1. Εστιάζοντας στην κατάληξή μόνον ενός προβλήματος μας
αποπροσανατολίζει από τις ευθύνες των συντελεστών που το δημιούργησαν
ή συνέβαλαν καθοριστικά σε αυτό. Αυτό συμβαίνει με την κύρωση του
τουρκολιβυκού συμφώνου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης το
οποίο η κυβέρνηση κηρύσσει ως παράνομο, δηλαδή ότι άσχετα αν κυρώθηκε
από τη Βουλή είναι άνευ σημασίας ενώ από τα τέλη του 2019 πάσχιζε με κάθε
τρόπο να αποτρέψει την κύρωσή του. Πώς όμως προέκυψε το 2019 του
τουρκολιβυκό σύμφωνο; Η δημιουργία του είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το
Κυπριακό, όσο ασύμβατα κι αν ακούγονται αυτά τα δύο προβλήματα:
2. Τον Ιούλιο του 2019 ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Μουσταφά Ακιντζί
κοινοποίησε στον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Αναστασιάδη
επιστολή που απέστειλε στον Γ.Γ. του ΟΗΕ με την οποία πρότεινε τη
συγκρότηση κοινής επιτροπής υδρογονανθράκων, για τον διαμοιρασμό των
κερδών και τις υφιστάμενες αδειοδοτήσεις. Στην ίδια επιστολή
περιλαμβάνονταν πρόταση για δημιουργία κοινού ταμείου υδρογονανθράκων
καθώς και για συνεργασία με την ελληνοκυπριακή πλευρά στην έρευνα και
εξόρυξη υδρογονανθράκων γύρω από την Κύπρο. Η πρόταση απορρίφθηκε
ομόφωνα από το Συμβούλιο Αρχηγών που συνήλθε υπό τον πρόεδρο
Αναστασιάδη, διότι σύμφωνα με το κοινό ανακοινωθέν η πρόταση αυτή, «δεν
μπορεί να γίνει αποδεκτή καθώς αποπροσανατολίζει από την ουσία του
Κυπριακού». Η αποδοχή όμως της πρότασης θα δημιουργούσε οικονομικούς
δεσμούς ανάμεσα στις δύο κοινότητες, δηλαδή προϋποθέσεις για την επίλυση
του Κυπριακού στα πλαίσια της διζωνικής - δικοινοτικής ομοσπονδίας έναντι
της λύσης των δύο κρατών. Παράλληλα θα έφερνε στο τραπέζι των
διαπραγματεύσεων, πέρα από τις δύο κοινότητες της Κυπριακής
Δημοκρατίας, την Ελλάδα και την Τουρκία και στη χειρότερη περίπτωση της
αποτυχίας των διαπραγματεύσεων θα ήταν ένα πρώτο βήμα για τη Χάγη. Να
υπενθυμίσουμε την ανοιχτή επιστολή του τ. ΥΠΕΞ της Κυπριακής
Δημοκρατίας κ. Ρολάνδη για την αναλογική κατανομή των υδρογονανθράκων
(Καθημερινή 16/5/2019) ή την άποψη του Κύπριου νομπελίστα Χριστόφορου
Πισσαρίδη, ο οποίος σε συνέντευξή του, σε ότι αφορά την εκμετάλλευση των
υδρογονανθράκων, τάχθηκε υπέρ της δημιουργίας «εθνικού κεφαλαίου»,
όπως το ονόμασε, που να προβλέπει δίκαιο ποσοστό για τους
Τουρκοκυπρίους, «άσχετα αν μέχρι τότε θα έχει επιλυθεί ή όχι το Κυπριακό»,
όπως είπε Η αποδοχή της πρότασης Ακιντζί, η οποία προηγήθηκε μήνες του
συμφώνου Ερντογάν – Σάραζ, θα αποστερούσε από την Άγκυρα, κατά τη
διάρκεια των συζητήσεων των δύο κοινοτήτων για την κατανομή των
ενεργειακών πηγών, κάθε επιχείρημα ώστε να προβεί στη συνομολόγηση του
συμφώνου με τη Λιβύη. Διότι θα ήταν αδιανόητο να συζητούν οι δύο
κοινότητες για την κατανομή των ενεργειακών πηγών εντός της κυπριακής
ΑΟΖ και ταυτόχρονα ο Ερντογάν να συνυπογράφει με τον Σάρατζ το
σύμφωνο που αγνοούσε (μηδένιζε) την ΑΟΖ. Διότι η πρόταση Ακιντζί είχε την
έγκριση της Άγκυρας. Παράλληλα με τη δημοσιοποίηση της συγκεκριμένης
κίνησης του κ. Ακιντζί, ο ΥΠΕΞ της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου σε
άρθρο του στην τουρκοκυπριακή εφημερίδα Kibris Postasi ανέφερε ότι σε
περίπτωση απόρριψης της πρότασης Ακιντζί για συνεκμετάλλευση, η Τουρκία
θα συνέχιζε τις έρευνες και τις γεωτρήσεις, όπως και έγινε, ενώ αργότερα
καυτηρίασε επανειλημμένα την απόρριψή της, με αποτέλεσμα η αντίδραση
της Άγκυρας να οδηγήσει στο τουρκολιβυκό σύμφωνο. Να προσθέσουμε ότι
τον Ιούλιο του 2020, ο ύπατος εκπρόσωπος της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ, κατά τις
συζητήσεις του με τον Μεβλούτ Τσαβούσογλου στην Άγκυρα, δήλωσε ότι "η
ΕΕ θα συνεχίσει να εργάζεται ώστε να βρεθεί μια λύση για την καλύτερη
διανομή των εσόδων από τους υδρογονάνθρακες στην Κύπρο Όμως η
ζημιά είχε γίνει με την σύναψη του τουρκολιβυκού συμφώνου το Νοέμβριο
του 2019..
3. Πέραν της δυνατότητας αποτροπής του τουρκολιβυκού συμφώνου
το 2019 με τη συνεκμετάλλευση των υδρογονανθράκων αναλογικά στις δύο
κοινότητες, σε τί βάθος χρόνου θα πρέπει αν αναζητηθούν οι ευθύνες της
χώρας μας να ρυθμίσει το θέμα της ΑΟΖ με τη Λιβύη προτρέχοντας της
Τουρκίας; Από το 2004 διεξήχθησαν τέσσερεις γύροι διαπραγματεύσεων
μεταξύ Ελλάδας - Λιβύης με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων και από τις δύο
χώρες που απέβησαν άκαρπες, με την αλληλογραφία των δύο χωρών να
συνεχίζεται μέχρι το 2014 χωρίς αποτέλεσμα. Γιατί; Γράφει ο Χρήστος
Ροζάκης στο βιβλίο «Η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και το Διεθνές
Δίκαιο», εκδ. Παπαζήση, 2013, σελ. 47: «Η αδυναμία προσέγγισης των δύο
μερών (Ελλάδας – Λιβύης) στο θέμα της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών
στην περιοχή πρέπει να οφείλεται στις διαμετρικά διαφορετικές απόψεις τους
σε σχέση με τη μέθοδο οριοθέτησης: η Λιβύη υποστηρίζει ότι η μέθοδος
οριοθέτησης πρέπει να είναι η ευθυδικία – τη στιγμή που η Ελλάδα
υποστηρίζει σταθερά τη μέση γραμμή – και αντιτίθεται σε απόδοση πλήρους
επήρειας των ελληνικών νησιών νοτίως της Κρήτης και των ακτών της
Πελοποννήσου (Στροφάδες, Σαπιέντζα, Σχίζα, Γαύδος, Χρυσή, Κουφονήσι».
Όμως κατά την οριοθέτηση της ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας - Ιταλίας δεχθήκαμε
περιορισμένη επήρεια των νήσων μας, όπως και κατά τη μερική οριοθέτηση
της ΑΟΖ με την Αίγυπτο. Διαβάζουμε όμως πρόσθετα σε άρθρο του ιδίου με
τίτλο «Το μνημόνιο Τουρκίας – Λιβύης και τα ελληνικά νησιά» (Καθημερινή
8/12/2019) ότι η Λιβύη προσέφυγε δύο φορές στο Διεθνές Δικαστήριο της
Χάγης, τη μια με την Τυνησία (1982) και την άλλη με τη Μάλτα (1985) για την
οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, δηλαδή η Τρίπολη ακολουθούσε τον δρόμο
της διεθνούς Δικαιοσύνης για την επίλυση των θαλάσσιων διαφορών με τα
γειτονικά κράτη. Στην Αθήνα λοιπόν εναπόκειτο επί τόσες δεκαετίες να
συμφωνήσει και να πορευτεί με την Τρίπολη στη Χάγη. Δεν το έπραξε όμως.
Σχετικά πρόσφατα ο Ακίλα Σάλεχ, πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων
της Λιβύης και πολέμιος του τουρκολιβυκού συμφώνου, σε συνέντευξή του
στο Λιβυκό Πρακτορείο Ειδήσεων, ερωτηθείς για την επήρεια της Κρήτης
απάντησε ότι πρόκειται για θέση της Ελλάδος (αναφερόμενος προφανώς
στους χάρτες του νόμου Μανιάτη με βάση τους οποίους έχει γίνει και η
παραχώρηση των οικοπέδων στη Chevron), όχι μια θέση βασισμένη στο
διεθνές δίκαιο. Είπε χαρακτηριστικά ότι οι Έλληνες θεωρούν ότι το νησί της
Κρήτης είναι τμήμα του μέτρου τους για την οριοθέτηση ΑΟΖ και αυτό τους
δίνει μια παράλογη θαλάσσια προέκταση. Αυτό το νησί είναι πολύ κοντά στη
λιβυκή ακτή και η Ελλάδα δεν μπορεί αν πάρει τόσο μεγάλες θαλάσσιες
περιοχές εις βάρος μας. Το διεθνές δίκαιο δεν υποστηρίζει τέτοιες
επεκτάσεις» (Καθημερινή 16/12/2026).
4. Πέρα από όλα αυτά η αποτυχία της χώρας μας να αποτρέψει την
κύρωση του τουρκολιβυκού συμφώνου οφείλεται και στις αδυναμίες της
εξωτερικής πολιτικής να αξιοποιήσει τα προφανή. Τον Σεπτέμβρη του 2023,
μετά τις καταστροφές του Ντάνιελ στη Θεσσαλία το κύμα κακοκαιρίας έπληξε
την πόλη Ντέρνα της ανατολικής Λιβύης η οποία υπέστη βιβλικές
καταστροφές με χιλιάδες θύματα. Άμεσα η Τουρκία, καίτοι εχθρός της
οικογένειας Χαφτάρ μέχρι τότε, απέστειλε πολυάριθμη αποστολή (περί τους
400), πλήρως εξοπλισμένο νοσοκομείο εκστρατείας, μεγάλες ποσότητες
προμηθειών και συνεχή στήριξη στους πλημμυροπαθείς δημιουργώντας τις
προϋποθέσεις προσέγγισης των δύο πλευρών. Αντίθετα η χώρα μας, φίλα
προσκείμενη προς την Ανατολική Λιβύη, στην οποία είχε εναποθέσει τις
ελπίδες για τη μη κύρωση του τουρκολιβυκού συμφώνου, επέδειξε
προχειρότητα, επιπολαιότητα και έλλειψη σχεδιασμού με αποτέλεσμα να
μετατρέψουν την περιορισμένη αποστολή της ανθρωπιστικής βοήθειας σε
παγίδα θανάτου για τρεις έλληνες στρατιωτικούς αλλά και για δύο αδέλφια,
Έλληνες πολίτες που ζούσαν στη Λιβύη.
5. Το αποτέλεσμα όλων αυτών; Το τουρκολιβυκό σύμφωνο
επικυρώθηκε πλέον, με τη Τουρκία να αναβαθμίζει την επιρροή της και το
ρόλο της στις εξελίξεις στην περιοχή ενώ η χώρα μας περιφέρει τις
διαμαρτυρίες της εισπράττοντας δηλώσεις παρηγοριάς. Χειρότερο του
τουρκολιβυκού συμφώνου είναι το γεγονός ότι η Κυπριακή Δημοκρατία αντί
της αξιοποίησης της ευκαιρίας προσέγγισης των δύο κοινοτήτων επέλεξε να
περιέλθει στη πατρωνία του Ισραήλ, είναι χαρακτηριστικό μάλιστα ότι
τελευταία ο Νετανιάχου αναφέρεται συχνά στην κατοχή του ψευδοκράτους της
ΤΔΒΚ.. Σύμφωνα με το israelhayom.com τα μαχητικά και οι στρατιωτικές
βάσεις της Τουρκίας εκτός των αναγνωρισμένων συνόρων της — όπως στη
Συρία, στην κατεχόμενη βόρεια Κύπρο ή στη Σομαλία— δεν φέρουν καμία
νατοϊκή ασυλία. Εξειδικεύοντας, σημειώνει ότι η πρόσφατη ανάπτυξη
τουρκικών μαχητικών F-16 και συστημάτων αεράμυνας στα Κατεχόμενα,
συνιστά ευθεία απειλή για τον ενεργειακό και θαλάσσιο διάδρομο που συνδέει
το Ισραήλ, την Κυπριακή Δημοκρατία και την Ελλάδα με την Ευρώπη. Το
μήνυμα της ισραηλινής ανάλυσης είναι σαφές: Η 52χρονη παράνομη κατοχή
δεν προσφέρει ασυλία (Ανιχνεύσεις 21/8/2026). Επίθεση του Ισραήλ στις
τουρκικές δυνάμεις στο ψευδοκράτος της ΤΔΒΚ θα εμπλέξει άμεσα την Αθήνα
και τη Λευκωσία διότι προϋποθέτει την έγκρισή τους, αν και το πιθανότερο
είναι, εξ αιτίας της αλαζονείας του και του εθισμού του στην παραβίαση κάθε
έννοιας του Διεθνούς δικαίου, να βρεθεί ο ελληνισμός προ τετελεσμένων
γεγονότων. Όμως το Ισραήλ είναι προτεκτοράτο. Δηλαδή, αν λάβει εντολή
από τις ΗΠΑ να διακόψει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις θα το πράξει άμεσα,
όπως συνέβη με το Ιράν. Οπότε, τί έπεται;
Μακροδημόπουλος Δημήτρης
Αλεξ/πολη - κιν. 6947-771412
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου