Η ομιλία της Μαρίας Καρυστιανού στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης ήταν μια συνειδητή προσπάθεια να μετατραπεί το ηθικό αίτημα για δικαιοσύνη σε συνολική πολιτική πρόταση για τη λειτουργία του κράτους και των θεσμών.
Η Καρυστιανού ξεκίνησε από την προσωπική και συλλογική οδύνη, χωρίς όμως να εγκλωβιστεί σε αυτήν. Δεν περιορίστηκε στην καταγγελία ούτε επένδυσε αποκλειστικά στη συγκινησιακή δύναμη της ιστορίας της. Παρουσίασε την τραγωδία των Τεμπών ως αφετηρία μιας ευρύτερης προσπάθειας θεσμικής, πολιτικής και κοινωνικής αναγέννησης.
Το κεντρικό μήνυμα της ομιλίας συμπυκνώθηκε σε τέσσερις έννοιες: «δημοκρατία, δικαιοσύνη, αξιοπρέπεια και αλήθεια». Έννοιες οι οποίες, στην τοποθέτησή της, δεν χρησιμοποιήθηκαν απλώς ως συνθήματα. Επιχειρήθηκε να συνδεθούν με συγκεκριμένες προτάσεις για τη Δικαιοσύνη, την Παιδεία, την οικονομία, την κοινωνική πολιτική, το δημογραφικό, την πρωτογενή παραγωγή και την εθνική άμυνα.
Η ομιλία πέτυχε κυρίως τρία πράγματα.
Από το αίτημα δικαίωσης στο αίτημα λογοδοσίας
Πρώτον, μετέτρεψε το ηθικό αίτημα των Τεμπών σε ένα ευρύτερο πολιτικό αίτημα λογοδοσίας.
Η υπόθεση των Τεμπών δεν παρουσιάστηκε ως ένα μεμονωμένο δυστύχημα ούτε αποκλειστικά ως μία ανοιχτή δικαστική εκκρεμότητα. Παρουσιάστηκε ως η οδυνηρή αποκάλυψη βαθύτερων αδυναμιών: της απουσίας ελέγχου, της ατιμωρησίας, της αδιαφάνειας και της απόστασης που χωρίζει συχνά το κράτος από τον πολίτη.
Με αυτόν τον τρόπο, η προσωπική μάχη μιας μητέρας απέκτησε ευρύτερη πολιτική διάσταση. Το ερώτημα δεν ήταν πλέον μόνο ποιος ευθύνεται για τα Τέμπη, αλλά τι είδους κράτος επιτρέπει να συμβούν τέτοιες τραγωδίες και γιατί δυσκολεύεται τόσο πολύ να αποδώσει ευθύνες όταν αυτές συμβούν.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάχθηκαν οι προτάσεις για κατάργηση του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών, αποσύνδεση της επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης από την εκτελεστική εξουσία, περιορισμό των ειδικών προνομίων και ενίσχυση του ελέγχου των πολιτικών προσώπων.
Ο κοινός πυρήνας αυτών των παρεμβάσεων είναι σαφής: κανένας θεσμός και κανένα δημόσιο αξίωμα δεν μπορεί να βρίσκεται υπεράνω της λογοδοσίας.
Ένα πρόγραμμα πέρα από τη δύναμη του συμβολισμού
Δεύτερον, η Καρυστιανού παρουσίασε ένα αξιοσημείωτα εκτεταμένο πρόγραμμα, αντί να στηριχθεί αποκλειστικά στη συναισθηματική και συμβολική δύναμη της παρουσίας της.
Αυτό ήταν ίσως το μεγαλύτερο πολιτικό στοίχημα της ομιλίας. Η δημόσια απήχησή της προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από τον αγώνα για τα Τέμπη. Στη Θεσσαλονίκη, όμως, επιχείρησε να δείξει ότι αυτή η απήχηση μπορεί να αποκτήσει προγραμματικό περιεχόμενο.
Η παρουσίαση περιέλαβε θέσεις για τη Δικαιοσύνη, τη δημόσια διοίκηση, την Παιδεία, την οικογένεια, το δημογραφικό, την αγροτική παραγωγή, την ενέργεια, τη φορολογία, την προστασία της πρώτης κατοικίας, τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία και την εθνική άμυνα.
Δεν έχουν όλες οι προτάσεις το ίδιο επίπεδο επεξεργασίας και ασφαλώς θα χρειαστούν αναλυτικότερη κοστολόγηση και εξειδίκευση. Η σημασία, όμως, της συγκεκριμένης παρουσίασης βρίσκεται στο ότι επιχειρήθηκε η μετάβαση από το «τι πρέπει να καταγγελθεί» στο «τι μπορεί να αλλάξει».
Η Καρυστιανού θέλησε να εμφανίσει την «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» όχι ως έναν μονοθεματικό φορέα διαμαρτυρίας, αλλά ως μια πολιτική δύναμη με πρόταση διακυβέρνησης. Πρόκειται για μια μετάβαση δύσκολη αλλά απαραίτητη για οποιοδήποτε κίνημα επιδιώκει να ξεπεράσει τα όρια της κοινωνικής καταγγελίας και να διεκδικήσει ενεργό ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις.
Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης ως κοινό νήμα
Τρίτον, η ομιλία έδωσε ένα κοινό νήμα στις διαφορετικές προτάσεις: την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης μεταξύ πολίτη και κράτους.
Πίσω από τις επιμέρους θέσεις διακρίνεται μία βασική παραδοχή: μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας δεν εμπιστεύεται πλέον ότι οι θεσμοί λειτουργούν με ισονομία, αποτελεσματικότητα και διαφάνεια.
Η δυσπιστία αυτή δεν αφορά μόνο τη Δικαιοσύνη. Αφορά το σχολείο που δεν διαθέτει τις αναγκαίες υποδομές, το σύστημα υγείας που δοκιμάζει την αντοχή του ασθενούς, τον αγρότη που αισθάνεται απροστάτευτος απέναντι στα καρτέλ, τον νέο που δεν μπορεί να αποκτήσει κατοικία και την οικογένεια που δυσκολεύεται να καλύψει βασικές ανάγκες.
Γι’ αυτό και οι διαφορετικές προτάσεις της ομιλίας μπορούν να διαβαστούν ως τμήματα μιας ενιαίας πολιτικής αντίληψης: το κράτος οφείλει να πάψει να λειτουργεί ως κλειστός μηχανισμός εξουσίας και να ξαναγίνει θεσμός προστασίας, δικαιοσύνης και υπηρεσίας προς τον πολίτη.
Η εμπιστοσύνη, άλλωστε, δεν αποκαθίσταται με επικοινωνιακές διακηρύξεις. Οικοδομείται όταν οι κανόνες εφαρμόζονται σε όλους, όταν οι δημόσιοι λειτουργοί λογοδοτούν, όταν τα δικαιώματα δεν εξαρτώνται από γνωριμίες και όταν ο πολίτης αισθάνεται ότι η ανθρώπινη ζωή έχει πραγματική αξία για την Πολιτεία.
Από το τραύμα στην ελπίδα
Η βασική επιτυχία της ομιλίας ήταν τελικά ότι επιχείρησε να μετατρέψει ένα κίνημα που γεννήθηκε μέσα από το τραύμα των Τεμπών σε συνολική πολιτική πρόταση.
Η Μαρία Καρυστιανού δεν αρνήθηκε την αφετηρία της ούτε προσπάθησε να απομακυνθεί από αυτήν. Αντιθέτως, χρησιμοποίησε το προσωπικό της βίωμα ως ηθικό θεμέλιο μιας ευρύτερης δημόσιας παρέμβασης. Το μήνυμα ήταν ότι ο πόνος μπορεί να γίνει συλλογική ευθύνη, η αγανάκτηση διεκδίκηση και η διεκδίκηση σχέδιο αλλαγής.
Το επόμενο βήμα θα είναι δυσκολότερο. Οι εξαγγελίες θα πρέπει να συνοδευτούν από αναλυτική κοστολόγηση, σαφές χρονοδιάγραμμα και συγκεκριμένο τρόπο εφαρμογής. Μία πολιτική πρόταση δεν κρίνεται μόνο από τις προθέσεις της, αλλά και από την ικανότητά της να εφαρμοστεί.
Ωστόσο, η ομιλία στη ΔΕΘ δημιούργησε ένα σαφές πολιτικό στίγμα. Πρότεινε ότι η αναγέννηση της χώρας δεν μπορεί να αρχίσει χωρίς αλήθεια για όσα συνέβησαν, δικαιοσύνη για όσους ευθύνονται, αξιοπρέπεια για τους πολίτες και δημοκρατία που δεν εξαντλείται στην εκλογική διαδικασία.
Αν αυτό ήταν το βασικό ζητούμενο της παρουσίας της Μαρίας Καρυστιανού στη Θεσσαλονίκη, τότε η ομιλία πέτυχε τον σκοπό της: έδειξε ότι το αίτημα για δικαίωση των Τεμπών μπορεί να αποτελέσει όχι μόνο κραυγή διαμαρτυρίας για το παρελθόν, αλλά και αφετηρία μιας πολιτικής πρότασης για το μέλλον.
1. Από τη διαμαρτυρία στην κυβερνητική πρόταση
Η παρουσίαση δεν περιορίστηκε στο αίτημα απόδοσης ευθυνών για τα Τέμπη. Επιχείρησε να καλύψει δικαιοσύνη, άμυνα, οικονομία, ενέργεια, δημογραφικό, παιδεία, πρωτογενή παραγωγή, μεταναστευτικό και πολιτική για τα άτομα με αναπηρία.
Αυτό έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία: παρουσιάζει την «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» όχι αποκλειστικά ως κίνημα διαμαρτυρίας, αλλά ως φορέα που διεκδικεί κυβερνητική αξιοπιστία. Η μετάβαση από το προσωπικό βίωμα σε ένα ευρύ πρόγραμμα αποτελεί, κατά τη θετική ανάγνωση, το πιο ώριμο στοιχείο της ομιλίας.
2. Η δικαιοσύνη ως συνεκτικός πυρήνας
Ο ισχυρότερος άξονας ήταν η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Η Καρυστιανού πρότεινε:
- Πλήρη κατάργηση του άρθρου 86 για την ποινική ευθύνη υπουργών.
- Αποσύνδεση της επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης από την εκτελεστική εξουσία.
- Κατάργηση ασυλιών και ειδικών προνομίων.
- Ίδρυση Συνταγματικού Δικαστηρίου.
- Πλήρη ψηφιοποίηση της Δικαιοσύνης.
- Διαρκή και ουσιαστικό έλεγχο των περιουσιακών στοιχείων των πολιτικών.
- Μείωση του αριθμού των βουλευτών σε 200.
Η θετική αξία αυτής της ενότητας βρίσκεται στη συνοχή της. Η θεσμική μεταρρύθμιση δεν παρουσιάστηκε σαν τεχνικό ζήτημα για νομικούς, αλλά ως αναγκαία προϋπόθεση για να αισθανθεί ξανά ο πολίτης ότι δεν υπάρχουν δύο διαφορετικά συστήματα δικαιοσύνης — ένα για τους ισχυρούς και ένα για όλους τους υπόλοιπους.
3. Κοινωνική πολιτική με επίκεντρο την οικογένεια
Για το δημογραφικό προτάθηκαν οικονομικά και φορολογικά κίνητρα για τις οικογένειες, ενίσχυση της μητρότητας, στεγαστική υποστήριξη νέων και πολύτεκνων και κίνητρα εγκατάστασης σε παραμεθόριες περιοχές.
Ιδιαίτερα θετικό είναι ότι το δημογραφικό δεν αντιμετωπίστηκε ως αφηρημένο εθνικό σύνθημα. Συνδέθηκε με το πραγματικό κόστος της κατοικίας, την ανατροφή των παιδιών και την ανασφάλεια των νεότερων γενεών. Στην ίδια λογική εντάσσονται η μείωση του ΦΠΑ στα βασικά αγαθά, ο μηδενικός ΦΠΑ σε ορισμένα βρεφικά είδη και η μείωση του ΦΠΑ στα φάρμακα.
4. Παιδεία ως μακροπρόθεσμη επένδυση
Η ομιλία περιέγραψε μια εκπαιδευτική πολιτική από την προσχολική ηλικία έως το πανεπιστήμιο:
- Μικρότερα σχολικά τμήματα και βελτίωση των υποδομών.
- Μόνιμη παρουσία ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών.
- Σταθερές εργασιακές σχέσεις για τους εκπαιδευτικούς.
- Ενίσχυση των δημόσιων πανεπιστημίων.
- Νέο σύστημα εισαγωγής, στο οποίο οι πανελλαδικές θα αντιστοιχούν στο 40%, οι βαθμοί του λυκείου στο 30%, η συνολική προσπάθεια και οι δραστηριότητες στο 20% και τα κοινωνικά κριτήρια στο 10%.
Το θετικό στοιχείο εδώ είναι η προσπάθεια να μειωθεί ο χαρακτήρας της μίας και μοναδικής εξέτασης που καθορίζει το μέλλον ενός νέου. Παράλληλα, η πρόβλεψη ψυχοκοινωνικής στήριξης αναγνωρίζει ότι το σχολείο δεν είναι μόνο μηχανισμός μετάδοσης γνώσεων αλλά χώρος διαμόρφωσης ανθρώπων.
5. Παραγωγική ανασυγκρότηση και περιφέρεια
Για τον πρωτογενή τομέα παρουσιάστηκαν προτάσεις όπως:
- Εθνικό Συμβούλιο Πρωτογενούς Τομέα.
- Έλεγχος των καρτέλ και των παράνομων «ελληνοποιήσεων».
- Ενίσχυση συνεταιρισμών.
- Μείωση του ενεργειακού κόστους για τους παραγωγούς.
- Υδατικά έργα και μεταρρύθμιση του ΕΛΓΑ.
- Επαναφορά του ΟΠΕΚΕΠΕ στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, αντί της υπαγωγής του στην ΑΑΔΕ.
- Στενότερη σύνδεση εγχώριας παραγωγής και κατανάλωσης.
Η συγκεκριμένη ενότητα δείχνει προσπάθεια αλλαγής του οικονομικού μοντέλου: από μια οικονομία εισαγωγών και κατανάλωσης προς την παραγωγή, την αυτάρκεια και την περιφερειακή ανάπτυξη.
6. Οικονομία, τράπεζες και πρώτη κατοικία
Η Καρυστιανού υποστήριξε ένα ευνοϊκότερο φορολογικό πλαίσιο για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αλλαγές στον φόρο εισοδήματος και στον ΕΝΦΙΑ, αυστηρότερο έλεγχο τραπεζών, servicers και funds και προστασία της πρώτης κατοικίας.
Η κοινωνική λογική είναι καθαρή: η οικονομική πολιτική αξιολογείται με βάση το αν επιτρέπει στον πολίτη να ζήσει, να στεγαστεί, να δημιουργήσει οικογένεια και να ασκήσει παραγωγική δραστηριότητα — όχι μόνο με βάση τους γενικούς μακροοικονομικούς δείκτες.
7. Ενεργειακός ρεαλισμός
Προτάθηκε ένα μεικτό ενεργειακό μοντέλο, με μικρότερη έκθεση των ελληνικών τιμών στις διεθνείς διακυμάνσεις και επανεξέταση της ταχείας εγκατάλειψης του λιγνίτη.
Ανεξάρτητα από επιμέρους διαφωνίες, η θετική πλευρά είναι ότι αντιμετωπίζει την ενεργειακή πολιτική ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας, παραγωγικού κόστους και κοινωνικής προστασίας — όχι μόνο ως περιβαλλοντικό ή χρηματιστηριακό θέμα.
8. Άμυνα και εθνική στρατηγική
Η αμυντική πρόταση περιλαμβάνει ενεργητικό δόγμα αποτροπής, ενίσχυση της παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο, επαναφορά του ενιαίου αμυντικού δόγματος Ελλάδας–Κύπρου, μέτρα συγκράτησης των στελεχών στις Ένοπλες Δυνάμεις και ίδρυση Πανεπιστημίου Εθνικής Άμυνας.
Η ενότητα αυτή προσδίδει στην πρόταση χαρακτήρα ολοκληρωμένου κυβερνητικού σχεδίου και δείχνει ότι η θεσμική ανασυγκρότηση συνδέεται με την εξωτερική ασφάλεια της χώρας
https://www.anixneuseis.gr/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου