Είναι η ηλικία μου

 

Άννα Παπαδοπούλου

Ο οικογενειακός μου γιατρός έγραψε στον φάκελό μου: «Η ασθενής αρνείται τη θεραπεία».

Και ξέρετε κάτι;

Δεν το μετανιώνω.

Είμαι 56 χρονών. Είμαι φαρμακοποιός, σχεδόν 30 χρόνια πίσω από τον πάγκο στη Θεσσαλονίκη.

Δεν είμαι γιατρός, αλλά έχω αρκετές γνώσεις για να διαβάζω ιατρική βιβλιογραφία στα ελληνικά και στα αγγλικά.

Και αρκετά πεισματάρα για να μην αφήσω τη ζωή μου στα χέρια ενός γιατρού που με βλέπει για 8 λεπτά και γράφει συνταγές χωρίς καν να με ακούσει.

Όλα ξεκίνησαν πριν από 3 χρόνια.

Κουρασμένη από τη στιγμή που σηκωνόμουν το πρωί.

Όχι κατά τη διάρκεια της ημέρας. Όχι μετά το μεσημεριανό.

Από ΤΗ ΣΤΙΓΜΗ που άνοιγα τα μάτια μου.

Λες και είχα δουλέψει νυχτερινή βάρδια, παρόλο που είχα κοιμηθεί 7 ώρες.

Ξυπνούσα στις 3 τα ξημερώματα και κοιτούσα το ταβάνι μέχρι τις 5.

Με έπαιρνε ο ύπνος μισή ώρα πριν χτυπήσει το ξυπνητήρι.

Κατέβαινα στην κουζίνα και έπινα 3 καφέδες πριν το μεσημέρι.

Οι μύες μου πονούσαν χωρίς λόγο. Ειδικά οι γάμπες. Και η πλάτη.

Και μερικές φορές ο ώμος μου, χωρίς να έχω κάνει τίποτα την προηγούμενη μέρα.

Άρχισα να ξεχνάω λέξεις.

Σταματούσα στη μέση μιας πρότασης και δεν μπορούσα να συνεχίσω.

«Ξέρεις τι εννοώ... εκείνο... πώς το λέγανε...»

Η κόρη μου νόμιζε ότι άρχιζα να παθαίνω άνοια.

Ανέλαβε εκείνη να μου φέρνει τα φάρμακα για τον θυρεοειδή, γιατί δεν εμπιστευόταν πια ότι δεν θα τα ξεχνούσα.

Αυτή δεν ήμουν εγώ.

Εγώ ήμουν φαρμακοποιός για σχεδόν 30 χρόνια. Εγώ εκτελούσα συνταγές που απαιτούσαν απόλυτη συγκέντρωση.

Εγώ θυμόμουν δραστικές ουσίες και δοσολογίες που κανείς άλλος δεν θυμόταν.

Και τώρα δεν θυμάμαι πού άφησα τα κλειδιά μου πριν από 10 λεπτά;

Όχι. Αυτή δεν είμαι εγώ.

Πήγα στον οικογενειακό μου γιατρό. Με άκουσε για 6 λεπτά.

Δεν άφησε καν το στυλό του - έγραφε κάτι στον υπολογιστή του όλη την ώρα.

«Πιθανόν είναι η εμμηνόπαυση. Είναι το άγχος. Είναι φυσιολογικό για την ηλικία σας. Ίσως λίγη κατάθλιψη».

Μου συνταγογράφησε Σερτραλίνη - ένα αντικαταθλιπτικό. «100 mg την ημέρα. Σε ένα μήνα θα δούμε πώς είστε».

Δεν το πήρα.

Γιατί ήξερα ότι δεν είχα κατάθλιψη. Κουρασμένη και ξεχασιάρα, ναι. Αλλά όχι καταθλιπτική.

Η κατάθλιψη είναι συναίσθημα. Το δικό μου πρόβλημα ήταν βιολογικό.

Κι εκείνος το αντιμετώπιζε με ένα ψυχιατρικό φάρμακο, χωρίς να μου ζητήσει ούτε μία εξέταση.

Πήγα σε δεύτερο γιατρό.

Έναν άλλο παθολόγο στο ίδιο ιατρικό κέντρο.

Η ίδια απάντηση. Η ίδια Σερτραλίνη.

Αυτή τη φορά και Αλπραζολάμη «για το άγχος».

Δεν τα πήρα.

Η Αλπραζολάμη είναι βενζοδιαζεπίνη. Ο εθισμός αναπτύσσεται σε 2-3 εβδομάδες. Δεν είμαι ανόητη.

Ο τρίτος γιατρός - ένας παθολόγος σε ιδιωτική κλινική, που μου κόστισε 30€ για την επίσκεψη.

Αυτός τουλάχιστον με άκουσε για 20 λεπτά.

Και πάλι είπε: «Κυρία Καλογερή, οι εξετάσεις σας είναι φυσιολογικές. Είναι η ηλικία. Αγοράστε κάποιες βιταμίνες από το φαρμακείο».

Ρώτησα: «Ποιες εξετάσεις; Ποιες βιταμίνες;»

Με κοίταξε λες και ήμουν προβληματική. Σαν να ήμουν μια ασθενής που ζητούσε προσοχή, όχι απαντήσεις.

«Η γενική αίματος είναι καλή. Η αιμοσφαιρίνη φυσιολογική. Η χοληστερίνη οριακή. Αυτά αρκούν».

«Και η Βιταμίνη D; Η B12; Το Μαγνήσιο;» ρώτησα.

«Δεν είναι στις βασικές εξετάσεις. Και κοστίζουν».

Ζήτησα παραπεμπτικό για αναλυτικό έλεγχο.

Μου είπε ότι το ταμείο δεν θα το κάλυπτε.

«Μπορείτε να τις κάνετε ιδιωτικά, αλλά δεν σας το συνιστώ. Θα ξοδέψετε τα χρήματά σας για το τίποτα. Οι εξετάσεις των περισσότερων υγιών ανθρώπων είναι εντός των φυσιολογικών ορίων».

Δεν τον άκουσα.

Πλήρωσα 25€ ιδιωτικά. Πήγα για αίμα στις 7:30 το πρωί σε ένα μικροβιολογικό εργαστήριο.

Τα αποτελέσματα μετά από 3 μέρες:

25(OH)D (Βιταμίνη D3) - 13 ng/ml.

(Φυσιολογικές τιμές για καλή υγεία: 50+ ng/ml. Έλλειψη: κάτω από 20.)

B12 - 195 pg/ml.

(Φυσιολογικές τιμές: 200+. Οριακή τιμή - αλλά στην ηλικία μου αυτό είναι ήδη πρόβλημα.)

Μαγνήσιο (ορού) - 0.68 mmol/L.

(Φυσιολογικές τιμές: 0.85+. Έλλειψη.)

Είχα ΚΛΙΝΙΚΗ έλλειψη σε 3 βιταμίνες ταυτόχρονα.

Κανένας από τους 3 γιατρούς δεν το είχε ελέγξει επί 3 ολόκληρα χρόνια.

Γύρισα στον οικογενειακό μου γιατρό. Του έδειξα τα αποτελέσματα.

Τα διάβασε για 30 δευτερόλεπτα και είπε:

«Αυτό δεν σημαίνει τίποτα. Ίσως χρειάζεστε μια πολυβιταμίνη. Ή συνεχίστε τα αντικαταθλιπτικά».

Εκείνη τη στιγμή, κάτι έσπασε μέσα μου.

Όχι.

Αρνούμαι.

Αρνούμαι να παίρνω αντικαταθλιπτικά για έλλειψη βιταμινών.

Αρνούμαι να αποδεχτώ την «ηλικία» ως διάγνωση.

Αρνούμαι να είμαι μια ασθενής που πίνει υπάκουα χημικά για ένα πρόβλημα που έχει βιολογική αιτία.

Ζήτησα να γράψει στον φάκελό μου ακριβώς αυτό: «Η ασθενής αρνείται τη θεραπεία».

Δεν δέχεται Σερτραλίνη. Δεν δέχεται Αλπραζολάμη.

Το έγραψε. Φαινόταν θυμωμένος. Είπε: «Θα το μετανιώσετε αργότερα».

Βγήκα έξω. Κάθισα στο αυτοκίνητο. Και έκλαψα από ΘΥΜΟ.

Θυμός που επί 3 χρόνια κανείς δεν μου είχε ελέγξει αυτές τις τιμές. 3 χρόνια. Από τα 53 μέχρι τα 56 μου.

Θυμός που λένε «είναι η ηλικία σας», όταν το πρόβλημα διορθώνεται σε 60 μέρες.

Όχι σε μήνες. Σε 60 μέρες.

Η Βιταμίνη D3 στη σωστή δόση ανεβάζει τα επίπεδα από το 13 στο 35 σε 8 εβδομάδες. Αυτό έχει αποδειχθεί σε δεκάδες μελέτες.

Θυμός που το ασφαλιστικό ταμείο θεωρεί την εξέταση της βιταμίνης D «μη βασική» - λες και δεν αφορά ένα τεράστιο ποσοστό του πληθυσμού άνω των 50.

Λες και δεν είναι πιο σημαντική από κάποιες «βασικές» εξετάσεις που δεν λένε τίποτα για την πραγματική κατάσταση του ασθενούς.

Θυμός που σε γυναίκες άνω των 50 στην Ελλάδα συνταγογραφούν αντικαταθλιπτικά και αγχολυτικά πριν καν ελέγξουν τα επίπεδα των βιταμινών τους.

Μετά άρχισα να διαβάζω. Σοβαρά.

Όχι από blogs. Από το PubMed. Από το Cochrane. Από μετα-αναλύσεις στο British Medical Journal, το The Lancet, το JAMA.

Αυτό που έμαθα μετά από 3 μήνες σοβαρού διαβάσματος:

Οι περισσότεροι Έλληνες άνω των 50 έχουν κλινική έλλειψη Βιταμίνης D.

Όχι οριακή - ΚΛΙΝΙΚΗ (κάτω από 30 ng/ml).

Και στην Ελλάδα ο γιατρός θα στο ελέγξει ΜΟΝΟ αν επιμείνεις. Και συχνά μόνο αν πληρώσεις ιδιωτικά.

Η Βιταμίνη D ρυθμίζει πάνω από 200 γονίδια στο σώμα.

Δεν είναι «για τα κόκκαλα» - είναι για το ανοσοποιητικό σύστημα, τους μύες, τη σεροτονίνη στον εγκέφαλο, τον κύκλο του ύπνου.

Είναι μια στεροειδής ορμόνη, όχι απλώς μια βιταμίνη.

Η έλλειψή της δημιουργεί ακριβώς εκείνα τα συμπτώματα που οι γιατροί αποκαλούν «ηλικία»: κούραση, εγκεφαλική ομίχλη, μυϊκούς πόνους, κακό ύπνο, κατάθλιψη, συχνές λοιμώξεις.

Κάθε ένα από τα συμπτώματά μου. Ένα προς ένα.

Μελέτη στο British Medical Journal από το 2010 (Bolland και συνεργάτες, μετα-ανάλυση 15 τυχαιοποιημένων μελετών): τα συμπληρώματα ασβεστίου χωρίς Βιταμίνη Κ2 αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής.

15 χρόνια στη βιβλιογραφία. Ποτέ δεν έφτασε στα πρωτόκολλα του εθνικού συστήματος υγείας.

PubMed ID 20671013.

Το ασβέστιο χωρίς Κ2 εναποτίθεται στις ΑΡΤΗΡΙΕΣ, όχι στα οστά.

Γιατί οι γιατροί συνταγογραφούν ασβέστιο χωρίς Κ2; Επειδή είναι το «πρωτόκολλο». Το πρωτόκολλο της δεκαετίας του 1970.

Η ιατρική επιστήμη αλλάζει γρηγορότερα από τα κλινικά πρωτόκολλα.

Χωρίς το CoQ10, τα κύτταρα που χτίζουν τα οστά (οστεοβλάστες) δεν έχουν την ενέργεια να δημιουργήσουν οστικό ιστό.

Η παραγωγή του Q10 στο σώμα μειώνεται δραματικά μετά την ηλικία των 50.

Γι' αυτό ακόμα και τα σωστά συμπληρώματα δεν λειτουργούν βέλτιστα για την ηλικιακή μας ομάδα χωρίς το Q10.

Για μια πραγματική λύση μετά τα 50: οι τρεις βιταμίνες (D3 + K2 MK-7 + CoQ10) ΜΑΖΙ.

Όχι ξεχωριστά.

Άρχισα να ψάχνω για μια φόρμουλα με τις τρεις ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ σε ένα.

Όχι τρία διαφορετικά χάπια το πρωί (είναι εύκολο να ξεχάσεις ποιο πήρες).

Ανακάλυψα το ProtoCol D3+K2+Q10 Complex.

Παράγεται στην Ε.Ε.

Πιστοποίηση GMP (σημαντικό για μια φαρμακοποιό σαν εμένα - έλεγξα τα έγγραφα). Εργαστηριακά ελεγμένο (το έλεγξα κι αυτό - στέλνουν το πιστοποιητικό αν το ζητήσεις).

Σε μία κάψουλα:

Βιταμίνη D3 - 2000 IU (400% ΣΗΠ)

Βιταμίνη K2 MK-7 - 40 µg (53% ΣΗΠ) - συγκεκριμένα η μορφή MK-7, όχι η MK-4 (καλύτερη βιοδιαθεσιμότητα)

Συνένζυμο Q10 - 5 mg

Χωρίς ζάχαρη. Χωρίς γλουτένη. Χωρίς τεχνητά πρόσθετα.

Χωρίς στεατικό μαγνήσιο ως έκδοχο (οι περισσότερες κάψουλες το περιέχουν - εμποδίζει την απορρόφηση)

Ξεκίνησα να το παίρνω με το πρωινό.

Με λίγο λίπος (γιαούρτι ή τυρί) - και οι 3 βιταμίνες είναι λιποδιαλυτές, χρειάζονται λίπος για να απορροφηθούν.

Είναι βασική βιοχημεία, αλλά οι περισσότεροι δεν το ξέρουν και παίρνουν τις βιταμίνες με άδειο στομάχι.

2η εβδομάδα: Με έπαιρνε ο ύπνος σε 10 λεπτά. Όχι σε 2 ώρες. Δεν ξυπνούσα στις 3-4 τα ξημερώματα.

Το ξυπνητήρι με ξυπνούσε στις 6:30.

4η εβδομάδα: Το πρωί ξυπνούσα με ενέργεια. Χωρίς 3 καφέδες. Έπινα έναν. Από συνήθεια, όχι από ανάγκη.

8η εβδομάδα: Η εγκεφαλική ομίχλη εξαφανίστηκε. Δεν ξεχνούσα λέξεις. Ήμουν πάλι «ο εαυτός μου».

Η κόρη μου με σταμάτησε στον διάδρομο και μου είπε: «Μαμά, επέστρεψες».

3ος μήνας: Δεν έχω κρυολογήσει από τον Ιανουάριο. Καθόλου. Εγώ, που παλιά πάθαινα 4 κρυολογήματα κάθε χειμώνα, κάθε χρόνο, εδώ και πέντε χρόνια.

5ος μήνας: Επανέλεγχος (τον πλήρωσα πάλι ιδιωτικά).

D3 - 52 ng/ml. Εντός φυσιολογικών ορίων.

Μαγνήσιο - 0.91 (φυσιολογικό). B12 - 287 (φυσιολογικό).

Ο γιατρός που με έδιωξε με τα αντικαταθλιπτικά δεν έμαθε ποτέ. Ο οικογενειακός μου γιατρός ακόμα δεν ξέρει.

Δεν θα μάθουν, αν δεν τους το πω εγώ.

Πάνω από 500+ ευχαριστημένοι πελάτες στην Ελλάδα.

Εγγύηση επιστροφής χρημάτων 30 ημερών. Είμαστε τόσο σίγουροι που αν μετά από 30 ημέρες δεν νιώσετε διαφορά - σας επιστρέφουμε κάθε ευρώ.

Γρήγορη παράδοση με κούριερ. Αντικαταβολή - πληρώνετε όταν παραλάβετε.

Παράγεται στην Ε.Ε. Πιστοποίηση GMP. Εργαστηριακά ελεγμένο.

Δεν λέω να αρνηθείτε τη συμβουλή του γιατρού σας.

Λέω - έχετε το δικαίωμα να ρωτήσετε.

Έχετε το δικαίωμα να ζητήσετε αυτές τις εξετάσεις: 25(OH)D, B12, Μαγνήσιο, Φερριτίνη.

Ιδιωτικά κοστίζουν περίπου 35€ συνολικά. Όσο μια επίσκεψη σε ενδοκρινολόγο.

Έχετε το δικαίωμα να πείτε «όχι» στα αντικαταθλιπτικά, όταν το πρόβλημά σας είναι η έλλειψη βιταμινών.

Έχετε το δικαίωμα να ζητήσετε μια δεύτερη γνώμη. Μια τρίτη γνώμη. Μια τέταρτη - μέχρι κάποιος να σας ακούσει.

Και έχετε το δικαίωμα να φροντίσετε τον εαυτό σας, ακόμα κι όταν ο γιατρός λέει «είναι η ηλικία».

Εγώ αρνήθηκα.

Δεν το μετάνιωσα ούτε μία μέρα.

Και η ζωή μου τώρα - η αληθινή, η καθαρή, με μνήμη και ενέργεια - είναι η απόδειξη ότι είχα δίκιο που αρνήθηκα.

https://tryprotocol.eu/el-gr/pages/d3-k2-q10

- Αναστασία Καλογερή, 56 ετών, Θεσσαλονίκη

Υ.Γ. Στον τρίτο γιατρό που με έδιωξε με τα αντικαταθλιπτικά - ελπίζω να το διαβάζει αυτό.

Δεν είμαστε τρελές. Δεν έχουμε κατάθλιψη. Έχουμε ελλείψεις.

Και εσείς είστε εκπαιδευμένοι να μην τις βλέπετε - γιατί αυτό δεν φέρνει έσοδα στο σύστημα υγείας. Τα αντικαταθλιπτικά φέρνουν. Τα αγχολυτικά φέρνουν. Οι εξετάσεις δεν φέρνουν.

Υ.Γ.2. Η ιδιωτική εξέταση για τη Βιταμίνη D κοστίζει 15€ στα περισσότερα εργαστήρια.

Η B12 - άλλα 10€. Το Μαγνήσιο (ορού) - 8€. Σύνολο περίπου 35€.

Μπορεί να είναι τα πιο σημαντικά 35€ της ζωής σας.

Υ.Γ.3. Bolland 2010 BMJ - ελέγξτε το μόνοι σας. PubMed ID 20671013. Είναι δημόσια διαθέσιμο.

Δεν σας ζητώ να με πιστέψετε. Σας ζητώ να διαβάσετε.

