Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026

Έχουμε Λάθος Εκπαίδευση Σχετικά με το Σώμα μας Δεν είναι περίεργο που δυσκολευόμαστε να ξεπεράσουμε τη θεωρία των μικροβίων και τις αφηγήσεις για τους ιούς



Απόδοση στα ελληνικά: Απολλόδωρος - BETSY BARNUM 


Όσο περισσότερο σκέφτομαι γιατί είναι τόσο δύσκολο για πολλούς ανθρώπους να πάρουν στα σοβαρά τη δήλωση ότι «ποτέ δεν έχουν βρεθεί ιούς», τόσο πιο ξεκάθαρο γίνεται ότι αυτή η αφήγηση για τους ιούς που προκαλούν ασθένειες υπάρχει επειδή έχουμε λάθος εκπαίδευση σχετικά με την υγεία και την ασθένεια, και αυτό συμβαίνει εδώ και πολλές γενιές.

Λάθος εκπαίδευση: εκπαίδευση με κακό, ακατάλληλο ή επιβλαβή τρόπο (Λεξικό Merriam-Webster)

Μέχρι στιγμής, σε αυτή τη σειρά άρθρων, έχω ασχοληθεί με τρεις συγκεκριμένους λόγους για αυτή τη δυσκολία όσον αφορά τους ιούς: την εδραίωση της αφήγησης για τους ιούς και τα μικρόβια, που καθιστά δύσκολο να φανταστεί κανείς οτιδήποτε άλλο [Γιατί είναι τόσο δύσκολο να γίνει αποδεκτό ότι «οι ιοί δεν υπάρχουν»]; την αβεβαιότητα σχετικά με το τι είναι οι ιοί και τα βακτήρια [Σύγχυση σχετικά με τα βακτήρια, τα «μικρόβια» και τους «ιούς» και τι κάνουν]· και την εσφαλμένη μας υπόθεση ότι οι επιστημονικές ανακαλύψεις προκύπτουν μέσω αυστηρών επιστημονικών πειραμάτων, οπότε μπορούμε να εμπιστευόμαστε την επιστήμη [Πώς η συναγωγή αντικατέστησε την επιστήμη].

Ο κοινός παράγοντας σε όλα αυτά είναι η λανθασμένη εκπαίδευση. Αυτό έχει συμβεί τόσο εκ προθέσεως —πολλά από όσα μας έχουν διδαχθεί για τις ασθένειες και τις παθήσεις είναι απλά λανθασμένα— όσο και εκ παραλείψεως —δεν μας διδάσκονται οι σωστές πληροφορίες. Αυτές είναι, κατά μία έννοια, οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος —προφανώς, αν το λανθασμένο και το σωστό αλληλοαποκλείονται, και το λανθασμένο είναι αυτό που μαθαίνουμε, το σωστό απουσιάζει από την κατανόησή μας.

Όμως, το θέμα δεν εξαντλείται εδώ. Ολόκληρο το σύστημα «υγειονομικής περίθαλψης» μας βασίζεται στη θεωρία των μικροβίων — ότι δηλαδή τα μικρόβια, και ειδικά οι ιοί, είναι παθογόνα και προκαλούν μια ολόκληρη σειρά ασθενειών. Σε αυτό το θεμέλιο στηρίζονται επίσης εκατομμύρια θέσεις εργασίας, φήμες και μισθοί.

Αν δεν υπάρχουν ιόι, κάθε εμβόλιο χάνει το νόημά του, όπως και τα περισσότερα, αν όχι όλα, τα συνταγογραφούμενα και τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα — καθώς και οι εταιρείες που τα παράγουν. Κάθε επαγγελματίας υγείας που έκανα ενέσεις με δηλητήρια σε μωρά θα έπρεπε να αντιμετωπίσει αυτό το γεγονός. (Και απλώς φανταστείτε τι είδους αλλαγές θα επέφερε αυτό στον κόσμο μας! Σχεδόν τα πάντα θα επηρεάζονταν. Αυτό αλλάζει τα πάντα.)

Τόσα πολλά εξαρτώνται από την άγνοιά μας σχετικά με την αλήθεια για το πώς λειτουργεί το σώμα μας και τι είναι η ασθένεια, ώστε το καπάκι πρέπει να παραμείνει σφιχτά κλειστό. Η παράλειψη δεν είναι παθητική, αλλά ενεργή. Μας διδάσκουν ψεύδη και μας αποσπούν ενεργά την προσοχή από τις αλήθειες που αντιφάσκουν με αυτές τις ιδέες. Το σύστημα πρέπει να συνεχίσει να συντηρείται.

Σχολείο και Πολιτιστικά Μηνύματα

Η «εσφαλμένη εκπαίδευσή» μας ξεκινά στο σχολείο με το περιεχόμενο των βιβλίων βιολογίας και τις διαλέξεις των καθηγητών, αλλά δεν σταματά εκεί. Η θεωρία των μικροβίων και η γνώση για το σώμα μας που βασίζεται σε αυτήν είναι βαθιά ριζωμένες σε κάθε τομέα της ζωής και στην κατανόησή μας για τον εαυτό μας και τον κόσμο.

Αυτές οι ιδέες ενισχύονται καθημερινά μέσω πολιτισμικών μηνυμάτων σχετικά με την υγεία και την ασθένεια σε κάθε μέσο επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων των συνομιλιών μας με άλλους και των υποθέσεων που διατυπώνουμε χωρίς να αναλογιζόμαστε τα θεμέλια αυτών των υποθέσεων.

  • Υποθέσεις σχετικά με τη μετάδοση που βασίζονται σε παρατηρήσεις ότι οι άνθρωποι αρρωσταίνουν όταν βρίσκονται κοντά σε άλλους που είναι άρρωστοι.

  • Υποθέσεις ότι τα «συμπτώματα» είναι συνώνυμα της «ασθένειας» και ότι, αν καταφέρουμε να εξαφανίσουμε τα συμπτώματα, θα είμαστε και πάλι υγιείς.

  • Υποθέσεις ότι το «ανοσοποιητικό μας σύστημα» είναι μια πολεμική επιχείρηση «αναζήτησης και καταστροφής» που μας προστατεύει από «εισβολείς παθογόνους μικροοργανισμούς».

Και αυτά είναι μόνο η αρχή.

Η υγεία πάνω απ’ όλα: Πρόληψη των μικροβίων – Πώς να πλένετε τα χέρια – Πινακίδα τοίχου

Έχουν γραφτεί ολόκληρα βιβλία για το πώς ο νους μας προγραμματίζεται και εξαρτάται ψυχολογικά ώστε να αποδέχεται την «κοινή πραγματικότητα». Δεν θα αρχίσω καν να επιχειρηματολογώ για αυτό εδώ. Ωστόσο, πιστεύω ότι πολλοί αναγνώστες είναι αρκετά εξελιγμένοι ώστε να γνωρίζουν ότι η ψυχολογική εξάρτηση συνεχίζεται, και ότι η ανατροπή μέρους αυτής της εξάρτησης σημαίνει αναγκαστικά την αμφισβήτηση και την επανεκτίμηση σχεδόν όλων όσων μας διδάσκονται στο σχολείο. Μπορούμε λοιπόν να ξεκινήσουμε από εκεί.

Πώς λειτουργεί το σώμα μας

Ένας από τους πιο κρίσιμους και προσωπικούς τομείς γνώσης στον οποίο δεν έχουμε λάβει την κατάλληλη εκπαίδευση είναι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί πραγματικά το σώμα μας. Αυτό περιλαμβάνει και το τι μας λένε τα συμπτώματα για την κατάσταση της υγείας μας. Αυτή η μάθηση ξεκινά στο σπίτι από γονείς που έχουν λάβει λανθασμένη εκπαίδευση και συνεχίζεται στο σχολείο.

Το ανθρώπινο σώμα είναι εξαιρετικά κατασκευασμένο για να αυτοθεραπεύεται. Έχουμε ακούσει για τη «σοφία του σώματος», και συνήθως αυτό σημαίνει κάτι γραφικό, όπως «το σώμα ξέρει πότε χρειάζεται ύπνο» ή «αν ακούσουμε το σώμα μας, θα μας πει τι είναι καλό να φάμε και τι όχι».

Και αυτά τα πράγματα είναι αλήθεια. Όμως, η σοφία του σώματος είναι πολύ βαθύτερη από αυτό. Τα σώματά μας αυτοκαθαρίζονται και το κάνουν αυτό συνεχώς. Κάθε λεπτό της κάθε ημέρας, εκατομμύρια κύτταρα φθείρονται ή πεθαίνουν με άλλο τρόπο — 330 δισεκατομμύρια, ή το 1% του συνολικού αριθμού τους, κάθε μέρα. Αυτό αποτελεί φυσιολογικό μέρος της διαδικασίας ανανέωσης του σώματός μας.[1] Αυτή η αντικατάσταση κυττάρων δημιουργεί υπολείμματα στο σώμα μας — νεκρά κύτταρα που πρέπει να απομακρυνθούν.

Τα βακτήρια απομακρύνουν τα απόβλητα

Αυτός είναι ο πρωταρχικός ρόλος των βακτηρίων, των «σκουπιδιάρηδων» του σώματος. Ο σκοπός τους είναι να τρώνε και να αφομοιώνουν τον νεκρό και τον ετοιμοθάνατο ιστό, ώστε να μπορεί να αποβληθεί και να καθαριστεί ο χώρος για τη δημιουργία νέων κυττάρων. Τα βακτήρια δεν είναι παθογόνα. Δεν επιτίθενται στον υγιή ιστό. Δεν είναι εχθροί μας. Εκτελούν την απαραίτητη λειτουργία της απομάκρυνσης των νεκρών κυττάρων, ώστε τα νέα, υγιή κύτταρα να έχουν χώρο να αναπτυχθούν. Χωρίς αυτά δεν θα ήμασταν ζωντανοί.

Δεν ξέρω για εσάς, αλλά εγώ δεν θυμάμαι να έμαθα ποτέ για τα βακτήρια με αυτόν τον τρόπο στο σχολείο ή οπουδήποτε αλλού.

Φωτογραφία του Jon Tyson μέσω Unsplash

Αυτή είναι μία από τις πτυχές του μηχανισμού αυτοΐασης του σώματος. Κατευθύνει τα βακτήρια όπου συσσωρεύονται νεκρά κύτταρα, ώστε οι «σκουπιδιάρηδες» να μπορούν να κάνουν τη δουλειά τους. Αποδομούν τον νεκρό ιστό και τα απόβλητα αποβάλλονται από το σώμα μέσω του παχέος εντέρου. Αυτό συμβαίνει κάθε δευτερόλεπτο, μέρα και νύχτα, χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε συνειδητά.

Μια άλλη πτυχή είναι ότι το σώμα μας ενεργοποιείται για να αποβάλει ανεπιθύμητες ουσίες, όπως οι τοξίνες, αμέσως μόλις εισέλθουν. Αυτό δεν είναι το «ανοσοποιητικό σύστημα», το οποίο αποτελεί ένα φανταστικό κατασκεύασμα βασισμένο στη θεωρία των μικροβίων. Η θεωρία αυτή υποθέτει την ύπαρξη ενός πολύ περίπλοκου συστήματος (που δεν έχει παρατηρηθεί ποτέ σε ανθρώπινο σώμα, αλλά μόνο σε δοκιμαστικούς σωλήνες και υπολογιστικά μοντέλα), μέσω του οποίου αναζητούνται και καταστρέφονται υποτιθέμενα παθογόνα μικρόβια. (Διαβάστε τα προηγούμενα άρθρα μου σχετικά με το ανοσοποιητικό σύστημα εδώ, εδώ και εδώ.)

Αυτό δεν είναι ό,τι συμβαίνει στην πραγματικότητα.

Ο οργανισμός αποβάλλει τις ανεπιθύμητες ουσίες

Ο οργανισμός αντιλαμβάνεται πολύ γρήγορα όταν υπάρχει κάτι μέσα του που δεν ανήκει εκεί. Αν φάτε χαλασμένο κρέας ή σάπια φυτικά υλικά που περιέχουν τοξίνες ή ερεθιστικές ουσίες για το βλεννογόνο του στομάχου σας, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα κάνετε εμετό, θα πάθετε διάρροια ή και τα δύο. Αυτό ονομάζεται «τροφική δηλητηρίαση». Είναι ο οργανισμός σας που αποβάλλει βίαια τις επιβλαβείς ουσίες — βίαια επειδή ο οργανισμός θέλει αυτά τα πράγματα ΕΚΤΟΣ ΤΩΡΑ, πριν προκαλέσουν περισσότερη βλάβη.

Αν υποσιτίζεστε, τρώγοντας «ουσίες που μοιάζουν με τρόφιμα» αντί για πραγματική τροφή, ή αν δεν τρώτε επαρκείς ποσότητες από ό,τι χρειάζονται τα κύτταρά σας για να εκτελέσουν τις λειτουργίες τους, αυτά θα αρχίσουν να πεθαίνουν. Τα κύτταρα που εξαρτώνται από αυτά τα κύτταρα που πεθαίνουν για να εκτελέσουν τις λειτουργίες τους θα πεθάνουν επίσης. Τα βακτήρια συρρέουν σε μεγάλους αριθμούς για να καθαρίσουν τον υπερβολικό νεκρό ιστό.

Φωτογραφία: Ishaq Robin μέσω Unsplash

Το άγχος, η μοναξιά, ο φόβος ή η διαρκής κατάσταση «μάχης ή φυγής» μπορούν να προκαλέσουν υπερβολική έκκριση αδρεναλίνης ή άλλων ουσιών στον οργανισμό. Αυτές οι ουσίες μπορούν να γίνουν τοξικές και να προκαλέσουν κυτταρικό θάνατο όταν παραμένουν στον οργανισμό για μεγάλο χρονικό διάστημα, οπότε ο οργανισμός θα προσπαθήσει να τις αποβάλει.

Η έκθεση σε τοξικές ουσίες, όπως μια ευρεία ποικιλία περιβαλλοντικών ρύπων και χημικών, γίνεται αμέσως αντιληπτή από τον οργανισμό, ο οποίος καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να τις αποβάλει. Συνήθως, πριν συμβεί αυτό, έχει ήδη προκληθεί κάποια βλάβη (και μερικές φορές αυτές οι ουσίες είναι πολύ δύσκολο να αντιμετωπιστούν από τον οργανισμό — είναι δηλητήρια). Σύντομα δημιουργείται υπερβολική ποσότητα νεκρού και ετοιμοθάνατου ιστού, την οποία πρέπει να απομακρύνουν τα βακτήρια.

Όταν συμβαίνει αυτό, ο οργανισμός εντείνει τη διαδικασία αυτοκαθαρισμού του για να απαλλαγεί από τον μεγαλύτερο όγκο αποβλήτων που προέρχεται από τον νεκρό ιστό. Τότε είναι που ενδέχεται να εμφανίσετε μια ποικιλία συμπτωμάτων — έμετο, διάρροια, βήχα, φτέρνισμα, φλεγμονή, δερματικά εξανθήματα, κόπωση, πόνο στις αρθρώσεις, πονοκέφαλο, πυρετό και άλλα. Μας έχουν διδάξει ότι αυτά τα συμπτώματα σημαίνουν ότι ένας ιός έχει εισβάλει στον οργανισμό μας και έχει προκαλέσει αυτές τις καταστάσεις, καθώς προσπαθεί να μας σκοτώσει για να αναπαραχθεί. Τα συμπτώματα σημαίνουν ότι έχουμε κρυολόγημα ή γρίπη, ή κάτι πιο σοβαρό, ανάλογα με την ένταση των συμπτωμάτων.

Η έκταση, η διάρκεια και τα συγκεκριμένα συμπτώματα μπορεί επίσης να σχετίζονται με τη συγκεκριμένη έκθεση σε τοξικές ουσίες, καθώς οι χημικές ουσίες στις οποίες μπορεί να εκτεθούμε ποικίλλουν σημαντικά ως προς τον βαθμό τοξικότητάς τους, και το επίπεδο έκθεσής μας μπορεί επίσης να ποικίλλει. Υπάρχουν πάνω από 350.000 χημικές ουσίες που έχουν εγκριθεί για βιομηχανική και γεωργική χρήση από τότε που η Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος των ΗΠΑ άρχισε να καταχωρεί χημικές ουσίες τη δεκαετία του 1970 — ναι, το διαβάσατε σωστά. Κάθε χρόνο εγκρίνονται επιπλέον 2.500, οι περισσότερες χωρίς να υποβάλλονται σε δοκιμές. Περίπου 85.000 από αυτές βρίσκονται σε χρήση ανά πάσα στιγμή.[2] Επομένως, οι πιθανότητες εμφάνισης διαφορετικών τύπων συμπτωμάτων λόγω πολλαπλών εκθέσεων είναι πιθανώς άπειρες.

Όλα αυτά έρχονται σε αντίθεση με ό,τι μας έχουν διδάξει: ότι κάθε σύνολο συμπτωμάτων υποδηλώνει μια διαφορετική «ασθένεια» που προκαλείται από ένα διαφορετικό μικρόβιο. Αυτή είναι η ουσία της θεωρίας των μικροβίων: κάθε βακτήριο και ιός είναι παθογόνος, και ο καθένας προκαλεί τη δική του μοναδική ασθένεια.

Το ειρωνικό είναι ότι τα διαφορετικά δηλητήρια έχουν πράγματι συγκεκριμένες επιδράσεις στον οργανισμό. Η λέξη «ιός» σήμαινε «δηλητήριο» τουλάχιστον από τον 14ο αιώνα, αλλά η έννοιά της άλλαξε σε «παθογόνο μικρόβιο» από τους πρώτους υποστηρικτές της θεωρίας των μικροβίων τον 19ο αιώνα. Η σύνδεση μεταξύ συγκεκριμένων δηλητηρίων και συγκεκριμένων επιδράσεων διατηρήθηκε, αλλά διαστρεβλώθηκε, έτσι ώστε αντί τα δηλητήρια να προκαλούν συγκεκριμένα συμπτώματα — κάτι που ήταν γνωστό εδώ και αιώνες — να λέγεται ότι οι ιοί και τα βακτήρια προκαλούν συγκεκριμένες ασθένειες. Ως απόδειξη για αυτό θεωρούνται τα ποικίλα συμπτώματα που βιώνουν οι άνθρωποι.

Όμως, αυτό δεν είναι που συμβαίνει όταν εμφανίζουμε συμπτώματα. Τα συμπτώματα δεν αποτελούν ενδείξεις συγκεκριμένων μικροβιακών «ασθενειών». Αντίθετα, είναι σημάδια ότι ο οργανισμός μας αποβάλλει τοξίνες και νεκρά κύτταρα. Αποτελούν απόδειξη της αυτοκαθαριστικής ικανότητας του σώματός μας, της βαθιάς σοφίας του, την οποία δεν μας έχουν διδάξει να κατανοούμε και να τιμούμε.

Φωτογραφία του Vitaly Gariev στο Unsplash

Όχι μόνο αυτό, αλλά πολλές «ασθένειες» είναι τόσο παρόμοιες που μπορούν «να διαγνωσθούν σωστά μόνο μέσω μιας εξέτασης όπως η PCR». Οι δερματικές παθήσεις, για παράδειγμα — όλες οι «εξανθήματα» — μοιάζουν σχεδόν όλες μεταξύ τους. Ακόμη και οι γιατροί συχνά δεν μπορούν να τις διακρίνουν με τη φυσική εξέταση. Μήπως αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι δεν είναι καθόλου ξεχωριστές ασθένειες, αλλά διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους ο οργανισμός αποτοξινώνεται, αποβάλλοντας νεκρά κύτταρα και ανεπιθύμητες ουσίες;

Τα συμπτώματά σας μπορεί να διαφέρουν

Αν και οι ουσίες έχουν συγκεκριμένες επιδράσεις στον οργανισμό, τα συμπτώματα δεν εμφανίζονται πάντα με τον ίδιο τρόπο. Οι οργανισμοί μας λειτουργούν βασικά με τον ίδιο τρόπο, αλλά οι διαφορές προκύπτουν από το συγκεκριμένο «περιβάλλον» κάθε οργανισμού.

Για να δώσουμε ένα μόνο παράδειγμα, η κληρονομικότητα (ή προηγούμενες εκθέσεις σε τοξικές ουσίες που είχαν μακροχρόνιες επιπτώσεις) μπορεί να μας προσδώσει ορισμένες τάσεις ή προτιμήσεις για τη χρήση μιας συγκεκριμένης οδού αποβολής έναντι μιας άλλης. Μερικοί άνθρωποι έχουν πιο ευαίσθητο πεπτικό σύστημα· για άλλους, το αναπνευστικό σύστημα. Και ακόμη και μέσα σε αυτά τα συστήματα, τα συμπτώματα που εκδηλώνει ο οργανισμός μπορεί να διαφέρουν. Όταν οι γιοι μου ήταν πολύ μικροί, ο ένας σπάνια έκανε εμετό, αλλά παρουσίαζε διάρροια όταν κάτι ερεθίζε το πεπτικό του σύστημα· ο άλλος σχεδόν ποτέ δεν είχε διάρροια, αλλά έκανε εμετό πιο συχνά.

Υπάρχουν πάρα πολλές άλλες παραλλαγές που μπορούν να επηρεάσουν τη μέθοδο που επιλέγει να ενεργοποιήσει ο οργανισμός, όταν το βάρος των νεκρών κυττάρων που πρέπει να αποβληθούν υπερβαίνει το φυσιολογικό φορτίο. Τα συμπτώματα, επομένως, μπορεί να διαφέρουν από άτομο σε άτομο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πάσχουν από διαφορετικές «ασθένειες». Σημαίνει απλώς ότι ο οργανισμός τους διαχειρίζεται τα πλεονάζοντα απόβλητα με τον τρόπο που προτιμά, για δικούς του λόγους. (Είναι τόσο σοφός.)

Μείνετε συντονισμένοι

Ως συνήθως, αυτό το κείμενο έχει γίνει πιο μακροσκελές από ό,τι σκόπευα, και υπάρχουν πολλά ακόμα να πούμε για το πώς έχουμε παραπληροφορηθεί σχετικά με το σώμα μας, καθώς και για την υγεία και την ασθένεια. Γι’ αυτό θα σταματήσω εδώ προς το παρόν και θα συνεχίσω το θέμα σε ένα μελλοντικό άρθρο.

Εν τω μεταξύ, αν αυτό το υλικό είναι καινούργιο για εσάς —και ακόμα κι αν δεν είναι— σας ενθαρρύνω να ρίξετε μια φρέσκια ματιά στο εκπληκτικό σας σώμα και στον τρόπο με τον οποίο εργάζεται συνεχώς για να σας διατηρεί υγιείς και ικανούς να σκέφτεστε, να κινείστε, να γελάτε και να αισθάνεστε. Και την επόμενη φορά που θα εμφανίσετε συμπτώματα που ίσως σας οδηγήσουν να τα ταυτίσετε με κρυολόγημα ή γρίπη, σκεφτείτε αυτά τα συμπτώματα ως μια διαδικασία αποτοξίνωσης του σώματός σας από τα περιττά νεκρά κύτταρα και τις ανεπιθύμητες ουσίες, ώστε να μπορέσετε να αισθανθείτε ξανά καλά το συντομότερο δυνατό.


[1] Fischetti, M., & Christiansen, J. (2021, April 1). Our bodies replace billions of cells every day. Scientific American, 324(4), 76.

[2] Department of Toxic Substances Control (DTSC). (2025). Chemicals of Emerging Concern. State of California. https://dtsc.ca.gov/environmental-chemistry-lab/chemicals-of-emerging-concern/

Προτεινόμενα βιβλία και βίντεο

Ο Mike Stone συνεχίζει τη σειρά βίντεο με τίτλο «Antiviral».

Η Dawn Lester αναλύει τον πρόσφατο πανικό για τη «μηνιγγίτιδα» στη Βρετανία.

Και για να αλλάξετε λίγο ρυθμό, ειδικά αν σας ελκύει ο κόσμος των νεράιδων, ρίξτε μια ματιά στο γοητευτικό Substack της Kaeli Wishart, «Moggin Boggin’s Almanac: A Goblin’s Guide to the Turning Year».

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου