Πλησιάζω τα 90, ένα ορόσημο που δεν πίστευα ποτέ ότι θα φτάσω. Ο σύζυγος μου έφυγε από αυτόν τον κόσμο πολύ νωρίς, ήταν μόλις 40 ετών. Και ξαφνικά, έμεινα μόνη με τα πέντε παιδιά μας, το μικρότερο ήταν ακόμα με πάνες...
Η ζωή δεν μου έδωσε χρόνο για να θρηνήσω. Έπρεπε να παλέψω. Δούλευα όπου μπορούσα, καθαρίζοντας σπίτια, μαγειρεύοντας, πλένοντας ρούχα και κάνοντας βάρδιες σε αποθήκες. Κάθε δεκάρα μετρούσε. Κάποιες νύχτες, η εξάντληση με καθήλωνε στο κρεβάτι, μόνο και μόνο για να με σηκώσει ξανά το ξυπνητήρι στις 6 το πρωι. Τα παιδιά μου μεγάλωσαν φροντίζοντας το ένα το άλλο, μαθαίνοντας την ανθεκτικότητα από πολύ μικρή ηλικία.
Ήμασταν ξένοι σε μια μεγάλη πόλη, έχοντας εγκαταλείψει τη μικρή μας πόλη αναζητώντας καλύτερες ευκαιρίες. Ο σύζυγος μου και εγώ είχαμε πάρει στεγαστικό δάνειο για ένα μέτριο διαμέρισμα. Όταν πέθανε, το βάρος αυτού του χρέους έγινε μόνο δικό μου, αλλά αρνήθηκα να τα παρατήσω.
Ένα ένα, τα παιδιά μου μεγάλωσαν, βρήκαν δουλειές και έχτισαν τη δική τους ζωή. Έμεινα πίσω σε αυτό το διαμέρισμα, το σπίτι μου. Ήταν το καταφύγιο μου, γεμάτο με αναμνήσεις, φωτογραφίες και την οικεία άνεση του μπαλκονιού μου, όπου καθόμουν κάθε βράδυ έχοντας παρέα τα γεράνια μου, απολαμβάνοντας την ηρεμία μιας συνταξιοδοτημένης ζωής πια.
Εκείνα τα χρόνια ήταν απλά, αλλά ήταν δικά μου. Επιβίωνα με μια μικρή σύνταξη, βρίσκοντας ικανοποίηση στις ήσυχες στιγμές. Ένιωθα περήφανη. Είχα κάνει αυτό που είχα βάλει στόχο: Έδωσα στα παιδιά μου ένα μέλλον, όσο κι αν κόστισε αυτό στον εαυτό μου.
Και τότε, μια μέρα, όλα άλλαξαν...
Μου είπαν, «Πάμε μια βόλτα, μαμά», αλλά η βόλτα με οδήγησε εδώ, σε ένα γηροκομείο. Μέχρι να συνειδητοποιήσω τι συνέβαινε, είχαν φύγει. Το προσωπικό είναι ευγενικό και με φροντίζουν, αλλά δεν είναι το σπίτι μου. Μου λείπουν τα πράγματα μου, το μπαλκόνι μου, τα γεράνια μου. Μου λείπει η ελευθερία να κάθομαι ήσυχα με τις αναμνήσεις μου.
Εδώ, όλα κυλούν σύμφωνα με ένα πρόγραμμα. Γεύματα, δραστηριότητες, ώρες ύπνου, η ζωή δεν είναι πλέον δική μου. Τα παιδιά μου λένε ότι το εκάμαν για το καλό μου, ότι χρειάζομαι ιατρική φροντίδα και επίβλεψη. Αλλά στην καρδιά μου, δεν μπορώ παρά να νιώθω ότι ο σκοπός της ζωής μου τελείωσε την ημέρα που αποφάσισαν ότι δεν με χρειάζονταν πια.
Πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο που βλέπουμε τη γήρανση. Το να γερνάς δεν σημαίνει ότι γίνεσαι άχρηστος, αόρατος και πρέπει να αποσυρθείς. Οι περισσότεροι ηλικιωμένοι δεν είναι ανάπηροι ή ανίκανοι, απλώς αναζητούν την αξιοπρέπεια να ζήσουν όση ζωή τους απομένει με τους δικούς τους όρους.
Μπορεί να μην έχω τη δύναμη που είχα κάποτε, αλλά είμαι ακόμα εδώ. Ακόμα νιώθω, ακόμα αγαπώ και ακόμα νοσταλγώ το μέρος που αποκαλούσα σπίτι μου. Ας θυμόμαστε ότι η γήρανση δεν είναι το τέλος, είναι ένα άλλο κεφάλαιο που αξίζει να γραφτεί με σεβασμό, φροντίδα και αγάπη.
Ο Gregg Braden χρησιμοποιεί συχνά έναν όρο για να περιγράψει την εποχή που ζούμε: εποχή των άκρων.
Οι αλλαγές έρχονται ταυτόχρονα από πολλές κατευθύνσεις. Τεχνολογία, οικονομία, κλίμα, κοινωνικές μεταβολές, γεωπολιτική, εργασία, ανθρώπινες σχέσεις. Η αβεβαιότητα έχει γίνει μέρος της καθημερινής εμπειρίας και ο χρόνος που έχουμε στη διάθεσή μας για να προσαρμοστούμε μοιάζει διαρκώς μικρότερος.