Έχετε το δικαίωμα να γνωρίζετε τι πίνετε και τι ΔΕΝ πίνετε με τα χάπια ασβεστίου από το φαρμακείο.

Ο Παλιός κόσμος μόλις πέθανε επίσημα. Ο Ray Dalio το ονόμασε πριν από 10 χρόνια. Δείτε τι συμβαίνει με τα χρήματά σας στη συνέχεια.

 

 

Το μεγάλο σορτς

Για πρώτη φορά από το 1945, οι ηγέτες των τριών μεγαλύτερων δυτικών δυνάμεων στάθηκαν στο ίδιο δωμάτιο και είπαν το ίδιο πράγμα δυνατά. Η παγκόσμια τάξη έχει τελειώσει.

Δεν αλλάζει. Δεν εξελίσσεται..

Η καγκελάριος της Γερμανίας είπε ότι η δομή που κράτησε τον πλανήτη ενωμένο για 80 χρόνια δεν υπάρχει πλέον. Ο πρόεδρος της Γαλλίας είπε ότι η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί για πόλεμο. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ είπε ότι ο παλιός κόσμος έχει φύγει.

Αν το είχαν πει αυτό τρεις αρχηγοί κρατών πριν από δέκα χρόνια, οι αγορές θα είχαν καταρρεύσει μέχρι τη Δευτέρα. Το 2026, μόλις και μετά βίας μετακίνησε τον S&P 500. Αυτό σας λέει όλα όσα πρέπει να ξέρετε για το πόσο κοιμούνται οι περισσότεροι επενδυτές.

Επειδή το άτομο που προειδοποιούσε για αυτήν ακριβώς τη στιγμή εδώ και μια δεκαετία μόλις δημοσίευσε 60 σελίδες εξηγώντας τι θα συμβεί στη συνέχεια. Το όνομά του είναι Ray Dalio. Διευθύνει ένα από τα μεγαλύτερα hedge funds στην ιστορία. Έχτισε την καριέρα του μελετώντας πώς οι αυτοκρατορίες ανεβαίνουν και πέφτουν σε παράθυρα 500 ετών.

Και το πλαίσιό του περιγράφει τώρα τον ενεστώτα, όχι το μέλλον.

Τα Έξι Στάδια ενός Κόσμου που Πεθαίνει

Ο Dalio χωρίζει κάθε παγκόσμια τάξη σε έξι στάδια. Τα πρώτα πέντε είναι τα ήσυχα. Ειρήνη, ευημερία, χρέος, υπερβολή, ρωγμές. Ζήσαμε και τα πέντε μεταξύ 1945 και περίπου 2015.

Το έκτο στάδιο είναι όπου γίνεται άσχημο. Το έκτο στάδιο είναι όπου «δεν υπάρχουν κανόνες, η ισχύς έχει δίκιο και οι μεγάλες δυνάμεις συγκρούονται».

Διαβάστε αυτή την πρόταση δύο φορές. Δεν είναι μεταφορικό. Είναι ο τεχνικός ορισμός του τι συμβαίνει όταν ένα σύστημα διεθνών συμφωνιών καταρρέει και κανένα νέο σύστημα δεν το έχει αντικαταστήσει ακόμη. Ο παλιός διαιτητής φεύγει από το γήπεδο. Ο νέος διαιτητής δεν έχει κατονομαστεί. Για ένα παράθυρο ετών, ο ισχυρότερος παίκτης απλά κάνει ό,τι θέλει.

Η τελευταία φορά που ο κόσμος βρέθηκε στο έκτο στάδιο ήταν το 1930 έως το 1945. Ξέρεις τι βγήκε από αυτό. Πενήντα εκατομμύρια νεκροί. Δύο πόλεις εξατμίστηκαν. Ολόκληρες οικονομίες αναδιαρθρώθηκαν. Τα νομίσματα κατέρρευσαν. Ο πλούτος μεταφέρθηκε βίαια από τις χώρες που έχασαν στη χώρα που κέρδισε.

Και εδώ είναι το κομμάτι που λείπει από τους περισσότερους. Ο ίδιος ο πόλεμος ήταν μόνο το τελευταίο κεφάλαιο. Ο οικονομικός πόλεμος διήρκεσε μια ολόκληρη δεκαετία πριν πέσει η πρώτη βόμβα. Δασμοί το 1930. Εμπορικοί περιορισμοί το 1931. Πάγωμα περιουσιακών στοιχείων το 1935. Εμπάργκο πετρελαίου το 1941. Μέχρι τη στιγμή που συνέβη το Περλ Χάρμπορ, ο πόλεμος των πυροβολισμών ήταν σχεδόν τυπικός. Ο πραγματικός πόλεμος διήρκεσε έντεκα χρόνια.

Κοιτάξτε τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή. Δασμοί μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Απαγορεύσεις εξαγωγών τσιπ. Ρωσικά περιουσιακά στοιχεία έχουν παγώσει σε δυτικές τράπεζες. Περιορισμοί στην κεφαλαιαγορά. Οι κυρώσεις συσσωρεύονται σε κυρώσεις. Οπλισμός της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Εάν το πλαίσιο του Dalio είναι σωστό, δεν μπαίνουμε στην προπολεμική περίοδο. Είμαστε ήδη πέντε χρόνια σε αυτό.

Οι πέντε πόλεμοι που συμβαίνουν πριν ξεκινήσουν οι πυροβολισμοί

Ο Ντάλιο τους κατονομάζει ρητά. Εμπορικός πόλεμος. Τεχνολογικός πόλεμος. Πόλεμος κεφαλαίου. Γεωπολιτικός πόλεμος. Στρατιωτικός πόλεμος.

Τα πρώτα τέσσερα είναι ήδη σε εξέλιξη. Το καθένα δημιουργεί πίεση στο επόμενο.

Ο εμπορικός πόλεμος είναι ο πιο εύκολος να δεις. Οι δασμοί επέστρεψαν σε επίπεδα που δεν έχουν παρατηρηθεί από τον νόμο Smoot-Hawley του 1930. Η χώρα που ψήφισε αυτόν τον νόμο, παρεμπιπτόντως, πυροδότησε την οικονομική σπείρα που οδήγησε απευθείας στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Όλοι οι ιστορικοί συμφωνούν σε αυτό. Κάθε υπεύθυνος χάραξης πολιτικής που μελετά την περίοδο το γνωρίζει. Και όμως εδώ είμαστε ξανά.

Ο τεχνολογικός πόλεμος είναι αυτός που οι περισσότεροι άνθρωποι υποτιμούν. Οι ΗΠΑ έχουν αποκόψει την Κίνα από τα πιο προηγμένα τσιπ στον κόσμο. Η Κίνα έχει αποκόψει τις ΗΠΑ από τα μέταλλα σπάνιων γαιών από τα οποία εξαρτάται ολόκληρη η βιομηχανία ημιαγωγών. Κάθε πλευρά προσπαθεί να στραγγαλίσει την ικανότητα της άλλης να οικοδομήσει την επόμενη γενιά στρατιωτικής και οικονομικής υποδομής. Δεν πρόκειται για εμπορικές τριβές. Αυτή είναι η προπολεμική τοποθέτηση.

Ο πόλεμος κεφαλαίων είναι εκεί που ζουν τα χρήματά σας. Οι ΗΠΑ πάγωσαν περιουσιακά στοιχεία 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων της ρωσικής κεντρικής τράπεζας το 2022. Αυτή η μοναδική πράξη είπε σε κάθε άλλη χώρα στη γη ότι η κατοχή δολαρίων είναι πλέον πολιτική απόφαση, όχι ουδέτερη. Η αντίδραση ήταν άμεση και ήσυχη. Οι κεντρικές τράπεζες κάνουν ντάμπινγκ στα ομόλογα και αγοράζουν χρυσό με τον ταχύτερο ρυθμό στη σύγχρονη ιστορία. Ο χρυσός έχει αυξηθεί πάνω από 60% τους τελευταίους 18 μήνες. Κανείς στο CNBC δεν εξηγεί γιατί. Ο λόγος βρίσκεται στη σελίδα 42 του κεφαλαίου του Dalio.

Ο γεωπολιτικός πόλεμος είναι ο ανοιχτός χάρτης των συμμαχιών που επανασχεδιάζονται. Η Σαουδική Αραβία τιμολογεί το πετρέλαιο σε γιουάν. Οι BRICS επεκτείνονται για να συμπεριλάβουν το Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η Ευρώπη χτίζει μια αμυντική βιομηχανία ανεξάρτητη από τα αμερικανικά όπλα. Η Ιαπωνία επανεξοπλίζεται για πρώτη φορά από το 1947. Κάθε μία από αυτές τις κινήσεις είναι μια χώρα που αντισταθμίζει έναν κόσμο όπου οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον ο εγγυημένος προστάτης.

Ο στρατιωτικός πόλεμος είναι ο πέμπτος. Ο Dalio λέει ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος στρατιωτικού πολέμου είναι όταν «και τα δύο μέρη έχουν στρατιωτικές εξουσίες που είναι περίπου συγκρίσιμες και ασυμβίβαστες υπαρξιακές διαφορές».

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα. Πάνω από την Ταϊβάν. Αυτό είναι το συγκεκριμένο παράδειγμά του. Το έγραψε πριν από τον Covid. Η αλυσίδα εφοδιασμού τσιπ δεν έχει απομακρυνθεί ούτε εκατοστό από την Ταϊβάν από τότε. Αν μη τι άλλο, και οι δύο πλευρές έχουν διπλασιάσει το πόσο είναι διατεθειμένες να ρισκάρουν για ένα νησί 23 εκατομμυρίων κατοίκων.

Αυτό που λέει η ιστορία συμβαίνει με τα χρήματα στη συνέχεια

Εδώ είναι το μέρος του κεφαλαίου του Dalio που πρέπει να κρατά κάθε επενδυτή ξύπνιο τη νύχτα.

Μελέτησε κάθε μεγάλο πόλεμο των τελευταίων 500 ετών. Παρακολούθησε τι συνέβη με τα νομίσματα, τα ομόλογα, τις μετοχές και τον χρυσό σε κάθε ένα. Το μοτίβο είναι σχεδόν απόλυτα συνεπές.

Πριν από τον πόλεμο, τα νομίσματα αισθάνονται ισχυρά. Οι μετοχές συνεχίζουν να αυξάνονται. Τα ομόλογα πληρώνουν αυτό που υπόσχονται. Όλοι πιστεύουν ότι το σύστημα θα αντέξει. Αυτή είναι η ήσυχη περίοδος. Μπορεί να διαρκέσει δέκα χρόνια. Αισθάνεται μόνιμο ενώ βρίσκεστε μέσα του.

Τότε αρχίζει ο οικονομικός πόλεμος. Δασμοί. Κυρώσεις. Δέσμευση περιουσιακών στοιχείων. Οι αγορές γίνονται πιο ασταθείς, αλλά εξακολουθούν να έχουν ανοδική τάση επειδή το υποκείμενο σύστημα είναι ακόμα άθικτο. Οι άνθρωποι που πουλάνε νωρίς φαίνονται ανόητοι.

Τότε αρχίζει ο πραγματικός πόλεμος. Τα χρηματιστήρια στις χαμένες χώρες εξαφανίζονται. Τα χρηματιστήρια της Γερμανίας και της Ιαπωνίας ήταν κλειστά για πέντε χρόνια στο τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Όταν άνοιξαν ξανά, οι προηγούμενοι μέτοχοι είχαν χάσει σχεδόν τα πάντα. Τα νομίσματα στις χαμένες χώρες χάνουν την αξία τους. Το Ράιχσμαρκ μηδενίστηκε. Το γιεν κατέρρευσε. Τα ομόλογα στις χαμένες χώρες χρεοκόπησαν ή διογκώθηκαν στο τίποτα.

Το μόνο περιουσιακό στοιχείο που λειτούργησε σε κάθε πόλεμο που μελέτησε ο Dalio, από το 1600, ήταν ο χρυσός.

Όχι επειδή ο χρυσός είναι μαγικός. Επειδή ο χρυσός είναι η μόνη μορφή χρήματος που δεν είναι ευθύνη κάποιου άλλου. Ένα δολάριο είναι ένα IOU της κυβέρνησης των ΗΠΑ. Το ευρώ είναι ένα IOU της ΕΚΤ. Ένα ομόλογο είναι ένα εταιρικό ή κυβερνητικό IOU. Μια μετοχή είναι μια αξίωση για μελλοντικά κέρδη που υπάρχει μόνο εάν η εκδότρια εταιρεία και η χώρα επιβιώσουν.

Ο χρυσός είναι απλώς χρυσός. Όταν οι χώρες σταματούν να εμπιστεύονται η μία την εφημερίδα της άλλης, καταφεύγουν στο ένα πράγμα που έχει λειτουργήσει εδώ και 5.000 χρόνια.

Οι κεντρικές τράπεζες το γνωρίζουν ήδη αυτό. Γι' αυτό το αγοράζουν. Ο μικροεπενδυτής είναι ο τελευταίος που το καταλαβαίνει.

Το συγκεκριμένο λάθος που θα κάνουν οι περισσότεροι επενδυτές

Ο Dalio έχει μια γραμμή στο κεφάλαιο που διαβάζεται σαν προφητεία.

«Πριν υπάρξει πόλεμος πυροβολισμών, υπάρχει συνήθως ένας οικονομικός πόλεμος. Όπως είναι επίσης χαρακτηριστικό, πριν από την κήρυξη ολοκληρωτικών πολέμων, υπάρχει περίπου μια δεκαετία οικονομικών, τεχνολογικών, γεωπολιτικών και κεφαλαιουχικών πολέμων, κατά τη διάρκεια των οποίων οι αντιμαχόμενες δυνάμεις εκφοβίζουν η μία την άλλη, δοκιμάζοντας τα όρια της εξουσίας της άλλης».

Μια δεκαετία.

Ο οικονομικός πόλεμος ξεκίνησε γύρω στο 2018. Οι έλεγχοι των εξαγωγών τσιπ ξεκίνησαν γύρω στο 2020. Το ρωσικό πάγωμα περιουσιακών στοιχείων συνέβη το 2022. Κάθε κίνηση ανέβαζε το διακύβευμα. Κάθε κίνηση απαντούσε από την άλλη πλευρά.

Εάν το μοτίβο που κατέγραψε ο Dalio για 500 χρόνια ισχύει, βρισκόμαστε κάπου μεταξύ του πέμπτου και του έβδομου έτους μιας δεκαετούς αντίστροφης μέτρησης.

Οι περισσότεροι επενδυτές τοποθετούνται σαν να μην συμβαίνει η αντίστροφη μέτρηση. 60% αμερικανικές μετοχές. 40% αμερικανικά ομόλογα. Όλα εκφράζονται σε δολάρια. Όλα εξαρτώνται από την παγκόσμια τάξη που μόλις ανακηρύχθηκε επίσημα νεκρή από τρεις αρχηγούς κρατών.

Αυτό το χαρτοφυλάκιο είχε νόημα όταν οι ΗΠΑ ήταν ο αδιαμφισβήτητος παγκόσμιος ηγεμόνας και το δολάριο ήταν το αδιαμφισβήτητο παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα. Και τα δύο αυτά γεγονότα αμφισβητούνται τώρα ενεργά από τον μισό πληθυσμό του κόσμου.

Οι επενδυτές που μελέτησαν το πλαίσιο του Dalio πριν από μια δεκαετία έχουν ήδη μετακινηθεί. Αγόρασαν χρυσό στα 1.200 δολάρια. Αγόρασαν bitcoin στα 8,000 δολάρια. Αγόρασαν πραγματικά περιουσιακά στοιχεία, εμπορεύματα και παραγωγικές επιχειρήσεις σε χώρες που δεν είναι εκτεθειμένες στο ρήγμα ΗΠΑ-Κίνας. Διαφοροποίησαν την έκθεση σε νομίσματα από δολάρια σε ένα καλάθι σκληρών περιουσιακών στοιχείων.

Όλοι οι άλλοι εξακολουθούν να συζητούν εάν η επόμενη συνεδρίαση της Fed θα μειώσει τα επιτόκια κατά 25 ή 50 μονάδες βάσης, λες και αυτό είναι το πράγμα που έχει σημασία.

Το μόνο πλαίσιο που εξηγεί τι παρακολουθείτε

Αν διαβάζετε τις ειδήσεις τα τελευταία τρία χρόνια και τίποτα δεν έχει νόημα, αυτός είναι ο λόγος.

Το παλιό νοητικό μοντέλο σταμάτησε να λειτουργεί γύρω στο 2020 και κανείς δεν το ενημέρωσε. Ο κόσμος στον οποίο μεγάλωσες ήταν μια συγκεκριμένη ιστορική διάταξη, όχι η προεπιλεγμένη κατάσταση της ανθρωπότητας. Αυτή η ρύθμιση είχε κανόνες. Αυτοί οι κανόνες τώρα σκίζονται σε πραγματικό χρόνο.

Ο νέος κόσμος δεν έχει ακόμη κανόνες. Για κάποια περίοδο ετών, πιθανώς μια δεκαετία, οι ισχυρότερες χώρες θα κάνουν ό,τι μπορούν να ξεφύγουν. Οι πιο αδύναμες χώρες θα προσπαθήσουν να βρουν προστασία. Οι συμμαχίες θα αλλάξουν πιο γρήγορα από οποιαδήποτε άλλη στιγμή από τη δεκαετία του 1930. Το κεφάλαιο θα ρέει σε περίεργες κατευθύνσεις. Οι τιμές των περιουσιακών στοιχείων στα οποία δεν έχετε δώσει ποτέ προσοχή θα κινούνται με τρόπους που φαίνονται τρελοί μέχρι να κατανοήσετε το πλαίσιο από κάτω.

Ο Dalio δημοσιεύει αυτό το πλαίσιο εδώ και δέκα χρόνια. Το ενημέρωσε αυτόν τον μήνα επειδή το μοτίβο που προέβλεψε είναι τώρα το μοτίβο που παίζει. Δεν μαντεύει. Διαβάζει το ίδιο διάγραμμα που διαβάζει εδώ και μια δεκαετία και σας λέει τι λέει.

Το ερώτημα δεν είναι αν ο κόσμος αλλάζει. Το ερώτημα είναι αν θα αλλάξετε τη θέση σας πριν ή μετά την επόμενη φάση του κύκλου.

Οι επενδυτές που μετακόμισαν στις αρχές του 1935 διατήρησαν τον πλούτο τους μέχρι τη δεκαετία του 1940. Οι επενδυτές που περίμεναν έχασαν τα πάντα.

Αυτό είναι το μάθημα από τη μοναδική ιστορική περίπτωση που έχουμε για αυτήν ακριβώς τη μετάβαση.

Ο Dalio ξόδεψε 500 σελίδες για να βεβαιωθεί ότι δεν μπορείτε να πείτε ότι κανείς δεν σας προειδοποίησε.

https://enaasteri.blogspot.com/