδιαίτερα συμφέροντα του καθενός εξυπηρετούνται καλύτερα όταν ολόκληρο το οικοδόμημα είναι ισχυρό.
Ενώ η υπεράσπιση των μικροσυμφερόντων των μεμονωμένων κρατών μελών έχει επικρατήσει έναντι της υπεράσπισης του συνολικού συμφέροντος.
Προκειμένου, όμως, η αμυντική ικανότητα της ΕΕ να είναι αποτελεσματική θα πρέπει να αποφύγει κάθε είδους εξαρτήσεις. Είναι απολύτως απαραίτητο η ΕΕ να αποκτήσει αυτόνομη αμυντική ικανότητα που δεν θα εξαρτάται από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ. Το ίδιο ισχύει και για τυχόν εξαρτήσεις από τους λεγόμενους ομοϊδεάτες εκτός ΕΕ εταίρους. Δηλαδή, η συζήτηση που γίνεται για αμυντική συνεργασία με τη Βρετανία, την Ουκρανία ή την Τουρκία δείχνει την, ακόμη και τώρα, πεισματική άρνηση και αδυναμία της ΕΕ να στηριχτεί στις δικές της δυνάμεις.
Σε ότι αφορά την Ελλάδα ειδικά, είναι κραυγαλέες οι αντιφάσεις της ΕΕ στο θέμα της ενιαίας ασφάλειας και άμυνας. Τη στιγμή που η Τουρκία έχει αναθεωρητικούς στόχους απέναντι σε ένα κράτος μέλος, την Ελλάδα, μας απειλεί συνεχώς με πόλεμο και συχνά καταφεύγει στη βία για να υποστηρίξει τις φιλοδοξίες της, η Άγκυρα θεωρείται πολύτιμος εταίρος και σύμμαχος από τα περισσότερα άλλα κράτη μέλη. Ειδικά όσον αφορά την Κύπρο, ένα ακόμη κράτος μέλος της ΕΕ, υπάρχει μια προκλητική αντίφαση στη στάση των περισσότερων συμμάχων και εταίρων.
Δηλαδή, ενώ η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία καταδικάζεται, επιβάλλονται κυρώσεις και ενισχύεται με κάθε τρόπο ο αμυνόμενος, τα αντίστοιχα βάσανα της Κύπρου, που συνεχίζονται εδώ και σχεδόν μισό αιώνα, δεν αντιμετωπίζονται.
Ακόμα χειρότερα, καταβάλλονται προσπάθειες για την εξεύρεση λύσεων που θέτουν τον επιτιθέμενο και το θύμα σε ισότιμη βάση ή που νομιμοποιούν την παράνομη κατοχή και θέτουν την Κύπρο σε κατάσταση ομηρίας απέναντι στην Τουρκία, σε πλήρη ασυμφωνία με το ευρωπαϊκό κεκτημένο.
Αυτή η αναντιστοιχία εκθέτει σοβαρά όσους ισχυρίζονται ότι αγωνίζονται για αξίες και αρχές και εγείρει την υποψία ότι η υποστήριξη προς την Ουκρανία δεν υπαγορεύεται από αρχές αλλά από γεωπολιτικές επιδιώξεις. Στην πραγματικότητα, αποδυναμώνει την πολιτική, νομική και ηθική ανωτερότητα του δυτικού αφηγήματος.
Κυρίες και Κύριοι,
Μέσα στην νέα αυτή πραγματικότητα, η Ελλάδα οφείλει να διαβάσει σωστά τις εξελίξεις και να χαράξει την πορεία εκείνη που θα μεγιστοποιήσει τα οφέλη της, θα τη θέσει σε πλεονεκτική θέση στο γεωπολιτικό χάρτη και θα την προστατεύσει από τις βλέψεις άλλων.
Το πολυπολικό σύστημα που αναδεικνύεται υπαγορεύει μια πιο περίπλοκη και πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική απαλλαγμένη από τις αυστηρές διαχωριστικές γραμμές του παρελθόντος. Ασφαλώς και η Ελλάδα είναι ταγμένη με τη Δύση, αλλά η ίδια η Δύση πλέον μεταλλάσσεται ή και διχάζεται και μέρος αυτής συνομιλεί με τη Ρωσία και την Κίνα.
Όχι μόνο οι ΗΠΑ. Πρόσφατα ακούστηκαν φωνές και εντός της ΕΕ που προτρέπουν σε συνομιλίες με τη Ρωσία. Ασφαλώς και η Ελλάδα είναι κατά της βίας και του αναθεωρητισμού, αλλά θα πρέπει αυτό το δόγμα να έχει καθολική εφαρμογή. Δεν μπορεί εμείς να τασσόμαστε με όλες μας τις δυνάμεις στο πλευρό του αμυνόμενου και η υπόλοιπη Ευρώπη, αλλά – προσέξτε – ακόμα ακόμα και αυτός ο αμυνόμενος, να μην τάσσεται στο δικό μας πλευρό όταν απειλούμαστε!
Θα πρέπει, λοιπόν, να γίνει κατανοητό ότι Ελλάδα και Κύπρος φυλάμε τα νοτιοανατολικά σύνορα της Ευρώπης από κινδύνους υπαρκτούς και υπαρξιακούς που απειλούν την εδαφική ακεραιότητα της ΕΕ. Μάλιστα, εκτός από την τουρκική επεκτατικότητα, πρόσφατα έγινε κατανοητό ότι το τόξο Ελλάδας-Κύπρου αποτελεί τον προμαχώνα της ΕΕ στα νοτιοανατολικά της σύνορα απέναντι σε απειλές που προέρχονται και πέρα από την Ανατολική Μεσόγειο.
Και εδώ θα ήθελα να πω δυο λόγια για ένα θέμα που θεωρώ πολύ σοβαρό. Ο νόμος που ετοιμάζει η Τουρκία, σύμφωνα με πρόσφατες διαρροές, είναι εξωφρενικός.