Ο Braden ασχολείται εδώ και χρόνια με ένα ερώτημα που μέσα σε αυτή τη συνθήκη αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Πώς μπορεί ένας άνθρωπος να παραμένει λειτουργικός, διαυγής και εσωτερικά σταθερός όταν γύρω του συμβαίνουν πράγματα που ξεπερνούν την προσωπική του δυνατότητα ελέγχου;
Στο βιβλίο του Resilience from the Heart («Ανθεκτικότητα από την Καρδιά») και στο νεότερο έργο του γύρω από την ανθεκτικότητα, η απάντησή του ξεκινά από μια διάκριση που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την εποχή μας: τη διάκριση ανάμεσα στην παραδοσιακή και την προσαρμοστική ανθεκτικότητα.
Η παραδοσιακή έννοια της ανθεκτικότητας συνδέεται κυρίως με την αποκατάσταση. Έπειτα από μια κρίση, μια απώλεια ή μια έντονη ανατροπή, ο άνθρωπος προσπαθεί να επαναφέρει τη ζωή και τη λειτουργικότητά του όσο γίνεται πιο κοντά στην προηγούμενη κατάσταση.
Η προσαρμοστική ανθεκτικότητα αφορά κάτι διαφορετικό. Υπάρχουν αλλαγές ύστερα από τις οποίες η προηγούμενη κατάσταση παύει να υπάρχει. Οι συνθήκες έχουν μεταβληθεί και η αποκατάσταση όσων υπήρχαν πριν μπορεί να είναι αδύνατη ή να έχει πάψει να αποτελεί το πραγματικό ζητούμενο.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ανθεκτικότητα εκφράζεται μέσα από την ικανότητα προσαρμογής. Ο άνθρωπος καλείται να κατανοήσει τις νέες συνθήκες, να ρυθμίσει την εσωτερική του αντίδραση και να βρει έναν λειτουργικό τρόπο να κινηθεί μέσα σε αυτό που υπάρχει τώρα.
Σε ένα από τα πρόσφατα προγράμματά του ο Braden το διατυπώνει αρκετά καθαρά: «your ability to respond with resilience can make all the difference», δηλαδή «η ικανότητά σου να ανταποκρίνεσαι με ανθεκτικότητα μπορεί να κάνει όλη τη διαφορά».
Το κρίσιμο σημείο βρίσκεται στην ανταπόκριση.
Ο Braden στρέφει το ενδιαφέρον στον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος αντιμετωπίζει αυτό που του συμβαίνει και, κυρίως, στον τρόπο με τον οποίο προσαρμόζεται όταν οι συνθήκες έχουν ήδη αλλάξει.
Στο παρακάτω βίντεο ο Gregg Braden εξηγεί τη διαφορά ανάμεσα στην παραδοσιακή και την προσαρμοστική ανθεκτικότητα και αναπτύσσει την ιδέα ότι, όταν ο κόσμος μεταβάλλεται ριζικά, η ικανότητα προσαρμογής αποκτά μεγαλύτερη σημασία από την προσπάθεια αποκατάστασης της προηγούμενης κατάστασης.
Η διάκριση αυτή γίνεται πολύ πιο κατανοητή όταν τη μεταφέρουμε στην καθημερινότητα. Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει ελάχιστη επιρροή σε μια οικονομική κρίση. Μπορεί να μην μπορεί να επηρεάσει μια γεωπολιτική εξέλιξη. Μπορεί να βλέπει το επάγγελμά του να μεταμορφώνεται από μια τεχνολογία που πριν από λίγα χρόνια ουσιαστικά απουσίαζε από τη ζωή του. Μπορεί να βιώσει μια αλλαγή σε μια σχέση, στην υγεία, στην οικογένεια ή στον τρόπο ζωής του που μεταβάλλει οριστικά τις συνθήκες μέσα στις οποίες είχε μάθει να λειτουργεί. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η αποκατάσταση της προηγούμενης πραγματικότητας μπορεί να είναι αδύνατη.
Και εδώ η προσαρμοστική ανθεκτικότητα αποκτά πολύ συγκεκριμένο νόημα. Σύμφωνα με τον Braden, υπάρχει ένας τομέας στον οποίο μπορούμε να ασκήσουμε μεγαλύτερη επιρροή από όση συνήθως αντιλαμβανόμαστε. Είναι η εσωτερική κατάσταση με την οποία αντιμετωπίζουμε όσα συμβαίνουν.
Τι συμβαίνει μέσα μας όταν φοβόμαστε. Πώς αντιδρά το σώμα όταν αισθάνεται απειλή. Πού κατευθύνεται η σκέψη όταν εμφανίζεται αβεβαιότητα. Πόσο γρήγορα μετατρέπεται ένα γεγονός σε σενάριο. Πόσο περιθώριο υπάρχει ανάμεσα στην πρώτη μας αντίδραση και σε αυτό που τελικά επιλέγουμε να κάνουμε.
Ο Braden θεωρεί ότι αυτό το περιθώριο μπορεί να καλλιεργηθεί.
Στο Resilience from the Heart («Ανθεκτικότητα από την Καρδιά») περιγράφει μια συγκεκριμένη πρακτική, η οποία βασίζεται σε τεχνικές που έχουν αναπτυχθεί από το Ινστιτούτο HeartMath. Ο άνθρωπος μεταφέρει την προσοχή του στην περιοχή της καρδιάς, επιβραδύνει την αναπνοή και ενεργοποιεί συνειδητά ένα συναίσθημα όπως η εκτίμηση, η φροντίδα, η ευγνωμοσύνη ή η συμπόνια. Στη συνέχεια παραμένει για λίγο σε αυτή την εσωτερική κατάσταση και στρέφεται προς το ζήτημα που τον απασχολεί.
Για τον Braden, αυτή η διαδικασία συνδέεται με αυτό που αποκαλεί συνοχή καρδιάς και εγκεφάλου. Περιγράφει τη συνοχή ως μια κατάσταση μεγαλύτερου συντονισμού ανάμεσα στις φυσιολογικές και συναισθηματικές λειτουργίες και θεωρεί ότι η συστηματική εξάσκηση μπορεί να κάνει αυτή την κατάσταση σταδιακά πιο προσιτή.
Η ιδέα αυτή αποκτά ενδιαφέρον όταν τη δούμε μέσα σε μια πραγματική στιγμή έντασης. Ένας άνθρωπος βρίσκεται σε μια δύσκολη συζήτηση. Ακούει κάτι που τον πληγώνει ή τον θυμώνει. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα το σώμα έχει ήδη αντιδράσει. Η αναπνοή αλλάζει, η ένταση αυξάνεται, η προσοχή στενεύει και η επόμενη φράση μπορεί να βγει σχεδόν αυτόματα.
Ακριβώς εκεί τοποθετεί ο Braden την αξία της αυτορρύθμισης. Στην ικανότητα να αναγνωρίσουμε έγκαιρα τι συμβαίνει μέσα μας και να επηρεάσουμε τον τρόπο με τον οποίο θα αντιδράσουμε.
Μερικές φορές αυτό μπορεί να σημαίνει μια αλλαγή στον ρυθμό της αναπνοής. Μπορεί να σημαίνει μετακίνηση της προσοχής. Μπορεί να είναι η συνειδητή ανάκληση ενός συναισθήματος που μειώνει την ένταση της στιγμής. Μπορεί απλώς να είναι η αναγνώριση ότι η εσωτερική μας κατάσταση επηρεάζει ήδη τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουμε όσα συμβαίνουν.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή συχνά βιώνουμε την εσωτερική μας κατάσταση σαν να αποτελεί άμεση συνέπεια των γεγονότων. Κάτι συμβαίνει και αισθανόμαστε ότι η αντίδρασή μας προκύπτει σχεδόν αυτόματα από αυτό. Ο Braden προτείνει να κοιτάξουμε λίγο πιο προσεκτικά τη διαδικασία. Ανάμεσα σε αυτό που συμβαίνει και στον τρόπο με τον οποίο τελικά ανταποκρινόμαστε παρεμβάλλονται η αναπνοή, η φυσιολογία, η προσοχή, οι σκέψεις, τα συναισθήματα, οι προηγούμενες εμπειρίες και οι προσδοκίες μας. Μέρος αυτής της διαδικασίας, σύμφωνα με τον ίδιο, μπορεί να εκπαιδευτεί.
Ο φόβος μπορεί να εμφανιστεί και ο άνθρωπος να διαθέτει τρόπους να ρυθμίσει την ένταση που δημιουργείται μέσα του. Η αβεβαιότητα μπορεί να παραμένει πραγματική και συγχρόνως να καλλιεργείται μεγαλύτερη εσωτερική σταθερότητα απέναντί της. Μια δύσκολη αλλαγή μπορεί να απαιτεί χρόνο, αποφάσεις και ουσιαστική προσαρμογή. Η εσωτερική κατάσταση από την οποία θα κάνουμε όλα αυτά παραμένει ένα πεδίο στο οποίο μπορούμε να εργαστούμε.
Αυτή είναι και η πλευρά της ανθεκτικότητας που ενδιαφέρει ιδιαίτερα τον Braden. Η ικανότητά μας να διατηρούμε μεγαλύτερη εσωτερική σταθερότητα, ώστε να μπορούμε να σκεφτούμε, να αισθανθούμε και να αποφασίσουμε με μεγαλύτερη καθαρότητα μέσα σε συνθήκες αλλαγής.
Στο σημερινό του έργο μιλά για ένα «inner resilience system», δηλαδή έναν «εσωτερικό μηχανισμό ανθεκτικότητας», και περιγράφει τη δυνατότητα μετάβασης από την αυτόματη αντίδραση στο στρες προς μεγαλύτερη ικανότητα προσαρμογής και αυτορρύθμισης. Το ενδιαφέρον σε αυτή την προσέγγιση βρίσκεται στο γεγονός ότι η ανθεκτικότητα παύει να αφορά αποκλειστικά όσα συμβαίνουν μετά την κρίση. Αρχίζει να αφορά και τον τρόπο με τον οποίο βρισκόμαστε μέσα στην αλλαγή όσο αυτή συμβαίνει.
Αυτό αλλάζει αρκετά και το ερώτημα που κάνουμε στον εαυτό μας.
Η παλαιότερη λογική της ανθεκτικότητας θα μπορούσε να μας οδηγήσει στην ερώτηση: «Πώς θα αποκαταστήσω αυτό που υπήρχε πριν;» Η προσαρμοστική ανθεκτικότητα μας καλεί να εξετάσουμε κάτι διαφορετικό: «Πώς μπορώ να λειτουργήσω μέσα στις συνθήκες που υπάρχουν τώρα;»
Ένας άνθρωπος που βρίσκεται σε παρατεταμένη ένταση βλέπει συνήθως μικρότερο εύρος επιλογών. Η σκέψη γίνεται πιο άκαμπτη, οι αντιδράσεις περισσότερο αυτόματες και η αβεβαιότητα συχνά μεγαλώνει μέσα στο μυαλό περισσότερο από όσο επιβάλλουν τα πραγματικά δεδομένα.
Η αυτορρύθμιση, όπως την προσεγγίζει ο Braden, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια διαφορετική σχέση με την αλλαγή. Περισσότερη επίγνωση της εσωτερικής μας κατάστασης, μεγαλύτερη ικανότητα ρύθμισης της αντίδρασης και περισσότερο περιθώριο για συνειδητή επιλογή.
Ο κόσμος μπορεί να μεταβάλλεται χωρίς τη συγκατάθεσή μας. Οι συνθήκες μπορεί να αλλάζουν γρηγορότερα από όσο θα επιλέγαμε. Η δική μας ικανότητα προσαρμογής, όμως, περιλαμβάνει στοιχεία που μπορούν να καλλιεργηθούν.
Ο Μακάριος Λαζαρίδης, το πολιτικό αυτό σκουπίδι, που με την υπόθεση των προσόντων του, που δεν είχε, και των χρημάτων που εισέπραξε, και δεν επέστρεψε, ως επιστημονικός συνεργάτης παραμένει στο προσκήνιο για μια ακόμη φορά, βγάζοντας το κεφάλι του από τον βόθρο που κολυμπά, και με θράσος παραδίδει μαθήματα πολιτικής μέσα από μια χυδαία προπαγανδιστική τακτική, βγαλμένη από το εγχειρίδιο της «Ομάδας Αλήθειας», με την οποία συνδέονταν επαγγελματικά η γυναίκα και η κόρη του.
Μια τακτική που έφτασε στο σημείο να οδηγήσει τη Νάντια Γιαννακοπούλου σε δάκρυα μπροστά στις κάμερες.
Αυτή δεν είναι πολιτική αντιπαράθεση.
Είναι η πιο τοξική εκδοχή του πολιτικού ξεπεσμού, όπου η λάσπη και η επικοινωνιακή αθλιότητα επιχειρούν να υποκαταστήσουν την πολιτική επιχειρηματολογία.
Τώρα θα μου πείτε σε τι διαφέρει από τους υπόλοιπους κοπρίτες της δεξιάς, όπως η Βούλτεψη, ο Κυρανάκης, ο Καιρίδης, ο Φλωρίδης, ο Θεοχάρης και φυσικά ο εθνικός μας κλόουν Άδωνις, που τελευταία κάνει τον ουρακοτάγκο χτυπώντας παλαμάκια;
Αστέρες του κινηματογράφου, μουσικοί και πάσης φύσεως καλλιτέχνες, μεταξύ των οποίων βρίσκονται οι Χαβιέ Μπαρδέμ, Πέδρο Αλμοδόβαρ, Μαρκ Ράφαλο,Τίλντα Σουίντον,Γκαέλ Γκαρσία Μπερνάλ και Γκιγιέρμο ντελ Τόρο, στέκονται στο πλευρό του Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, τη στιγμή που πραγματοποιείται ο δεύτερος γύρος των προεδρικών εκλογών της Βραζιλίας.
Οι προαναφερθέντες που δραστηριοποιούνται στη βιομηχανία του θεάματος, μοιράστηκαν ένα βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στο οποίο σχηματίζουν με τα δάχτυλά τους το γράμμα Λ (L), το αρχικό του Λούλα, ως ένδειξη υποστήριξης προς τον υποψήφιο του Εργατικού Κόμματος.
Ο Λούλα, υποψήφιος του Εργατικού Κόμματος (PT) χαιρετά τους υποστηρικτές του, αφού ψήφισε στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών, στο Σάο Μπερνάρντο ντο Κάμπο της Βραζιλίας, στις 25 Οκτωβρίου 2026. REUTERS/Brian Snyder
«Αγωνιστείτε ενάντια στους φασίστες»
Στο βίντεο, ο Γκιγιέρμο ντελ Τόρο απευθύνεται στο εκλογικό σώμα της χώρας, αναφέροντας: «Φίλοι από την αγαπημένη μου Βραζιλία, ψηφίστε υπέρ της ελευθερίας και της προόδου».
Από την πλευρά της, η Γαλλίδα ηθοποιός και τραγουδίστρια Τζούλι Ντελπί τονίζει: «Ψηφίστε για τη δημοκρατία, ψηφίστε τον Λούλα», με τον Πέδρο Αλμοδόβαρ να επισημαίνει ότι «η νίκη του Λούλα σε αυτές τις εκλογές είναι ζωτικής σημασίας για τη Βραζιλία και για το περιβάλλον».
Ο Νορβηγός σκηνοθέτης Γιοακίμ Τρίερ συμμετέχει στην έκκληση και δηλώνει ότι «είναι σημαντικό να υποστηρίξουμε τον Λούλα και ελπίζουμε να πάρει πολλές ψήφους».
Στο ίδιο πνεύμα, ο Ράφάλο στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: «Αγωνιστείτε ενάντια στους φασίστες, διατηρήστε ζωντανή τη δημοκρατία».
Η Βραζιλιάνα ηθοποιός Μπρούνα Μαρκεζίνε παίρνει μέρος επίσης στην εκστρατεία και ενθαρρύνει τον κόσμο να πάει στις κάλπες: «Για τον πολιτισμό, για την εκπαίδευση, για τα δικαιώματα των γυναικών και όλων, για τη δημοκρατία, ψηφίστε Λούλα!».
Στο βίντεο εμφανίζονται επίσης άλλες εξέχουσες προσωπικότητες του χώρου του πολιτισμού, όπως η Σόνια Μπράγκα, ο Βάγκνερ Μούρα, η Άλις Μπράγκα, η Μπρούνα Μαρκεζίνε, η Πέτρα Κόστα, η Άλις Καρβάλιο, ο Γκάμπριελ Λεόνε, η Μαρία Φερνάντα Καντίδο, η Σόφι Σαρλότ και η Ζυλιέτ Μπινός.
Πολιτική μάχη σώμα με σώμα
Στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών στη Βραζιλία, ισχυρός αντίπαλος του Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα είναι ο ακροδεξιός υποψήφιος Φλάβιο Μπολσονάρο, ο οποίος, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, έχει ένα ελαφρύ προβάδισμα, αν και οι έρευνες δείχνουν μια πολύ δύσκολη αναμέτρηση.
Υπενθυμίζεται ότι στο τελευταίο ντιμπέιτ μεταξύ των δύο πολιτικών, τα αίματα άναψαν, όταν ο Μπολσονάρο αποκάλεσε τον Λούλα «εννιαδάχτυλο», με τον αριστερό πρόεδρο, ο οποίος έχασε το δάχτυλο του όταν ήταν ακόμη έφηβος και εργαζόταν ως σιδηρουργός, να σχολιάζει: «[Ο Μπολσονάρο] δεν έχει εργαστεί ούτε μια μέρα στην ζωή του. Η πρώτη δουλειά που είχε ήταν κάλπικη και του την έδωσε ο μπαμπάς του[…]Εκατομμύρια εργάτες τραυματίζονται εξαιτίας της εργοδοτικής αυθαιρεσείας, καθώς [τα αφεντικά] μας αναγκάζουν να δουλεύουμε σε βάρδιες που δεν υφίστανται [από νομικής απόψης]. Ήμουν 17 χρονών και δούλευα νύχτα γιατί [το δίλημμα] ήταν η εργασία ή πείνα. Και δεν μπορώ να δεχτώ από έναν αλήτη [η λέξη miliciliano που επέλεξε ο Λούλα παραπέμπει σε ομάδες που αποτελούνται από εν ενεργεία ή πρώην αστυνομικούς, πυροσβέστες και στρατιωτικούς που δρουν εκβιαστικά σε φαβέλες] να με αποκαλεί εννιαδάχτυλο».
Ο Μπολσονάρο αρνήθηκε οποιαδήποτε εμπλοκή με τις πολιτοφυλακές και ζήτησε συγγνώμη από τον Λούλα για τις προσβολές που εκτόξευσε νωρίτερα, προτρέποντας δε τον πρόεδρο να απολογηθεί και εκείνος στους Βραζιλιάνους «που νιώθουν ανασφάλεια [εξαιτίας του]».
Ο Φάβιο Μπολσονάρο, είναι ο πολιτικός διάδοχος του πατέρα του, Ζαΐρ Μπολσονάρο, ο οποίος διετέλεσε πρόεδρος της Βραζιλίας και τον Σεπτέμβριο του 2025 καταδικάστηκε σε 27 χρόνια κάθειρξη για την υπόθεση απόπειρας πραξικοπήματος μετά την ήττα του στις προεδρικές εκλογές του 2022.
Ο Φλάβιο Μπολσονάρο του Φιλελεύθερου Κόμματος (PL) και η σύζυγός του Φερνάντα Μπολσονάρο κάνουν χειρονομίες σε ένα εκλογικό τμήμα κατά τη διάρκεια του δεύτερου γύρου των προεδρικών εκλογών, στο Ρίο ντε Τζανέιρο της Βραζιλίας, στις 25 Οκτωβρίου 2026 | REUTERS/Ricardo Moraes
Αναλυτικά η επιστολή απάντηση του κ. Δαμιανού μέσω του Newsbomb:
Κατόπιν της δημοσιευθείσης από 24.10.2026 δηλώσεως του Σεβασμιωτάτου Αρχιεπισκόπου και Ηγουμένου της Ιεράς Μονής Σινά, Φαράν και Ραϊθώ κ.κ. Συμεών, αισθάνομαι ότι έχω το καθήκον, έναντι της Ιεράς Μονής Σινά στην οποία έχω αφιερωθεί ψυχή τε και σώματι από το 1961 μέχρι σήμερα, αλλά και προς ενημέρωση ολοκλήρου του Γένους, να δηλώσω τα εξής:
Καταγγέλλω τους κ.κ. Μητσοτάκη και Γεραπετρίτη για τις αφόρητες πιέσεις που ασκούν τις τελευταίες ημέρες στην Αδελφότητα προκειμένου να υπογράψει επονείδιστο και απαράδεκτο συμβιβασμό με το Αιγυπτιακό Δημόσιο. Η ενορχηστρωμένη επίθεση κατά του προσώπου μου, η απόπειρα, δηλαδή, ηθικής μου δολοφονίας, έχει ως σκοπό της τήν εξασθένηση της αντιδράσεώς μου ενόψει του σχεδιαζόμενου συμβιβασμού.
Δεν επρόκειτο να εκδοθεί σήμερα απόφαση του Ακυρωτικού Δικαστηρίου επί της αναιρέσεως που ασκήσαμε κατά της αποφάσεως του Εφετείου Ισμαηλίας (είμαι ακριβής σε ό,τι γράφω). Η «πληροφορία» διεκινείτο κατ’ εντολή του Μεγάρου Μαξίμου και του ΥΠΕΞ ώστε να επισπευσθεί άρον άρον η υπογραφή της συμφωνίας. Θλίβομαι για τη δήλωση του Σεβασμιώτατου κ. Συμεών. Και θλίβομαι για δύο λόγους. Πρώτον, διότι δεν αναφέρει το περιεχόμενο του συμβιβασμού που προαναγγέλλει ότι προτίθεται να υπογράψει. Σε εμένα, για παράδειγμα, δεν έχει γνωστοποιηθεί κανένα σχέδιο. Και, δεύτερον, επειδή, σύμφωνα με τους Θεμελιώδεις Κανονισμούς, δεν έχει το δικαίωμα να υπογράψει μόνος του, χωρίς τη συναίνεση της Αδελφότητας, κανένα συμβιβασμό δια του οποίου απεμπολούνται ακατάλυτοι ιστορικοί τίτλοι αιώνων. Είναι εξ άλλου προφανές ότι καμία Ορθόδοξη Εκκλησία δεν είναι σε θέση να ταχθεί υπέρ μιας συμφωνίας την οποία η ίδια αγνοεί.
Όλοι ευχόμαστε την εξεύρεση λύσεως. Επ’ ουδενί όμως επί θυσία των απαράγραπτων δικαιωμάτων της Ιεράς μας Μονής.
Περί τα τέλη του 2024, ενόσω ήμουν ακόμα Αρχιεπίσκοπος, είχαμε καταλήξει με την Αιγυπτιακή Κυβέρνηση σε μία εξωδικαστική συμφωνία δια της οποίας, ρητώς και ανεπιφυλάκτως, ανεγνωρίζετο η κυριότητα της Ιεράς Μονής Σινά επί του συνόλου των εβδομήντα ενός (71) επίδικων ακινήτων.
Η συμφωνία δεν υπεγράφη διότι εν τω μεταξύ εξεδόθη, στις 28 Μαΐου 2025, η γνωστή απόφαση του Εφετείου Ισμαηλίας. Για να μιλήσω χωρίς περιστροφές: η συμφωνία δεν υπεγράφη διότι η Αιγυπτιακή κυβέρνηση, με την οποία υποτίθεται ότι διεπραγματεύετο ο κ. Γεραπετρίτης, άφησε να εκδοθεί η απόφαση του Εφετείου Ισμαηλίας.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο νομικό· είναι προεχόντως πολιτικό. Ουδείς μπορεί να κρύπτεται όπισθεν των αποφάσεων της αιγυπτιακής «δικαιοσύνης» προκειμένου να αποσείσει τις δικές του ευθύνες. Αυτό που έχει σημασία, εάν εξεταστεί η υπόθεση στη μεγάλη διαχρονική της διάσταση, είναι το εξής: Το κρίσιμο δεν είναι τι λέει σήμερα η αιγυπτιακή «δικαιοσύνη» ή η αιγυπτιακή κυβέρνηση. Οι συγκυρίες αλλάζουν. Αυτό που επί του παρόντος φαντάζει για μας ουτοπικό, μόλις χθες ήταν έτοιμη να το υπογράψει η ίδια η κυβέρνηση της Αιγύπτου. Το κρίσιμο είναι, λοιπόν, όχι τί πράττει η Αίγυπτος αλλά τί υπογράφει η Αδελφότητα. Εμείς είμαστε οι θεματοφύλακες της ιστορίας δεκαπέντε αιώνων· το χρέος μας είναι ιερό.
Είμαι σίγουρος ότι οι αδελφοί μου δεν θα ανοίξουν την κερκόπορτα για την Άλωση της Ιεράς μας Μονής. Ορθώς λέγεται ότι το Βυζάντιο επιβιώνει στην Ιερά Μονή Σινά. Δεν επιβιώνει όμως μόνο στα ιερά κειμήλια και στα ιστορικά μνημεία αλλά και στο ηρωικό του πνεύμα. Αντηχεί, πιο επίκαιρη παρά ποτέ, η απάντηση που έδωσε ο Αυτοκράτωρ Κωνσταντίνος ΙΑ΄ ο Παλαιολόγος όταν ο Σουλτάνος Μωάμεθ ο Β΄ ο Πορθητής του ζήτησε να του παραδώσει την Πόλη προκειμένου να διασώσει τη ζωή του αλλά και την προσωπική του περιουσία: «Τὸ δὲ τὴν πόλιν σοι δοῦναι, οὔτ’ ἐμόν ἐστιν οὔτ’ ἄλλου τῶν κατοικούντων ἐν ταύτῃ· κοινῇ γὰρ γνώμῃ πάντες αὐτοπροαιρέτως ἀποθανοῦμεν καὶ οὐ φεισόμεθα τῆς ζωῆς ἡμῶν».
Είσαι κράτος και δεν σου βρίσκεται κάποια πρόχειρη πανδημία ώστε να ποινικοποιήσεις τις αγκαλιές μεταξύ μελών της οικογένειας; Κανένα πρόβλημα, υπάρχει καλύτερη λύση! Μόνιμη, σίγουρη, εγγυημένη, χωρίς να χρειάζεται να έχεις ανάγκη κάποιον αδέσποτο ιό για να διαλύσεις τους κοινωνικούς δεσμούς. Η μέθοδος είναι απλή: Παίρνεις την ήδη «ξεχειλωμένη» έννοια της παρενόχλησης, και την τραβάς κι άλλο, μέχρι εκεί που δεν παίρνει άλλο.
Έπειτα, ξεκινάς μια καμπάνια κατά του βιασμού και αντί να ασχοληθείς με τα πραγματικά αίτια της πανσεξουαλικής αποχαλίνωσης, στρέφεσαι εναντίον του μόνου θεσμού που έχει απομείνει για να την περιορίζει: την παραδοσιακή οικογένεια. Με λίγα λόγια κατηγορείς τον ευεργέτη ως θύτη, καταφέρνοντας το ακριβώς αντίθετο από εκείνο που (υποτίθεται ότι) στοχεύει η διαφημιστική εκστρατεία σου: αντί να προστατεύεις τα θύματα – τα αφήνεις ακόμα πιο ανυπεράσπιστα.
Και τι κάνεις λοιπόν; Σχεδιάζεις ένα διαφημιστικό όπου παρουσιάζεις την αγκαλιά ή το φιλί του συγγενή ως πράξη που απαιτεί… συναίνεση. Εάν δεν δοθεί αυτή, τότε η χειρονομία αγάπης ισοδυναμεί με ψυχοσωματικό «βιασμό». Αυτό ακριβώς είναι το δίδαγμα μιας τρισάθλιας woke διαφήμισης που προβλήθηκε στην Ιρλανδία, στα πλαίσια καμπάνιας που διοργανώθηκε από το Κέντρο Αντιμετώπισης Βιασμών του Δουβλίνου (DRCC), με τον τίτλο «We-Consent» (συναινούμε).
Τι έδειχνε αυτή η διαφήμιση; Ένα ανδρόγυνο ηλικιωμένων πάνε για επίσκεψη στο σπίτι των δύο εγγονιών τους και χτυπούν το κουδούνι. Το ένα εγγόνι (το αγοράκι) σπεύδει να ανοίξει την πόρτα και αγκαλιάζει χαρούμενο τους παππούδες του. Το άλλο εγγόνι (το κοριτσάκι) στέκεται πιο πίσω αμήχανο, επειδή δεν του αρέσουν οι χειρονομίες οικειότητας.
Τα πρόσωπα του παππού και της γιαγιάς φαίνονται σε γκρο πλαν να πλησιάζουν «απειλητικά» (σε αργή κίνηση) την εγγονή τους για να τη φιλήσουν και να την αγκαλιάσουν, ενώ εκείνη κάνει γκριμάτσες δυσφορίας, σαν να πρόκειται να τη… βασανίσουν. Η διαφήμιση τελειώνει με το σλόγκαν: «Η αγκαλιά δεν είναι αρεστή σε όλους, ακόμα και αν προέρχεται από ανθρώπους που τους αγαπάνε. Άβολο; Ίσως. Σημαντικό; Απόλυτα. Το ‘’We-Consent’’ είναι εδώ για να βοηθήσει».
Φανταστείτε σε τι σουρεαλιστικές καταστάσεις οδηγεί αυτή η διεστραμμένη αποστείρωση της ζωής μας:
«Εγγονούλα μου, έχω την έγκρισή σου να σε φιλήσω στο μάγουλο γιατί σε πεθύμησα ή νιώθεις ‘’απειλή’’ στην τοποθεσία ‘’σπίτι της γιαγιάς’’;»
«Γιε μου, έχω την άδειά σου να σου χαϊδέψω τα μαλλάκια στο κεφάλι ή θα πατήσεις το panic button και θα προσγειωθεί η αντιτρομοκρατική στο σαλόνι μας;»
«Αγάπη μου, αν πλύνεις τα πιάτα σήμερα θα επανεξετάσω το αίτημα σου για άρση μη συναίνεσης»
«Τα ειλικρινά μου συλλυπητήρια, αλλά καταδικάζω τον τελευταίο ασπασμό γιατί ο μακαρίτης εξακολουθεί να μη δίνει συγκατάθεση»
Και άμα το συμφωνητικό αφορά παραπάνω από δύο πρόσωπα, λ.χ. σε ένα οικογενειακό Χριστουγεννιάτικο τραπέζι, πριν μπουν στο σπίτι οι καλεσμένοι ίσως θα πρέπει να καρφιτσώνουν μια κονκάρδα στο πέτο σαν τους Μάρτυρες του Ιεχωβά: συναινώ/δεν συναινώ.
Αλλά να σοβαρευτούμε...
Θυμηθείτε κατά τη διάρκεια της πανδημίας, πόσοι από τους τηλέ - «ειδικούς» παπαγάλιζαν συνεχώς ότι οι παππούδες πρέπει να μείνουν μακριά από τα εγγόνια τους και να μπουν σε οικειοθελή απομόνωση. Αλλά και το αντίθετο: ότι τα εγγόνια πρέπει να ξεχάσουν την αγκαλιά των παππούδων, αν δεν θέλουν να τους στείλουν στον άλλο… κόσμο. Μέχρι και επιδοτούμενο βιβλίο από τον εθνικό μας παραμυθά (τον Τριβιζά) είχε κυκλοφορήσει για να φορτώσει προκαταβολικές ενοχές στα παιδάκια.
Περιττό να επισημάνω τον ξεδιάντροπο ηλικιακό ρατσισμό που εμπνέουν τέτοιου τύπου καμπάνιες σαν την ιρλανδική, όπου οι ηλικιωμένοι παρουσιάζονται σαν απεχθείς «κακοποιητές» που σαλιώνουν τα μάγουλά μας και συνθλίβουν τα παΐδια μας, εκδηλώνουν εκείνη την ακατανόητη «χημική σύναψη» που αποκαλείται αγάπη δίχως να τους εκδώσουμε πρώτα αριθμό πρωτοκόλλου. Διότι είναι απολίτιστα κατάλοιπα μιας «τοξικής» κουλτούρας του παρελθόντος που πρέπει να εκλείψει. Η αθωότητα της συγγενικής αγάπης πρέπει οπωσδήποτε να μολυνθεί από το δηλητήριο της καχυποψίας: εκείνος που αγκαλιάζει να φοβάται ότι θα βρεθεί κατηγορούμενος και εκείνος που (δεν θέλει να) αγκαλιάζεται, να δελεάζεται από τη ναρκισσιστική ντόπα της αυτοθυματοποίησης.
Ακόμα και στο - πλήρως αλωμένο από τον δικαιωματισμό – κράτος της Ιρλανδίας, η διαφήμιση ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων. Η φυσική εκδήλωση οικογενειακής τρυφερότητας, παρουσιάστηκε ως δυνητική κακοποίηση ή στην καλύτερη περίπτωση ως κοινωνικό παράπτωμα. Ζωντάνεψαν στα μάτια του κοινού οι ταινίες επιστημονικής φαντασίας όπου κάθε ανθρώπινο άγγιγμα έχει ποινικοποιηθεί και η μόνη σωματική αλληλοεπίδραση γίνεται μέσω εικονικής πραγματικότητας. Κάθε επαφή και πρόστιμο – κάθε αγνή παρόρμηση και «αμαρτία». Μια επιδιωκόμενη κοινωνία απομονωμένων «κυττάρων», ανίκανων να συνθέσουν (κοινωνικούς) ιστούς, ανίκανων να συνθέσουν όργανα (αντίστασης), ανίκανων να συνθέσουν λαϊκό σώμα.
Ο σάλος που προκάλεσε η διαφήμιση παρακίνησε ακόμα και τον Ιρλανδό Υπουργό Δικαιοσύνης, Τζιμ Ο’Κάλαχαν, να τη χαρακτηρίσει ως «ακατάλληλη όσο και εξευτελιστική για τους παππούδες και τις γιαγιάδες», προσπερνώντας το γεγονός ότι το ίδιο το υπουργείο του ήταν χορηγός της κατάπτυστης καμπάνιας. Το σποτ αποσύρθηκε, αλλά το DRCC συνέχισε να το υπερασπίζεται δηλώνοντας ότι «βασίζονταν στην ιδέα ότι τα όρια πρέπει να γίνονται σεβαστά από μικρή ηλικία και ότι πρέπει επίσης να σεβόμαστε τα όρια των άλλων».
Αλλά ποια όρια; Εκείνα τα τεχνητά όρια που συνεχώς επινοεί η δικαιωματιστική «θρησκεία», ώστε να εγκλωβίσει τον κάθε άνθρωπο μέσα σε δεκάδες αόρατα σύνορα, αποξενώνοντάς τον από κάθε φυσική συμπεριφορά, από κάθε αυθορμητισμό, από κάθε ανθρώπινη αντίδραση, από κάθε ανάπτυξη διαπροσωπικού δεσμού και κυρίως από κάθε σκέψη (ακόμα και ίχνος της) να μπει στη θέση του άλλου. Ακόμα και αν δεν μου αρέσουν τα φιλιά και οι αγκαλιές του παππού, ας κάνω μια παραχώρηση για να του δώσω χαρά. Γιατί εκείνος ίσως υποφέρει από μοναξιά και ίσως έχει περισσότερη ανάγκη να εκδηλωθεί θερμά, απ’ ότι έχω εγώ. Αλλά όχι. Αυτά πρέπει να εκλείψουν. Θέλουν άμεση εγγύτητα σε καθετί το ψηφιακό και χαοτική απόσταση σε καθετί το φυσικό. Μια κατάμεστη κοινωνία ξένων, εφαπτόμενων στο δικαίωμα να ξεχωρίζουν – αλλά όχι στο δικαίωμα να αλληλοσυμπληρώνουν τον λόγο που ζουν…
Η μάνα είναι ένα σημείο αναφοράς του Ελληνικού πολιτισμού, της Ελληνικής κουλτούρας και η Ελληνική κοινωνία έχει ονομάσει τη Maria Karystianou, "Μάνα των Τεμπών!"
" Ωστόσο ας μην κρυβόμαστε, αν δεν είχε κάνει τον προσωπικό της αγώνα η Μαρία Καρυστιανού, μαζί βέβαια και με άλλα μέλη του κινήματος των Τεμπών, αυτή η υπόθεση που έχει συγκλονίσει το Πανελλήνιο, θα είχε την ίδια τύχη με άλλες υποθέσεις μαζικών θανάτων σε προηγούμενους χρόνους, που θάφτηκαν και αποσιωπήθηκαν..." Αυτά ειπώθηκαν από τον πατέρα της αδικοχαμένης Μάρθης και πρώην σύζυγο της Μαρίας Καρυστιανού, δικηγόρο Αντώνη Ψαρόπουλο.
Πολύ ωραίος και ακριβής ο λόγος του κυρίου Ψαρόπουλου και σε άλλα θέματα που αφορούν το κίνημα των Τεμπών, άλλα και για την αποφαση της Μαρίας Καρυστιανού να βγει στην πολιτική σκηνή. Τιμάει την πρώην σύζυγό του, "την κυρία Καρυστιανού," όπως της αναφέρεται ονομαστικά στην εκπομπή του Νίκου Χατζηνικολάου, και μπράβο του για την ακριβέστατη και δίκαιη τοποθέτησή του, αλλά και για τον σεβασμό του, στην έννοια της γυναίκας γενικότερα ως άνθρωπο, ως μάνα αλλά και ως πολίτη! ( Προκύπτει από τον τρόπο που αναφέρεται στην Μαρία Καρυστιανού άλλα και σε όλες τις μητέρες των Τεμπών ! )
Ένας πατέρας και μια μάνα ενωμένοι σ' έναν κοινό σκοπό, όπως και όλοι οι γονείς που έχασαν τα παιδιά τους, αλλά και οι συγγενείς των θυμάτων του εγκλήματος των Τεμπών.
Δικαιοσύνη ζητάμε όλοι οι αγνοί και ακέραιοι, σκεπτόμενοι άνθρωποι, που θα προκύψει από ένα αληθινό κράτος δικαίου και μια καλύτερη κοινωνία, και τον Ήλιο ψηλά, λαμπερό, γεμάτο φως που θα φωτίζει τις ψυχές όλων μας!
