Απόδοση στα ελληνικά: Απολλόδωρος - Jackson Hoeke | 5 Ιουνίου 2026
Πριν από δύο εβδομάδες, η βουλευτής της Νέας Υόρκης Alexandria Ocasio-Cortez έγινε πρωτοσέλιδο, παρουσιάζοντας βάζα με το καφέ, μολυσμένο πόσιμο νερό από την κομητεία Morgan της Georgia, κατά τη διάρκεια συνεδρίασης της Επιτροπής Ενέργειας και Εμπορίου της Βουλής των Αντιπροσώπων. Οι κάτοικοι της κομητείας επισημαίνουν ως υπαίτιο τον συγκρότημα του κέντρου δεδομένων και τα σημαντικά κατασκευαστικά έργα του, αν και η Meta ισχυρίζεται ότι η ανεξάρτητη μελέτη που διενήργησε για τα υπόγεια ύδατα δεν εντόπισε επιπτώσεις από τη λειτουργία και την κατασκευή του κέντρου. Το να αρνούνται οι εταιρείες τεχνολογίας τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις χρησιμοποιώντας ανεξάρτητες μελέτες είναι μια συνηθισμένη τακτική, αλλά η κλίμακα και η ταχύτητα της τρέχουσας επέκτασης των κέντρων δεδομένων είναι κάτι καινούργιο. Η αυξημένη χρήση των Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων (LLM) απαιτεί ολοένα και μεγαλύτερη κατανάλωση νερού και ενέργειας, και αυτά τα κόστη συχνά επιβαρύνουν τις κοινότητες γύρω από τις οποίες χτίζονται τα κέντρα δεδομένων.
Η αυξημένη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης σημαίνει ότι τα κέντρα δεδομένων απαιτούν περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια και νερό λόγω της δομής των Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων (Large Language Models, LLMs). Εν συντομία, τα LLMs πρέπει να πραγματοποιούν πολλούς υπολογισμούς για να παράγουν απαντήσεις σε ερωτήματα. Ένα παράδειγμα ιδιαίτερα μεγάλου μοντέλου, όπως το GPT 3.0 (το οποίο έχει πλέον αντικατασταθεί από μεγαλύτερα μοντέλα), θα απαιτούσε δισεκατομμύρια υπολογισμούς ανά δευτερόλεπτο για πάνω από ένα δισεκατομμύριο χρόνια, μόνο για την εκπαίδευση του μοντέλου. Ο τρόπος για να ξεπεραστεί αυτό το πρόβλημα είναι η χρήση GPU για την ταυτόχρονη εκτέλεση πάρα πολλών υπολογισμών και η εφαρμογή προγραμματισμού γνωστού ως «transformers» για την παράλληλη ανάγνωση όλων των κειμένων των ερωτημάτων. Το αποτέλεσμα είναι ότι τα LLM μπορούν να ανταποκρίνονται γρήγορα, αλλά τα κέντρα δεδομένων απαιτούν ολοένα και περισσότερους πόρους απλώς για να λειτουργήσουν ως προϊόν.
Η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης έχει οδηγήσει σε ραγδαίες και ανησυχητικές τάσεις. Για παράδειγμα, η έκθεση του EPRI για το 2024 δείχνει ότι η Βιρτζίνια φιλοξενεί σήμερα τον μεγαλύτερο αριθμό κέντρων δεδομένων και παρουσιάζει την υψηλότερη κατανάλωση ενέργειας από αυτά. Το 2023, τα κέντρα δεδομένων κατανάλωναν λίγο πάνω από το 25% της ηλεκτρικής ενέργειας της πολιτείας, ένα ποσοστό που πιθανότατα έχει αυξηθεί έως το 2026 και προβλέπεται να φτάσει έως και το 46% έως το 2030, σύμφωνα με σενάρια υψηλής ανάπτυξης. Αυτή η συνεχής υπερβολική κατανάλωση ενέργειας ασκεί σημαντική πίεση στα ηλεκτρικά δίκτυα των πόλεων που φέρουν αυτό το βάρος. Η ανάλυση της Dell’Oro Group επισημαίνει ότι η σημερινή μέση πυκνότητα ισχύος ανά ράφι (15 kW/ράφι) δεν επαρκεί πλέον για τα 60-120 kW/ράφι που θα απαιτούν τα φορτία εργασίας της τεχνητής νοημοσύνης. Η εκθετική ανάπτυξη του κλάδου, καθώς και τα κέντρα δεδομένων «υπερμεγέθους», προβλέπεται να τριπλασιάσουν την ήδη εντυπωσιακή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2030 και ενδέχεται να φτάσουν τα 100 MW σε συνεχή βάση, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στην κατανάλωση μιας μικρής πόλης. Η ανησυχία για την επιβάρυνση του δικτύου έχει οδηγήσει τις εταιρείες να προωθήσουν την αύξηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας επί τόπου, αλλά αυτό έχει το δικό του κόστος.
Πολλά κέντρα δεδομένων παρέχουν πράγματι τη δική τους ηλεκτρική ενέργεια, αλλά συχνά μέσω γεννητριών ντίζελ που υποβαθμίζουν την ποιότητα του αέρα. Μια αξιοσημείωτη περίπτωση είναι τα κέντρα δεδομένων της Amazon που ρυπαίνουν το Canton του Mississippi. Η κατασκευή ενός νέου κέντρου δεδομένων δεν οδήγησε μόνο σε ηχορύπανση και σε βαριά μηχανήματα που κρατούσαν ξύπνιες τις γειτονικές οικογένειες τη νύχτα, αλλά και σε σημαντικά χειρότερη ποιότητα αέρα λόγω της σκόνης και των καυσαερίων ντίζελ, τα οποία προκάλεσαν αναπνευστικές παθήσεις στους κατοίκους. Προκειμένου να αποφευχθούν ακόμη και οι παραμικρές διακοπές στη λειτουργία, τα κέντρα δεδομένων του Canton πρέπει να τροφοδοτούνται από εκατοντάδες από αυτές τις γεννήτριες ντίζελ. Οι γεννήτριες αυτές εκπέμπουν οξείδια του αζώτου και βενζόλιο, μεταξύ άλλων ρύπων, που μπορούν να επιδεινώσουν υπάρχουσες αναπνευστικές παθήσεις, να επηρεάσουν αρνητικά την καρδιακή υγεία και να προκαλέσουν καρκίνο. Όταν ολοκληρωθούν οι επεκτάσεις του συγκροτήματος στο Canton, θα υπάρχουν πάνω από 300 γεννήτριες ντίζελ που θα παράγουν 240 τόνους οξειδίων του αζώτου και 140 τόνους μονοξειδίου του άνθρακα ετησίως, σύμφωνα με τις αιτήσεις αδειοδότησης της Amazon, και καμία από την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια δεν θα διατεθεί στους κατοίκους της πόλης.
Μια ακόμη πιο μη βιώσιμη απαίτηση των κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης είναι η κατανάλωση νερού. Λόγω του υψηλού ρυθμού υπολογισμών, οι διακομιστές πρέπει να ψύχονται συνεχώς με γλυκό νερό και, εάν υπάρχουν εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής επί τόπου, η χρήση νερού αυξάνεται ακόμη περισσότερο. Ένα άρθρο του EESI εκτιμά ότι μια εντολή τεχνητής νοημοσύνης 100 λέξεων καταναλώνει περίπου 1 μπουκάλι νερό. Τα μεγάλα κέντρα δεδομένων μπορούν να καταναλώνουν έως και 5 εκατομμύρια γαλόνια νερού την ημέρα, ή 1,8 δισεκατομμύρια γαλόνια ετησίως. Το εκτεταμένο δίκτυο κέντρων δεδομένων της Βιρτζίνια κατανάλωσε τουλάχιστον 1,85 δισεκατομμύρια γαλόνια νερού το 2023. Για να διευρύνουμε το θέμα, μια μελέτη του 2021 των Siddik κ.ά. υπολόγισε ότι το ένα πέμπτο της κατανάλωσης νερού από τα κέντρα δεδομένων πραγματοποιείται σε υδρολογικές λεκάνες που αντιμετωπίζουν μέτρια έως σοβαρή πίεση, κάτι που αποτελεί πρόβλημα για πολιτείες επιρρεπείς στην ξηρασία, όπως το Όρεγκον.