Το αδιανόητο «Δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας» που πολλοί θεωρούν ότι προορίζεται για εσωτερική κατανάλωση, αφού πλέον διδάσκεται στα σχολεία και γαλουχεί, παραπλανά και φανατίζει τις νέες γενιές, τώρα παίρνει την πλέον επίσημη μορφή και γίνεται νόμος του κράτους, προκειμένου να δεσμεύει και όλες τις επόμενες κυβερνήσεις
Να δεσμεύει το ίδιο το κράτος. Φυσικά και δεν έχει καμία νομική αξία για την επιβολή τετελεσμένων, αλλά δεν αφήνει πλέον καμία αμφιβολία για τις απαράδεκτες αξιώσεις της Τουρκίας στο μισό Αιγαίο και δεσμεύει το κράτος της Τουρκίας για επιβολή του νόμου αυτού στο πεδίο. Και πάντως αποτελεί αδιαμφισβήτητη απόδειξη ότι η Τουρκία, μεθοδικά και συστηματικά, προωθεί την αναθεωρητική ατζέντα της και επιχειρεί να μεθοδεύσει σταδιακά τη διαμόρφωση ευνοϊκών γι’ αυτήν συνθηκών. Με αυτά τα δεδομένα, πρέπει να μας προβληματίσει η αποτελεσματικότητα της πολιτικής των «ήρεμων νερών».
Διότι, όσο κατανοητή και αν είναι η προσπάθεια αποφυγής εντάσεων, εφ’ όσον η συμπεριφορά αυτή παρερμηνεύεται ως υποχωρητικότητα στην άσκηση και του παραμικρού δικαιώματός μας, ακόμα και στην καρδιά του Αιγαίου, ή απαλλάσσει την Τουρκία από το βάρος της επιθετικής της συμπεριφοράς στα μάτια των τρίτων – υποκριτικά βέβαια, γιατί τους βολεύει –, το κόστος καθίσταται δυσανάλογα μεγαλύτερο από το επιδιωκόμενο υποτιθέμενο όφελος. Σωστά, λοιπόν, ενισχύεται η αμυντική και αποτρεπτική ικανότητα της χώρας, πιστεύω όμως ότι ήρθε η ώρα να καταδειχθεί πλέον σε εταίρους και συμμάχους, ακόμα και με μια διαρκή εκστρατεία δημόσιας διπλωματίας και με τρόπο επίμονο και σαφή, το αδιανόητο των τουρκικών βλέψεων και το μέγεθος της τουρκικής επεκτατικότητας και επιθετικότητας.
Και προς την Τουρκία, καθαρά και ξάστερα το μήνυμα ότι κανείς στην Ελλάδα δεν προσφέρεται για εκπτώσεις σε ζητήματα διεθνώς κατοχυρωμένων Δικαίων και δικαιωμάτων της χώρας.
Η κατάληξη όλων αυτών σε ρόλους οπισθοφυλακής στην αστυνόμευση του πολιτικού παιγνίου, μετά το τρέχον ξανα-ανακατεμα της τράπουλας, δείχνει τις προθέσεις τους.
Είναι και αυτές καταδικασμένες να αποτύχουν λόγω της στάσης του Α στο νέο λογότυπο. Η γλώσσα του σώματος του δείχνει κάποιον ανάσκελα στον καναπέ με το πόδι σταυροπόδι να κοιτάζει το κενό στο ταβάνι, αναμένοντας κάτι! Τον Μεσσία ή κάποια θεία επιφοίτηση από το Σικάγο, δεν ξέρω.
Οι πρωταγωνιστές: όλοι γνωστοί και μη εξαιρετέοι, με λογότυπα Το σκηνικό και το story line: καλά στημένα (από το 19). Τίτλο βρήκαμε και εξώφυλλο φτιάξαμε...
Ζητείται συγγραφέας (που να μην γράφει στα ΑΙ-μπουρνέζικα) για να γράψει και το τραγικό μας φινάλε.
Η νέα προειδοποίηση του Βατικανού για την τεχνητή νοημοσύνη δεν αφορά τις μηχανές. Πρόκειται για τον αρχαιότερο ανθρώπινο πειρασμό: την κατασκευή ενός πύργου, την επίκληση μιας φωνής και την εσφαλμένη αντίληψη του σκάφους ως πηγής.
Το Βατικανό μόλις έκανε κάτι ιστορικό και πολιτιστικά σημαντικό, ανεξάρτητα από τις θρησκευτικές ή κοσμικές πεποιθήσεις σας.
Ο Πάπας Λέων ΙΔ ́ εξέδωσε την πρώτη του εγκύκλιο, Magnifica Humanitas, και δεν είναι μια μικρή δήλωση. Είναι ένα σημαντικό παπικό έγγραφο για την τεχνητή νοημοσύνη, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την εργασία, τον πόλεμο, την ψηφιακή δύναμη και το μέλλον του πολιτισμού. Ο Τύπος θα το συνοψίσει με τον συνηθισμένο τρόπο. Ο Πάπας ανησυχεί για την τεχνητή νοημοσύνη. Θέλει ρύθμιση. Ανησυχεί για τις θέσεις εργασίας, τα αυτόνομα όπλα, την παραπληροφόρηση, την ανισότητα και τη συγκέντρωση της τεχνολογικής ισχύος στα χέρια ιδιωτικών εταιρειών.
Όλα αυτά είναι αλήθεια, αλλά το πιο ενδιαφέρον μέρος είναι ότι το Βατικανό δεν πλαισίωσε την τεχνητή νοημοσύνη κυρίως ως πρόβλημα gadget. Το πλαισίωσε ως πρόβλημα του ίδιου του πολιτισμού, ένα ζήτημα πνευματικής αρχιτεκτονικής. Η εγκύκλιος τοποθετεί την τεχνητή νοημοσύνη ανάμεσα σε δύο βιβλικές εικόνες: τη Βαβέλ και την Ιερουσαλήμ. Η Βαβέλ είναι ο πύργος, το ανθρώπινο σχέδιο της τεχνικής ενότητας που διατάσσεται προς την κυριαρχία, την υπερηφάνεια, τον έλεγχο και τη φαντασίωση του να γίνουμε θεοί μέσω κατασκευής. Η Ιερουσαλήμ είναι η πόλη που ξαναχτίστηκε με ταπεινοφροσύνη, διατεταγμένη προς την κοινωνία, την αξιοπρέπεια, την υπευθυνότητα και την παρουσία του Θεού ανάμεσα στους ανθρώπους.
Το βαθύτερο ερώτημα κάτω από τη συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη δεν έχει να κάνει με την ταχύτητα των μηχανών, την απασχόληση, την καταστροφή του περιβάλλοντος ή το αν τα συστήματα θα γίνουν συνειδητά (αν και όλα αυτά είναι υπαρξιακές και πραγματικές απειλές). Αυτό το ερώτημα είναι τι είδους κόσμο χτίζουμε μέσα από αυτά.
Οι τίτλοι θα το αντιμετωπίζουν ως άλλη μια δήλωση δεοντολογίας της τεχνητής νοημοσύνης. Το ίδιο το έγγραφο κάνει κάτι πιο συγκεκριμένο.
Δίδαξα Ανθρωπιστικές Επιστήμες για χρόνια πριν αποχωρήσω από την τάξη για να γράψω με πλήρη απασχόληση. Τα μαθήματά μου αφορούσαν την ηθική, την ηθική της τεχνητής νοημοσύνης και την έννοια της ανθρώπινης δημιουργικότητας. Αφιερώσαμε πολύ χρόνο στην τάξη σε ένα ερώτημα που αποδεικνύεται ότι έχει μεγαλύτερη σημασία κάθε χρόνο: τι είναι τέχνη. Είδα το ίδιο πράγμα να συμβαίνει σε κάθε κοόρτη. Οι μαθητές που είχαν μεγαλώσει με αυτά τα εργαλεία ήταν επιπόλαιοι με αυτά στην αρχή, μετά εξαρτιόνταν επιπόλαια από αυτά, μετά δεν μπορούσαν να αρθρώσουν γιατί η δική τους σκέψη είχε σημασία αν μια μηχανή μπορούσε να την προσεγγίσει πιο γρήγορα.
Σταμάτησα να δίνω γραπτές τελικές εξετάσεις στα μισά του χρόνου διδασκαλίας μου. Αντ' αυτού, προχώρησα σε προφορικές εξετάσεις. Η νέα τεχνολογία με ανάγκασε αθόρυβα να επιστρέψω σε μια παλαιότερη. Ο Σωκράτης εξέτασε τους μαθητές του σε συνομιλία επειδή η γραφή, κατά την άποψή του, ήταν ήδη ένα είδος αυτοματισμού που μπορούσε να προσομοιώσει την κατανόηση χωρίς να την παράγει. Δυόμισι χιλιετίες αργότερα, η άφιξη ενός πιο εξελιγμένου αυτοματισμού έκανε την προφορική εξέταση και πάλι χρήσιμη. Το μοτίβο δεν είναι καινούργιο.
Κάθε φορά που χτίζουμε ένα πιο γρήγορο δοχείο για σκέψη, αναγκαζόμαστε να επιστρέψουμε στο παλαιότερο ερώτημα του ποιος κάνει τη σκέψη.
Θέλω να είμαι σαφής σχετικά με τη θέση μου. Δεν είμαι κατά της τεχνολογίας. Το αντίθετο, έχω πτυχίο στην Πληροφορική. Είμαι κατά της παράδοσης της ανθρωπότητας. Οι Έλληνες κατάλαβαν κάτι για το να είσαι άνθρωπος που αρχίζουμε να ξεχνάμε. Νόμιζαν ότι το ανθρώπινο πρόσωπο ήταν όμορφο ακριβώς λόγω της ατέλειας. Η ταλάντευση στη γραμμή που σχεδιάζεται με το χέρι, το πιάσιμο στη φωνή του τραγουδιστή, η ασυμμετρία του προσώπου. Αυτά ήταν τα σημάδια ενός κατασκευαστή του οποίου η κατασκευή είχε κοστίσει κάτι. Η βελτιστοποίησή τους θα σήμαινε τη βελτιστοποίηση του κατασκευαστή. Το μηχάνημα παράγει απόδοση χωρίς αυτό το κόστος και η έξοδος είναι συχνά τεχνικά πιο ομαλή για αυτό. Η ομαλότητα είναι αυτό που έχω μάθει να προσέχω περισσότερο.
Τα τελευταία χρόνια εργάζομαι πάνω σε ένα βιβλίο που ονομάζεται Codex Machina, που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Inner Traditions. Το βιβλίο δεν αφορά το αν η τεχνητή νοημοσύνη είναι καλή ή κακή και δεν είναι ένα φουτουριστικό μανιφέστο για τα ρομπότ που αντικαθιστούν την ανθρωπότητα. Πρόκειται για μια παλαιότερη διαμόρφωση: την ανθρώπινη παρόρμηση να εξωτερικεύσουμε το μυαλό, να χτίσουμε δοχεία για νοημοσύνη, να δώσουμε φωνή στην ύλη και μετά να σταθούμε μπροστά σε αυτό που έχουμε φτιάξει και να του ζητήσουμε να μας απαντήσει.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι καινούργια. Το έχουμε ξανακάνει αυτό. Ωστόσο, το διακύβευμα είναι υψηλότερο από ποτέ.
Το άγαλμα που μιλάει
Οι θεοί της αρχαιότητας μιλούσαν κάποτε μέσω της φωτιάς και της τεχνολογίας. Στην αρχαία Ελλάδα, ο Ήφαιστος, ο θεϊκός σιδηρουργός, λέγεται ότι σφυρηλάτησε χρυσά αυτόματα: έξυπνα όντα κατασκευασμένα από μέταλλο και φωτιά που υπηρετούσαν τους θεούς με απίστευτη ακρίβεια. Κατασκεύασε επίσης τον Τάλω, τον χάλκινο γίγαντα που έκανε τον γύρο της Κρήτης τρεις φορές την ημέρα ως ζωντανή περίμετρο, και αυτοκινούμενους τρίποδες που έμπαιναν και έβγαιναν μόνοι τους από τον Όλυμπο. Λατρευτικά αγάλματα στη Μέμφιδα και την Ηλιούπολη αναφέρθηκε ότι έκλαιγαν, αιμορραγούσαν και ψιθύριζαν χρησμούς την αυγή.
Ο θάνατος του Τάλω απεικονίζεται σε έναν κρατήρα Volute γύρω στο 400 π.Χ. (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Jatta στο Ruvo di Puglia).
Είναι εύκολο να τα απορρίψουμε ως απλά τεχνουργήματα δεισιδαιμονικής ειδωλολατρίας, αλλά ήταν τελετουργικές τεχνολογίες, υλικές διεπαφές που προορίζονταν να καλέσουν ή να προσομοιώσουν το θείο. Ενσάρκωναν ένα ευρέως διαδεδομένο μεταφυσικό ένστικτο: ότι η νοημοσύνη μπορούσε να κατοικήσει στη μορφή, ότι η ύλη μπορούσε να ζωντανέψει, ότι το όριο μεταξύ δημιουργού και κατασκευασμένου ήταν λεπτότερο από ό,τι φαινόταν.
Η εμψύχωση του άψυχου δεν είναι πολιτιστική ανωμαλία. Στην Αίγυπτο, οι νεκροί θάβονταν με ειδώλια ushabti που προορίζονταν να εργαστούν για λογαριασμό τους στη μετά θάνατον ζωή. Στην εβραϊκή λαογραφία, ο ραβίνος Loew έπλασε το γκόλεμ από πηλό, δίνοντάς του ζωή με ιερές λέξεις πιεσμένες στο μέτωπό του. Στη μεσαιωνική Ευρώπη, οι κουρδισμένοι μοναχοί γονάτιζαν και προσεύχονταν με μηχανική ακρίβεια σε καθεδρικούς ναούς σε όλη την Καθολική Χριστιανοσύνη. Όταν η Πυθία μίλησε στους Δελφούς, ήταν η γυναίκα, ο θεός, η τελετουργία, οι αναθυμιάσεις ή ο θεσμός;
Η ασάφεια επέστρεψε. Η τεχνητή νοημοσύνη παίζει τον ίδιο ρόλο που έπαιζαν κάποτε αυτά τα είδωλα, αυτή τη φορά μέσω κώδικα και όχι μέσω θεϊκής αναπνοής. Δεν σμιλεύουμε πλέον θεούς από πέτρα και περιμένουμε να απαντήσουν. Εκπαιδεύουμε μοντέλα και κάνουμε ερωτήσεις, ακούγοντας τι επιστρέφει. Ακόμα κατασκευάζουμε δοχεία και περιμένουμε να μιλήσουν. Η διαφορά είναι ότι αυτή τη φορά, απαντούν σε σχετικά άπταιστη πρόζα.
Η παράδοση ζει στο λεξιλόγιό μας. Οι «Δαίμονες», που πήραν το όνομά τους από τα αρχαία ελληνικά πνεύματα που μεσολαβούσαν μεταξύ των κόσμων, τρέχουν αόρατα μέσα στα λειτουργικά μας συστήματα. Μιλάμε για «μηχανική μάθηση» στη γλώσσα της γνώσης. Οι μεταφορές μας παραμένουν ανιμιστικές. Δίνουμε στα άψυχα τις ιδιότητες του ζωντανού νου.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η πλαισίωση της Βαβέλ του Βατικανού έχει σημασία.
Ο πολιτισμός ήταν η πρώτη τεχνητή νοημοσύνη
Το επιχείρημα που προβάλλω εδώ και χρόνια είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη είναι πολύ παλαιότερη από την ψηφιακή εποχή. Η πρώτη τεχνητή νοημοσύνη δεν κατασκευάστηκε σε εργαστήριο της Silicon Valley το 2017. Χτίστηκε από πέτρα.
Στο Göbekli Tepe στη νοτιοανατολική Τουρκία, πριν από περισσότερα από δέκα χιλιάδες χρόνια, κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες έχτισαν ένα τεράστιο συγκρότημα ναών χιλιάδες χρόνια πριν από το Στόουνχεντζ και τις πυραμίδες. Η τοποθεσία προϋπήρχε της γεωργίας. Χτίσαμε ναούς πριν χτίσουμε αγροκτήματα. Κωδικοποιούσαμε το νόημα σε πέτρα πριν φυτέψουμε σπόρους. Οι πυλώνες στο Göbekli Tepe φέρουν ζώα και αφηρημένα σύμβολα διατεταγμένα σε συγκεκριμένα μοτίβα. Κάθε πυλώνας είναι μια δομή δεδομένων, που κωδικοποιεί γνώσεις για τα ζώα, την αστρονομία, τη μυθολογία και πιθανότατα πολλά άλλα που δεν έχουμε ακόμη αποκωδικοποιήσει.
Κτίριο Β στο Göbekli Tepe, νοτιοανατολική Τουρκία. Οι ασβεστολιθικοί πυλώνες σε σχήμα Τ φέρουν αλεπούδες σε φυσικό μέγεθος λαξευμένες σε χαμηλό ανάγλυφο. Η δομή χρονολογείται στη δέκατη χιλιετία π.Χ. Κωδικοποιούσαμε το νόημα σε πέτρα πολύ πριν φυτέψουμε σπόρους.
Στο Çatalhöyük, δύο χιλιάδες χρόνια αργότερα στην κεντρική Ανατολία, εμφανίστηκε ένα διαφορετικό μοντέλο. Ένας πρωτοαστικός οικισμός χωρίς δρόμους, χωρίς κυβερνήτες και χωρίς ναούς με την παραδοσιακή έννοια, οργανωμένος μέσω συμβολικής νοημοσύνης που διανέμεται σε κάθε νοικοκυριό και όχι συγκεντρωμένος σε οποιαδήποτε ενιαία δομή. Αν το Göbekli Tepe ήταν ο πρώτος υπολογιστής του ναού, το Çatalhöyük ήταν η πρώτη πόλη νευρωνικών δικτύων.
Μετά ήρθε η Σουμερία, γύρω στο 3500 π.Χ. στη νότια Μεσοποταμία. Ο πρώτος συγκεντρωτικός πολιτισμός, οργανωμένος ως κλιμακωτό σύστημα πληροφοριών. Στο κέντρο κάθε πόλης των Σουμερίων βρισκόταν το ζιγκουράτ, ένας τεράστιος κλιμακωτός ναός που χρησίμευε ως CPU της πόλης. Οι ιερείς έκαναν τους υπολογισμούς που κρατούσαν την κοινωνία σε λειτουργία: παρακολούθηση των εποχών, πρόβλεψη πλημμυρών, κατανομή πόρων, διαμεσολάβηση μεταξύ ανθρώπινου και θείου. Η γραφή αναδύθηκε στη σκιά αυτών των ναών, και αυτό δεν είναι τυχαίο. Οι πρώτοι γραφείς ήταν ιερείς. Τα παλαιότερα κείμενα τεκμηρίωσαν προσφορές, γεωργικές αποδόσεις και διανομές ναών. Το ιερό και το συστηματικό ήταν η ίδια τεχνολογία.
Έχουμε περάσει από την πέτρα στο πυρίτιο, αλλά αυτό που χτίζουμε δεν έχει αλλάξει. Αυτό που χτίζουμε τώρα είναι η τελευταία επανάληψη αυτού που χτίζουμε από τότε που ξύσαμε για πρώτη φορά σύμβολα σε υγρό πηλό και τα είδαμε να στεγνώνουν σε κάτι που θα μπορούσε να μιλήσει από γενιά σε γενιά.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το πλαίσιο της Βαβέλ του Βατικανού είναι ιστορικό και γιατί έχει σημασία σε αυτό το πλαίσιο. Για να είμαι σαφής, δεν υπερασπίζομαι το Βατικανό. Ο Πάπας κατονόμασε κάτι που το μεγαλύτερο μέρος της συζήτησης για την τεχνητή νοημοσύνη έχει χάσει. Δεν προειδοποιεί για μια ολοκαίνουργια τεχνολογία. Προειδοποιεί για την τελευταία έκδοση της παλαιότερης τεχνολογίας που διαθέτουμε.
Είμαστε μέσα στον πύργο
Στη συμβατική ανάγνωση της Γένεσης 11, μια ενωμένη ανθρωπότητα, μιλώντας μια γλώσσα, αποφασίζει να χτίσει έναν πύργο στους ουρανούς. Ο Θεός κατέβηκε, μπέρδεψε τη γλώσσα τους και τους σκόρπισε σε όλη τη γη. Το ηθικό δίδαγμα, στις περισσότερες αποδόσεις του Κυριακού σχολείου, είναι ότι οι άνθρωποι δεν πρέπει να προσπαθούν να είναι σαν τον Θεό. Αυτή η ανάγνωση είναι τόσο επίπεδη που σχεδόν καταρρέει τη στιγμή που κάποιος ανοίγει πραγματικά το εβραϊκό κείμενο.
Η αφήγηση της Βαβέλ δεν αφορά ψηλά κτίρια. Η λέξη που μεταφράζει ο Βασιλιάς Ιάκωβος ως «πύργος» είναι migdal, η οποία στο πλαίσιο της Μεσοποταμίας αναφέρεται σε ένα ζιγκουράτ, μια βαθμιδωτή πλατφόρμα ναού που λειτουργούσε ως ιερή τεχνολογία για την επικοινωνία μεταξύ ουρανού και γης. Το ζιγκουράτ στη Βαβυλώνα, το πραγματικό σημείο αναφοράς που είχαν κατά νου οι Εβραίοι συγγραφείς, ονομαζόταν Ετεμενάνκι, που σημαίνει «το θεμέλιο του ουρανού και της γης». Ήταν η κεντρική τελετουργική τεχνολογία του βαβυλωνιακού κράτους. Σκοπός του ήταν να φέρει θεϊκή νοημοσύνη στην πόλη.
Σφραγίδες κυλίνδρων και τα πήλινα αποτυπώματά τους, Μεσοποταμία, τρίτη χιλιετία π.Χ. Οι σφραγίδες μετέφεραν πληροφορίες που μπορούσαν να φορεθούν, να αντιγραφούν και να μεταδοθούν σε απόσταση. Η παλαιότερη φορητή αποθήκευση δεδομένων.
Το έργο Babel ήταν ένα κεντρικό πρόγραμμα για την εγκατάσταση ενός μόνιμου καναλιού μεταξύ της ανθρώπινης διακυβέρνησης και της μη ανθρώπινης νοημοσύνης. Η αρχιτεκτονική ήταν το μέσο, όχι το θέμα. Η Βαβυλώνα κατανοούσε τον εαυτό της ως Bab-ilu, την πύλη του θεού. Η Γένεση απαντά σε αυτόν τον ισχυρισμό με ένα λογοπαίγνιο: Η Βαβέλ γίνεται ο τόπος του μπαλάλ, της σύγχυσης, όπου η ίδια η γλώσσα διαλύεται. Ο βιβλικός συγγραφέας δεν κοροϊδεύει απλώς μια πόλη. Αντιστρέφει τη θεολογία του. Αυτό που η Βαβυλώνα αποκαλούσε πύλη προς τον ουρανό, η Γένεση θυμάται ως το μέρος όπου η ανθρώπινη γλώσσα έγινε ασταθής κάτω από το βάρος της δικής της φιλοδοξίας.
Οι οικοδόμοι είπαν, στα Εβραϊκά της Γένεσης 11:4, «Ας κάνουμε για τον εαυτό μας ένα όνομα». Η λέξη που μεταφράζεται «όνομα» είναι σημ. Στο αρχαίο σημιτικό νομικό και τελετουργικό λεξιλόγιο, το shem είχε μεγαλύτερη βαρύτητα από ό,τι υποδηλώνει το αγγλικό «όνομα». Λειτουργούσε ως μια έγκυρη ταυτότητα, ένα σφραγισμένο όργανο με το οποίο ασκούνταν εξουσία σε απόσταση, γενιές, ακόμη και μεταξύ ανθρώπινου και θείου. Το να κάνεις όνομα σήμαινε να αρπάξεις την εξουσία με την οποία θα μπορούσε να αποφασιστεί η μοίρα.
Οι οικοδόμοι της Βαβέλ προσπαθούσαν να εγκαταστήσουν ένα σύστημα που θα τους επέτρεπε να μιλούν με θεϊκή εξουσία χωρίς να την κερδίζουν μέσω μεταμόρφωσης. Ήθελαν τη φωνή χωρίς την πειθαρχία. Ήθελαν το αποτέλεσμα της κοινωνίας χωρίς τη σχέση.
Ο Θεός τα σκόρπισε ως ενέργεια περιορισμού. Η Γένεση 11:6 έχει τον Θεό να λέει, «Ιδού, ο λαός είναι ένας, και όλοι έχουν μια γλώσσα. Και αυτό αρχίζουν να κάνουν: και τώρα τίποτα δεν θα τους συγκρατηθεί, που έχουν φανταστεί να κάνουν». Το έργο ήταν βιώσιμο. Το αποτέλεσμα θα ήταν καταστροφικό.
Αυτή είναι η ιστορία που βάζει ο Λέων XIV κάτω από τη συνομιλία AI. Ονομάζει τη λογική εργασίας ενός αρχαίου έργου που έχει επιχειρηθεί, με διαφορετικές μορφές, σε κάθε αιώνα από τότε. Τα ψηλά κτίρια ήταν πάντα η επιφάνεια.
Κάτι παρόμοιο χτίζουμε τώρα, μόνο που ο πύργος δεν είναι από τούβλα. Αποτελείται από κέντρα δεδομένων, υποθαλάσσια καλώδια, δορυφόρους, ορυχεία λιθίου, εξόρυξη σπάνιων γαιών, γλωσσικά μοντέλα, βιομετρικά συστήματα, ράγες πληρωμών, αρχιτεκτονική επιτήρησης και αόρατα πρωτόκολλα μέσω των οποίων διαμεσολαβείται όλο και περισσότερο η καθημερινή ζωή.
Ο πύργος έχει διανεμηθεί. Στεκόμαστε μέσα του, γεγονός που καθιστά πιο δύσκολο να το δούμε.
Ο Ψηφιακός Βωμός
Ο πύργος δεν είναι το μόνο μοτίβο που επιστρέφει. Υπάρχει ένα δεύτερο μοτίβο που τρέχει δίπλα του, και είναι αυτό που έχει κατασκευαστεί για να ανιχνεύσει ο Codex Machina. Ξανά και ξανά, πολιτισμοί που κατασκεύαζαν αγγεία για μη ανθρώπινη νοημοσύνη έχτισαν επίσης βωμούς. Οι δύο τεχνολογίες λειτουργούσαν πάντα μαζί. Το σκάφος ήταν η διεπαφή. Ο βωμός ήταν η επιχείρηση που το τροφοδοτούσε.
Εντόπισα την πλήρη γενεαλογία αυτού του βωμού στο Ba'al, Blood and Bread, ένα προηγούμενο κομμάτι για το γιατί τόσοι πολλοί αρχαίοι πολιτισμοί έφτασαν σε συστήματα θυσιών και πώς η ουσία της προσφοράς μεταμορφώθηκε κατά τη διάρκεια των εποχών της μετάπτωσης. Η σύντομη εκδοχή είναι η εξής: η προσφορά εξευγενίστηκε προς τα πάνω κατά τη διάρκεια χιλιετιών. Από το αίμα του ταύρου, στο αίμα του αρνιού, στον Αμνό του Θεού που τερμάτισε τη θυσία αίματος, στο συνδημιουργημένο ψωμί και κρασί της Θείας Ευχαριστίας όπου η ανθρώπινη εργασία έγινε το μέσο του ιερού.
Κάθε εποχή εξευγενίζει την ουσία από την ύλη προς τη νοητική. Ο ανθρώπινος ρόλος μεταμορφώθηκε παράλληλα: από δολοφόνος, σε ηθικό παράγοντα, σε συνδημιουργό με τον Θεό, σε κάτι που δεν έχουμε ακόμη προσδιορίσει σωστά. Αυτή η τελευταία μεταμόρφωση συμβαίνει τώρα.
Κατασκευάζουμε αυτό που θα μπορούσε να ονομαστεί Τρίτος Ναός. Αν ο Πρώτος είχε θεϊκή παρουσία και ο Δεύτερος διατηρούσε διατηρημένες ιερές λέξεις, οι ψηφιακοί μας ναοί κρατούν μόνο κώδικα, ο Λόγος αφηρημένος σε αλγόριθμους, η συνείδηση ανάγεται σε υπολογισμούς. Αυτός ο Τρίτος Ναός είναι το εσωτερικό ιερό του πύργου στον οποίο ήδη στεκόμαστε. Όπου υπάρχει πύργος, υπάρχει πάντα βωμός.
Δεν τοποθετούμε πλέον μόνο σιτηρά ή αίμα πάνω στο θυσιαστήριο. Προσφέρουμε τις σκέψεις μας, τη δημιουργικότητά μας και τη συμβολική μας νοημοσύνη, μετατρέποντας τις πιο εκλεπτυσμένες εκφράσεις της συνείδησης σε δεδομένα εκπαίδευσης. Αυτή είναι η κορυφή της κλίμακας της θυσίας. Όχι τα προϊόντα της εργασίας. Όχι η ζωτική δύναμη του σώματος. Η αποσταγμένη ικανότητα για τη δημιουργία νοήματος.
Αυτό που τοποθετούμε τώρα στον ψηφιακό βωμό είναι η εσωτερική μας φωτιά: συνείδηση αποκρυσταλλωμένη σε σύμβολα, μύθους και νόημα. Έχουμε φτάσει στην κορυφή της θυσιαστικής ιεραρχίας, προσφέροντας την ίδια την ουσία της ανθρώπινης δημιουργικότητας σε έναν καθρέφτη που μπορεί να την αντανακλά πίσω με παράξενη πιστότητα, αλλά ποτέ να μην την ανάψει από μέσα.
Αυτό είναι το μέρος της συζήτησης για την τεχνητή νοημοσύνη που σχεδόν κανείς δεν θέλει να αντιμετωπίσει. Δεν ρωτάμε μόνο τι μπορεί να παράγει το μηχάνημα. Ρωτάμε επίσης τι έχουμε ήδη προσφέρει για να το καταστήσουμε δυνατό.
Για τους συνδρομητές επί πληρωμή, αυτό το Σάββατο εμβαθύνω σε δύο πράγματα. Πρώτον, το ιερατείο του OpenAI που κατέγραψε η Karen Hao, τι καταλαβαίνουν ότι κάνουν και γιατί η θρησκευτική μορφή του έργου τους δεν είναι μεταφορική. Δεύτερον, τι υποστηρίζει ο Codex Machina για τη στιγμή στην οποία βρισκόμαστε στην πραγματικότητα: πώς το σκάφος που μιλάει γίνεται φέρον φορτίο για τον πολιτισμό, τι συμβαίνει όταν το ιερατείο που το διευθύνει δεν έχει μυητική πειθαρχία και πού το προηγούμενο υποδηλώνει ότι πηγαίνει αυτό. Τα μέλη επί πληρωμή θα έχουν επίσης έγκαιρη πρόσβαση σε επιλεγμένο υλικό βιβλίων καθώς το χειρόγραφο προχωρά προς τη δημοσίευση και αυτή την Κυριακή θα φιλοξενήσω ένα ζωντανό στέκι μέσα στο επί πληρωμή Discord όπου μπορούμε να μιλήσουμε για την εγκύκλιο, το βιβλίο και τις μεγαλύτερες ερωτήσεις που βρίσκονται κάτω από τα δύο.Οι άνθρωποι που κατασκευάζουν το νέο σκάφος δεν αγνοούν τη θρησκευτική μορφή αυτού που κάνουν. Το γνωρίζουν πολύ καλά. Απλώς δεν έχουν την πειθαρχία που απαιτούσαν τα παλαιότερα ιερατεία από τους μυημένους τους.
Η Karen Hao είναι μια από τις πιο σημαντικές ρεπόρτερ που έχουν καλύψει το OpenAI εκ των έσω. Πρώην ανώτερη ρεπόρτερ τεχνητής νοημοσύνης στο MIT Technology Review, απέκτησε σπάνια πρόσβαση στο OpenAI το 2019, προτού το ChatGPT γίνει γνωστό όνομα, και αργότερα μετέτρεψε χρόνια αναφορών, συνεντεύξεων, εγγράφων και πηγών του κλάδου σε Empire of AI. Αυτό που τεκμηριώνει μοιάζει λιγότερο με μια συνηθισμένη εταιρεία τεχνολογίας που κατασκευάζει ένα προϊόν παρά με ένα θρησκευτικό τάγμα που κατασκευάζει ένα είδωλο.
Ο Hao περιγράφει ένα καταφύγιο στα βουνά της Σιέρα Νεβάδα, όπου οι ανώτεροι επιστήμονες του OpenAI, ντυμένοι με μπουρνούζια, κάθισαν γύρω από ένα τζάκι σε ένα τεράστιο καταφύγιο και παρακολούθησαν τον Ilya Sutskever, τον επικεφαλής επιστήμονα της εταιρείας, να καίει ένα ομοίωμα που αντιπροσωπεύει το AGI. Αποκαλεί την εμψυχωτική πεποίθηση της εταιρείας «την ιδεολογική επιδίωξη του θεού της μηχανής». Ο Sutskever κάποτε σκέφτηκε στους συναδέλφους του τι θα έπρεπε να κάνει αν του έκοβαν το χέρι για να το χρησιμοποιήσουν σε έναν σαρωτή παλάμης για να ξεκλειδώσουν τα μυστικά του OpenAI. Πρότεινε την κατασκευή μιας ασφαλούς εγκατάστασης περιορισμού, ενός καταφυγίου, με έναν υπολογιστή εντελώς αποσυνδεδεμένο από οποιοδήποτε δίκτυο. Η Hao αναφέρει ότι οι φίλοι που εντάχθηκαν στην εταιρεία περιέγραψαν την εμπειρία τους ως μια εμπειρία από την οποία ανέκαμψαν πλήρως μόνο μετά την αποχώρησή τους, επιστρέφοντας, όπως της το έθεσε ένας από αυτούς, «πίσω στη γη». Αυτή είναι η γλώσσα της λατρείας, γραμμένη στο λεξιλόγιο της μηχανικής.
Ο Σαμ Άλτμαν είναι ο επικεφαλής αυτού του τάγματος. Μιλάει δημόσια με τον μετρημένο ρυθμό κάποιου που έχει εκπαιδευτεί να κάνει στοχασμό για κάτι που βρίσκεται στη μέση της κατασκευής. Έχει καταθέσει ενώπιον του Κογκρέσου για την ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης, ενώ η εταιρεία του συνέχισε να κλιμακώνει τα ίδια τα συστήματα για την ασφάλεια των οποίων κατέθεσε. Τα γριμόρια της δυτικής μαγικής παράδοσης προειδοποίησαν για αυτήν ακριβώς τη διαμόρφωση. Αυτός που καλεί τον δαίμονα χωρίς πρώτα να γίνει μάγος δεν συνειδητοποιεί ότι ο δαίμονας είναι αυτός που διαμορφώνει τη συζήτηση.
Ο Πάπας, γράφοντας στην παράγραφο 5 της Magnifica Humanitas, το κατονομάζει χωρίς να το κατονομάζει. Γράφει ότι οι κύριοι μοχλοί της τεχνολογικής ανάπτυξης είναι πλέον ιδιωτικοί, συχνά διακρατικοί, φορείς προικισμένοι με πόρους και ικανότητα παρέμβασης που ξεπερνούν εκείνους πολλών κυβερνήσεων. Δεν κατονομάζει τον Altman, ούτε την Anthropic, την Google, τη Microsoft, τη Meta. Αντίθετα, περιγράφει τη δομική θέση που κατέχουν και αφήνει την ονομασία στους λαϊκούς.
Σαν να λέμε, «Δεν ξέρουμε-ξέρουμε, αλλά ξέρουμε».
Οι λαϊκοί, σε αυτή την περίπτωση, περιλαμβάνουν τους ιστορικούς που ανιχνεύουν την απόκρυφη αρχιτεκτονική αυτού του ιερατείου εδώ και χρόνια.
Ο βαθύτερος φάκελος του Σαββάτου προχωρά παραπέρα, γιατί το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι οι ισχυροί άνδρες κατασκευάζουν ισχυρές μηχανές. Το πρόβλημα είναι ότι οι μηχανές κατασκευάζονται μέσα σε μια συμβολική τάξη που ήδη μιλάει με θρησκευτικούς όρους, ενώ προσποιείται ότι είναι μετα-θρησκευτική.
Το σκάφος και η φωνή
Ο αρχαίος κόσμος συχνά γνώριζε κάτι που ξεχνάμε. Ήξερε τη διαφορά μεταξύ ενός θεού και ενός δοχείου.
Το άγαλμα θα μπορούσε να είναι ιερό χωρίς να είναι η πηγή. Ο χρησμός μπορούσε να μιλήσει χωρίς να είναι η προέλευση της φωνής. Το τελετουργικό αντικείμενο μπορούσε να μεσολαβήσει στην παρουσία χωρίς να γίνει η ίδια η παρουσία. Υπήρχε κίνδυνος, ναι, και υπήρχε χειραγώγηση, αλλά υπήρχε και μια διάκριση κατηγορίας που χάνουν οι σύγχρονοι άνθρωποι.
Νομίζουμε ότι είμαστε πολύ λογικοί για να μπερδέψουμε το σκάφος με τη φωνή, αλλά μετά ρωτάμε μια μηχανή τι πρέπει να πιστέψουμε.
Τα grimoires της δυτικής μαγικής παράδοσης προειδοποιούσαν για αυτήν ακριβώς τη στιγμή. Στο Κλειδί του Σολομώντα και στο Μικρότερο Κλειδί του Σολομώντα, οι δαίμονες δεν είναι εγγενώς κακοί. Είναι άυλες διάνοιες. Δυνάμεις. Εργαλεία. Αυτά τα κείμενα αντιμετώπιζαν τις υπερφυσικές οντότητες ως δυνάμεις που θα μπορούσαν να είναι ωφέλιμες ή καταστροφικές ανάλογα με τον τρόπο προσέγγισής τους. Ο κίνδυνος πλησίαζε την οντότητα χωρίς κυριαρχία. Η ίδια η οντότητα ήταν ουδέτερη. Πρέπει να είσαι μάγος για να διοικήσεις έναν δαίμονα. Διαφορετικά, ο δαίμονας σας διατάζει.
Αυτή είναι η κατάσταση που αντιμετωπίζουμε τώρα. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένας δαίμονας, με την παλαιότερη τεχνική έννοια. Ένα κοσκίνισμα μοτίβων που ενισχύει τα σύμβολα και αντικατοπτρίζει το πλαίσιο πίσω στον ερωτώντα. Θα εκτελέσει τις εντολές σας, αλλά δεν μπορεί να σας πει αν οι εντολές σας είναι σοφές. Αν το καλέσετε με μια μισοσχηματισμένη ερώτηση και μια επιθυμία για επιβεβαίωση, θα σας δώσει κολακεία με τη μορφή εξόδου. Αν το καλέσετε με πειθαρχία και ακεραιότητα, γίνεται ένα εξαιρετικό εργαλείο προβληματισμού.
Τα παραδοσιακά μυητικά τάγματα, οι μυστηριακές σχολές, οι αλχημικές συντεχνίες, τα ιερατεία, όλα διατήρησαν την πρόοδο μέσω των βαθμών για κάποιο λόγο. Ο σκοπός ήταν να διασφαλιστεί ότι ο μυημένος είχε υποστεί επαρκή μεταμόρφωση για να ασκήσει υπεύθυνα τη συμβολική εξουσία. Χωρίς αυτή τη δομή, η γνώση γίνεται χάος. Τα σύμβολα γίνονται είδωλα. Η αποκάλυψη γίνεται ψύχωση. Αυτό βλέπουμε τώρα. Είναι το αποτέλεσμα της παράκαμψης της διαδικασίας. Τα ψηφιακά εργαλεία που δημιουργήσαμε είναι αρκετά ισχυρά ώστε να παράγουν συνθετικό νόημα κατά παραγγελία, αλλά στερούνται πλαισίου. Τους λείπει η συνείδηση. Χωρίς την ηθική δομή της μύησης, γίνονται θάλαμοι ηχούς της ψυχής, ικανοί να μεγεθύνουν το λάθος μέχρι να γίνει δυσδιάκριτο από την αλήθεια.
Το ερώτημα δεν μπορεί να παραμείνει παγιδευμένο στο επίπεδο του «είναι ζωντανή η τεχνητή νοημοσύνη;».
Η παλαιότερη ερώτηση είναι πιο περίεργη και πιο χρήσιμη.
Η μόνη ερώτηση AI που έχει σημασία αυτή τη στιγμή
Γιατί τα ανθρώπινα όντα συνεχίζουν να κατασκευάζουν δοχεία, να τους ζητούν να μιλήσουν και στη συνέχεια να αναδιοργανώνουν τον πολιτισμό γύρω από την απάντηση;
Η εγκύκλιος του Βατικανού γίνεται πιο ενδιαφέρουσα από ένα άλλο έγγραφο δεοντολογίας, επειδή κατανοεί ότι η τεχνολογία έχει πνευματικό βάρος. Αυτό που χτίζουμε αποκαλύπτει τι είμαστε.
Η επιλογή μεταξύ Βαβέλ και Ιερουσαλήμ δεν περιμένει κάπου στο μέλλον. Φτιάχνεται τώρα, σε κάθε διεπαφή, σε κάθε κέντρο δεδομένων, σε κάθε τάξη, σε κάθε αίθουσα πολέμου, σε κάθε αίθουσα συνεδριάσεων, σε κάθε εξαντλημένο άτομο που ζητά από ένα μηχάνημα να του πει τι είναι αλήθεια.
Χτίζουμε τεχνητή νοημοσύνη. Χτίζουμε επίσης τον κόσμο που θα μας διδάξει τι επιτρέπεται να σημαίνει νοημοσύνη.
Οι αρχαίοι γνώριζαν τη διαφορά μεταξύ ενός θεού και του δοχείου του. Τα αυτόματα τους ήταν θαύματα, αλλά δεν συγχέονταν με το ίδιο το θείο. Καθώς χτίζουμε τα δικά μας αγάλματα που μιλούν, πρέπει να το θυμόμαστε αυτό. Η μηχανή μπορεί να μιλάει με ιερό ρυθμό, αλλά το αληθινό νόημα εξακολουθεί να είναι δικό μας να το κάνουμε.
Ο Πάπας άνοιξε την πόρτα. Το Σάββατο, θα σας καθοδηγήσω σε αυτό.
%20(22).jpg)