Το Oregon κατατάχθηκε 5ο ως προς την κατανάλωση ενέργειας από κέντρα δεδομένων το 2023 και διέθεσε περίπου το 11% της ενέργειας σε κέντρα δεδομένων. Μερικά από τα πιο διαβόητα είναι τα κέντρα που λειτουργεί η Google στο The Dalles από το 2006. Το Oregon Public Broadcasting αναφέρει ότι το 2012, το The Dalles ανέφερε ότι η Google χρησιμοποίησε περίπου 100.000.000 γαλόνια νερού, ποσό που αντιπροσώπευε το 12% της κατανάλωσης νερού της πόλης. Μέχρι το 2024, η κατανάλωση αυτή είχε εκτοξευθεί σε πάνω από 430.000.000 γαλόνια και αντιπροσώπευε το 33% της κατανάλωσης νερού της πόλης. Η Google χρειάζεται περισσότερο νερό για το κέντρο δεδομένων της που επεκτείνεται, και η λύση που βρήκε ήταν να χρησιμοποιήσει την πόλη του The Dalles ως πολιτικό μοχλό για να το αποκτήσει.
 |
Η πόλη The Dalles αντλεί το νερό της από τον ποταμό Dog (ο οποίος εκτρέπεται προς τη δεξαμενή Crow Creek) και από τα υπόγεια ύδατα. Η πόλη προσπαθεί επί του παρόντος να αποκτήσει την κυριότητα της γης γύρω από τη δεξαμενή Crow Creek από το Εθνικό Δάσος του Όρους Hood, προκειμένου να υψώσει το φράγμα και να τριπλασιάσει τη χωρητικότητα της δεξαμενής μέσω ενός νομοσχεδίου που υποστηρίζεται από τον βουλευτή των ΗΠΑ Cliff Bentz. Αυτό θα μείωνε σημαντικά τη στάθμη του νερού στον ποταμό Dog και ενδέχεται ακόμη και να τον στεγνώσει. Οι επιπτώσεις στην τοπική άγρια ζωή θα ήταν άμεσες. Τα ψάρια και τα αμφίβια θα έχαναν ζωτικό βιότοπο όχι μόνο στον ίδιο τον ποταμό Dog, αλλά και στους ποταμούς Hood και Columbia. Δεδομένου ότι ο ποταμός Dog περιέχει μεγάλη ποσότητα νερού από το λιώσιμο του χιονιού και το οξυγόνο διαλύεται ευκολότερα στο κρύο νερό, ο ποταμός Dog ψύχει και εμπλουτίζει με οξυγόνο τους ποταμούς Hood και Columbia. Αυτό τον καθιστά ιδανικό βιότοπο αναπαραγωγής και εκτροφής για ψάρια οικολογικής αξίας, όπως ο σολομός Coho. Εάν ο ποταμός Dog συνεχίσει να εκτρέπεται, τα ψάρια και η υπόλοιπη υδρόβια ζωή σε ολόκληρη τη λεκάνη απορροής ενδέχεται να υποστούν σοβαρή ζημιά.
Η άλλη πηγή νερού της πόλης, οι υπόγειοι υδροφορείς, βρίσκεται επίσης σε κίνδυνο. Όταν η Google απέκτησε το 2021 τα δικαιώματα άντλησης έως και 3,88 εκατομμυρίων γαλονιών την ημέρα από αυτούς τους υδροφορείς, επέβαλε τεράστια πίεση στις υποδομές ύδρευσης που απαιτούνται για τους κατοίκους και τις επιχειρήσεις. Η Google είχε προσπαθήσει προηγουμένως να συγκαλύψει την παρασιτική της εκμετάλλευση των υδάτινων πόρων της πόλης. Το 2021, όταν απέκτησε το δικαίωμα άντλησης υπόγειων υδάτων, προσπάθησε να εμποδίσει το κοινό να μάθει πόσο νερό καταναλωνόταν, αναφερόμενη σε αυτό ως «εμπορικό μυστικό», όπως ανέφερε η εφημερίδα «The Oregonian». Μόνο αφού η πόλη The Dalles έφτασε σε συμβιβασμό σε μια αγωγή που είχε ασκήσει η εφημερίδα «The Oregonian» τα αρχεία δημοσιοποιήθηκαν. Και η The Dalles δεν είναι η μόνη πόλη του Oregon που απειλείται από τα κέντρα δεδομένων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου