«Οδεύουμε τάχιστα προς εφιαλτικά σενάρια, τα οποία μέχρι πρότινος είχαν αποφευχθεί» λένε αναλυτές - Σε κανένα στάδιο ο Trump δεν εξήγησε στους Αμερικανούς πολίτες γιατί ο πόλεμος αυτός αποτελεί ζήτημα υπαρξιακής σημασίας για τις ΗΠΑ
(upd6) Οι απειλές για νέα πλήγματα στο Ιράν εκτοξεύονται πλέον με τέτοια συχνότητα από τα χείλη του προέδρου των ΗΠΑ, Donald Trump, ώστε η χρήση στρατιωτικής ισχύος μοιάζει να έχει πάψει να αποτελεί την έσχατη επιλογή και να μετατρέπεται σε εργαλείο καθημερινής πολιτικής.
Την ώρα που η Μέση Ανατολή παραμένει στο χείλος μιας ευρύτερης ανάφλεξης καθώς πλέον καταγράφονται συνεχώς πλήγματα και επιθέσεις από τις αμερικανικές και τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις, ολοένα και περισσότεροι αναλυτές προειδοποιούν ότι η Ουάσιγκτον κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε μια σύγκρουση χωρίς ξεκάθαρο στόχο, χωρίς ορατή στρατηγική εξόδου και με κόστος που μπορεί να ξεπεράσει κατά πολύ τα όρια της περιοχής.
Μάλιστα πολλοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η αμερικανική στρατηγική που εφαρμόζει αυτή τη στιγμή η κυβέρνηση Trump απέναντι στην Τεχεράνη, όχι μόνο έρχεται να ανατρέψει τις αρχές που ακολουθούσαν έως τώρα οι ΗΠΑ, αλλά δοκιμάζει πέρα από την αντοχή του Ιράν … και τα όρια της αμερικανικής ισχύος…
Και όπως αποδεικνύεται – τουλάχιστον έως σήμερα - οι Ιρανοί παρά τα συνεχή «χτυπήματα» αντιστέκονται και… αντέχουν.
Και μπορεί ο Trump να εξετάζει σενάρια περαιτέρω στρατιωτικής κλιμάκωσης αλλά αναλυτές επικαλούνται δύο πολύ βασικούς λόγους για τους οποίους ο Αμερικανός πρόεδρος δεν πρόκειται τελικά... να σκορπίσει το απόλυτο χάος στον Περσικό κόλπο
Η στρατιωτική ισχύς ως … εργαλείο πίεσης
Είναι η έσχατη κύρωση.
Κι όμως, για τον Πρόεδρο Donald Trump – ο οποίος κάποτε επιδίωξε να κερδίσει το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης για τον τερματισμό πολέμων – η χρήση στρατιωτικής ισχύος έχει μετατραπεί σε μια σχεδόν καθημερινή επιλογή, ένα είδος σταθερού υποβάθρου που χρησιμοποιείται για να εξαναγκάσει το Ιράν σε διαπραγματεύσεις.
Η ενεργοποίηση της ισχυρότερης στρατιωτικής μηχανής στην ιστορία αποτελεί το σοβαρότερο καθήκον που αντιμετωπίζει ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το Πεντάγωνο μπορεί να έχει περιορίσει τις δημόσιες πληροφορίες σχετικά με τις αμερικανικές απώλειες και τις ζημιές στις εγκαταστάσεις του, όμως και τα δύο εξακολουθούν να αποτελούν υπαρκτό κίνδυνο και πραγματικότητα.
Δεκάδες Ιρανοί έχουν χάσει τη ζωή τους από τότε που ξεκίνησε ο τελευταίος κύκλος αμοιβαίων επιθέσεων, ενώ από τον Φεβρουάριο οι νεκροί ανέρχονται σε χιλιάδες.
Πρωτότυπη μέθοδος
Σύμφωνα με το CNN, η κανονικοποίηση της βίας θα έπρεπε από μόνη της να αποτελεί μια αδιαπραγμάτευτη κόκκινη γραμμή και η επανέναρξη ή ακόμη και η απειλή χρήσης της να μην αντιμετωπίζεται ως μια επιπόλαιη αναφορά.
Η ανατρεπτική προσέγγιση της κυβέρνησης Trump μπορεί να αποφέρει πραγματικά – ίσως και ακούσια – οφέλη, ενώ η μέθοδος του προέδρου είναι αναμφίβολα πρωτότυπη.
Καταστροφική επίθεση
Ωστόσο, καθώς γίνεται ολοένα και πιο εμφανής η κατάρρευση του μνημονίου κατανόησης και η εκεχειρία που το συνόδευε μοιάζει αδύνατο να διατηρηθεί, ο Trump μιλά για το ενδεχόμενο «καταστροφικής» επίθεσης κατά του Ιράν σχεδόν παρεμπιπτόντως, ως ένα ακόμη θέμα ανάμεσα στα πολλά που συζητά με τους δημοσιογράφους.
Πρόκειται για μια σύνθετη, αν όχι ανησυχητική, στιγμή τόσο για τη δεοντολογική χρήση στρατιωτικής ισχύος όσο και για την πρακτική εφαρμογή της ως μέσου αποτροπής.
Η έσχατη λύση
Η φύση των απειλούμενων επιθέσεων διαβρώνει σταδιακά τους κανόνες συμπεριφοράς που επί δεκαετίες αποτελούσαν ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα των Ηνωμένων Πολιτειών.
Παρά τις επικρίσεις που έχει δεχθεί η αμερικανική εξωτερική πολιτική τις τελευταίες δεκαετίες, παρέμενε σαφές ότι – τουλάχιστον σε επίπεδο διακηρύξεων – οι ΗΠΑ επιχειρούσαν να τηρούν το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και παρουσίαζαν τη χρήση στρατιωτικής ισχύος ως έσχατη λύση.
Έγκλημα πολέμου
Αντί γι' αυτό, ο Trump μιλά για την καταστροφή κρίσιμων υποδομών του Ιράν, όπως γέφυρες και σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Ήδη οι αμερικανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν τις πρώτες επιθέσεις κατά γεφυρών στο Ιράν, με το επιχείρημα ότι στόχος ήταν η αποκοπή των οδών ανεφοδιασμού προς το Bandar Abbas, όπου το Ιράν διαθέτει ναυτική βάση και τη χρησιμοποιεί για να επιτίθεται σε πλοία στο Στενό του Hormuz.
Σύμφωνα με ειδικούς στο διεθνές δίκαιο και νομικούς, τέτοιου είδους επιθέσεις συνιστούν παραβίαση του διεθνούς δικαίου και μπορούν να χαρακτηριστούν εγκλήματα πολέμου.
Οι υποστηρικτές του Trump ενδέχεται να υποστηρίξουν ότι αυτές οι νομικές ερμηνείες ανήκουν σε μια παλαιότερη εποχή και ότι τα προηγούμενα των τελευταίων ετών έχουν μετατρέψει το πεδίο της μάχης σε έναν πολύ πιο αδυσώπητο χώρο.
Ωστόσο, οι κανόνες εξακολουθούν να ισχύουν, και μάλιστα για σοβαρούς λόγους, ενώ ο Trump μιλά σχεδόν αδιάφορα για την παραβίασή τους.
Η περίπτωση της Ρωσίας
Όταν ο Πρόεδρος της Ρωσίας Vladimir Putin πλήττει αντίστοιχους στόχους στην Ουκρανία, η Δύση αντιδρά με έντονη καταδίκη.
Η διαχρονική, έστω και επιφανειακή, επιφυλακτικότητα των Ηνωμένων Πολιτειών ως προς τη χρήση στρατιωτικής ισχύος συνέβαλε στη διατήρηση της αποτρεπτικής ισχύος του Πενταγώνου.
Οι ΗΠΑ συμμετείχαν σε πολέμους, αλλά φρόντιζαν... να εξηγούν προσεκτικά τους λόγους.
Ανατροπή με Trump
Κατά τη δεύτερη θητεία του Trump, η αμερικανική πολιτική φαίνεται να έχει κινηθεί προς κατευθύνσεις που οι προκάτοχοί του θα απέφευγαν για λόγους αρχής.
Η απαγωγή του μέχρι πρότινος Προέδρου της Βενεζουέλας Nicolas Maduro αποτέλεσε μια τολμηρή και υψηλού ρίσκου επιχείρηση, η οποία σταδιακά απέφερε αποτελέσματα, καθώς το Καράκας έγινε περισσότερο φιλικό προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ωστόσο, κατέρριψε δύο θεμελιώδεις αρχές: αφενός τον διεθνή κανόνα που απαγορεύει την απαγωγή εν ενεργεία αρχηγών κρατών από την πρωτεύουσά τους μόνο και μόνο επειδή είναι πολιτικά ανεπιθύμητοι, και αφετέρου τη φιλειρηνική εικόνα που ο Trump προσπαθούσε να καλλιεργήσει επί έναν χρόνο, επιδιώκοντας – συχνά με ανορθόδοξους αλλά ανεπιτυχείς τρόπους – να τερματίσει τους πολέμους που κληρονόμησε, ιδιαίτερα στην περίπτωση της Ουκρανίας.
Ατέρμονος πόλεμος
Στην περίπτωση του Ιράν, ο Donald Trump φαίνεται πλέον να οδεύει προς τις ενδιάμεσες εκλογές έχοντας επιλέξει τον δικό του ατέρμονο πόλεμο – μια πιο περιορισμένη εκδοχή ενός «Forever War».
Πρόκειται για μια σύγκρουση με ασαφή στρατηγική λογική, μεταβαλλόμενους στόχους και διαρκώς μειούμενη εσωτερική υποστήριξη, απέναντι σε έναν αντίπαλο που επιδεικνύει μεγαλύτερη προσήλωση και ανθεκτικότητα.
Ασαφές μνημόνιο εκεχειρίας
Οι όροι της εκεχειρίας ήταν τόσο ασαφείς, ώστε σχεδόν προσκαλούσαν τους σκληροπυρηνικούς του Ιράν να τους παραβιάσουν.
Η συμφωνία προέβλεπε ότι το Ιράν θα εγκατέλειπε κάτι που η ίδια η Τεχεράνη ισχυριζόταν πως ούτε διέθετε ούτε επιδίωκε να αποκτήσει: ένα πρόγραμμα ανάπτυξης πυρηνικών όπλων.
Παράλληλα, άφηνε ανοιχτό το ενδεχόμενο να λάβει το Ιράν δισεκατομμύρια δολάρια μέσω της χαλάρωσης των κυρώσεων, ως αντάλλαγμα για την επιστροφή, λίγο-πολύ, στην κατάσταση που – σύμφωνα με τους ίδιους τους Ιρανούς – επικρατούσε τον Φεβρουάριο.
Περισσότερα από 13.000 πλήγματα
Το Ιράν έχει υποστεί σοβαρές απώλειες από περισσότερα από 13.000 πλήγματα, όμως κατάφερε να επιβιώσει και να ανασυγκροτηθεί, αντί να δεχθεί ένα καίριο, θανάσιμο πλήγμα.
Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες στην αναπλήρωση των αποθεμάτων πυρομαχικών τους απ' ό,τι το Ιράν στην αντικατάσταση των στρατιωτικών του διοικητών.
Τα όρια της αμερικανικής ισχύος
Αυτό είναι το εγγενές πρόβλημα μιας ισχύος που παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτη.
Αποκαλύπτει μέχρι ποιο σημείο είναι πραγματικά διατεθειμένη να φτάσει η στρατιωτική δύναμη που την κατέχει, αλλά και το χάσμα ανάμεσα στις δυνατότητές της και στην πολιτική βούληση να τις χρησιμοποιήσει.
«Forever War»
Ο όρος «Forever War» χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει τον πόλεμο στο Αφγανιστάν, όπου η φαινομενικά ανεξάντλητη αμερικανική στρατιωτική ισχύς, οι οικονομικοί πόροι και η υπεροπλία προσέκρουσαν τελικά στα όρια της αντοχής της αμερικανικής κοινωνίας και της διάθεσής της να συνεχίσει έναν μακρινό πόλεμο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να είχαν κάνει περισσότερα, αλλά επέλεξαν να μην το πράξουν, παρότι ο στόχος της αποστολής ήταν η εκδίκηση για τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου και η αποτροπή μιας επανάληψής τους.
Διαφορετική πρόκληση το Ιράν
Το Ιράν αποτελεί διαφορετική πρόκληση.
Σε κανένα στάδιο ο Πρόεδρος Trump δεν εξήγησε στους Αμερικανούς πολίτες γιατί ο πόλεμος αυτός αποτελεί ζήτημα υπαρξιακής σημασίας για τη χώρα.
Είναι... η «Coke Zero» εκδοχή ενός πολέμου: ο Trump φαίνεται να πιστεύει ότι μπορεί να τον καταναλώσει χωρίς να πληρώσει κανένα πολιτικό κόστος.
Δίνει την εντύπωση ότι απλώς αποφάσισε να προχωρήσει σε πόλεμο, έχοντας πειστεί πως υπήρχε ένα παράθυρο ευκαιρίας από τον Πρωθυπουργό του Ισραήλ Benjamin Netanyahu.
Κανένα σχέδιο
Όμως ο Trump δεν διέθετε σχέδιο για την επόμενη ημέρα, σε περίπτωση κατάρρευσης του ιρανικού καθεστώτος· ούτε για τον μήνα που θα ακολουθούσε μετά την πρώτη βόμβα· ούτε καν για δύο εβδομάδες αργότερα.
Ο τρόπος με τον οποίο ξεκίνησε η σύγκρουση – σχεδόν επιπόλαια – καθορίζει και τον τρόπο με τον οποίο αυτή εξελίσσεται σήμερα.
Το μήνυμα σε Μόσχα, Πεκίνο
Το μήνυμα που λαμβάνουν οι αντίπαλοι των Ηνωμένων Πολιτειών είναι εμφανές όχι μόνο στη Μόσχα και στο Πεκίνο, αλλά και οπουδήποτε αλλού παρατηρείται η ίδια επιφανειακή αντίληψη με την οποία ο Trump ξεκίνησε αυτή τη σύγκρουση.
Το γεγονός ότι κάθε βράδυ καταγράφονται νέοι νεκροί στο Ιράν είναι από μόνο του αποτρόπαιο, ιδιαίτερα όταν αντιμετωπίζεται σχεδόν με αδιαφορία.
Αξίζει να θυμηθεί κανείς ότι ακόμη και κατά τους βομβαρδισμούς της Βαγδάτης το 2003, ανώτατοι διοικητές του συνασπισμού είχαν εκφράσει δημόσια τη θλίψη τους για τον τρόπο με τον οποίο ένας σαφώς ασθενέστερος αντίπαλος δεχόταν τόσο σφοδρά πλήγματα.
Το Ιράν αντέχει
Η ανθεκτικότητα που επιδεικνύει το Ιράν στη διάρκεια της σύγκρουσης αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα των ορίων της αμερικανικής ισχύος.
Ο Donald Trump μπορεί να απειλεί με χερσαία εισβολή για την κατάληψη στρατηγικών νησιών ή με περαιτέρω κλιμάκωση της αεροπορικής εκστρατείας.
Ωστόσο, κάθε φορά που οι απειλές για ακόμη μεγαλύτερη βία δεν υλοποιούνται, ακούγονται όλο και πιο κενές περιεχομένου.
Οι 2 παράγοντες
Δύο βασικοί παράγοντες περιορίζουν την αποφασιστικότητα των Ηνωμένων Πολιτειών να κλιμακώσουν τη σύγκρουση.
Ο πρώτος είναι η τιμή του πετρελαίου, η οποία φαίνεται να πλησιάζει εκ νέου σε επίπεδα κρίσης καθώς τα αποθέματα μειώνονται.
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί πάντοτε έναν ιδιαίτερα ορατό, συχνά προβλέψιμο αλλά εξαιρετικά ασταθή περιορισμό στις αμερικανικές στρατιωτικές επιλογές.
Ο δεύτερος είναι η ίδια η δημοτικότητα του Trump, η οποία καταγράφει συνεχή πτώση.
Για έναν πρόεδρο 80 ετών που βρίσκεται στη δεύτερη θητεία του, η προσωπική δημοτικότητα ίσως να μην είναι τόσο καθοριστική όσο η παράδοση μιας οικονομίας σε διαχειρίσιμη κατάσταση στον εκλεκτό διάδοχό του.
Ωστόσο, οι ενδιάμεσες εκλογές ενδέχεται να αποδειχθούν ιδιαίτερα επώδυνες για τον ίδιο και το κόμμα του.
Νίκη γιατί … επιβιώνει
Το σκληροπυρηνικό καθεστώς του Ιράν πετυχαίνει, κατά κάποιον τρόπο, μια μορφή νίκης απλώς επιβιώνοντας.
Τον Ιανουάριο αντιμετώπιζε σοβαρή εσωτερική κοινωνική αναταραχή.
Είναι μάλλον απίθανο να έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλέστερο έκτοτε, όμως δεν κατέρρευσε ούτε υπέκυψε παρά την πρόσθετη στρατιωτική πίεση.
Οι Taliban στο Αφγανιστάν και η ιρακινή εξέγερση κατάφεραν να εξαντλήσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών και επίμονης αντίστασης.
Ωστόσο, δεν επρόκειτο για κυρίαρχα κράτη.
Η Τεχεράνη δεν κάνει πίσω
Το γεγονός ότι το Ιράν κατορθώνει κάτι αντίστοιχο έχει πολύ ευρύτερες γεωπολιτικές συνέπειες ως προς τον τρόπο με τον οποίο γίνεται αντιληπτή η αμερικανική ισχύς και η στρατηγική της συγκέντρωση.
Το Ιράν κατάφερε να διατηρήσει σε λειτουργία το κρατικό του σύστημα, παρά τις στοχευμένες δολοφονίες σε πρωτοφανή κλίμακα που έχουν πραγματοποιηθεί τον τελευταίο χρόνο.
Παράλληλα, ανάγκασε τη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του κόσμου να καταφύγει στη χρήση ένοπλης βίας με στόχο να την εξαναγκάσει να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, ώστε τελικά να συζητηθεί μια επιστροφή περίπου στο καθεστώς που ίσχυε τον Φεβρουάριο.
Όπως επισημαίνεται, η εξέλιξη αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αμερικανικού στρατηγικού λάθους και επιπολαιότητας, ενώ οι συνέπειές της για τις επόμενες δεκαετίες αρχίζουν πλέον να διαφαίνονται.
«Με λίγα λόγια, αν ξεκινάς πολέμους με τρόπο που δείχνει ότι δεν τους αντιμετωπίζεις με τη δέουσα σοβαρότητα, ο αντίπαλός σου θα θεωρήσει ότι με την ίδια επιπολαιότητα αντιμετωπίζεις και την τελική τους έκβαση» αναφέρει στην ανάλυση του το CNN.
Εφιαλτικά σενάρια στον Περσικό – Η διάθεση για διπλωματία ΗΠΑ – Ιράν έχει χαθεί…
Οι τελευταίες συγκρούσεις μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν υποδηλώνουν ότι η «διάθεση για διπλωματία» έχει πλέον χαθεί, δήλωσε ο Trita Parsi αναλυτής από το Quincy Institute for Responsible Statecraft.
«Οδεύουμε τάχιστα προς εφιαλτικά σενάρια, τα οποία μέχρι πρότινος είχαν αποφευχθεί», έγραψε ο Parsi σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X.
«Ακόμη κι αν δεν μπορεί να επιτευχθεί αποκλιμάκωση βραχυπρόθεσμα, μπορεί να αποτραπεί η περαιτέρω κλιμάκωση», πρόσθεσε ο Parsi.
«Και πρέπει να αποτραπεί» επισήμανε ο αναλυτής.
www.bankingnews.gr
Την ώρα που η Μέση Ανατολή παραμένει στο χείλος μιας ευρύτερης ανάφλεξης καθώς πλέον καταγράφονται συνεχώς πλήγματα και επιθέσεις από τις αμερικανικές και τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις, ολοένα και περισσότεροι αναλυτές προειδοποιούν ότι η Ουάσιγκτον κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε μια σύγκρουση χωρίς ξεκάθαρο στόχο, χωρίς ορατή στρατηγική εξόδου και με κόστος που μπορεί να ξεπεράσει κατά πολύ τα όρια της περιοχής.
Μάλιστα πολλοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η αμερικανική στρατηγική που εφαρμόζει αυτή τη στιγμή η κυβέρνηση Trump απέναντι στην Τεχεράνη, όχι μόνο έρχεται να ανατρέψει τις αρχές που ακολουθούσαν έως τώρα οι ΗΠΑ, αλλά δοκιμάζει πέρα από την αντοχή του Ιράν … και τα όρια της αμερικανικής ισχύος…
Και όπως αποδεικνύεται – τουλάχιστον έως σήμερα - οι Ιρανοί παρά τα συνεχή «χτυπήματα» αντιστέκονται και… αντέχουν.
Και μπορεί ο Trump να εξετάζει σενάρια περαιτέρω στρατιωτικής κλιμάκωσης αλλά αναλυτές επικαλούνται δύο πολύ βασικούς λόγους για τους οποίους ο Αμερικανός πρόεδρος δεν πρόκειται τελικά... να σκορπίσει το απόλυτο χάος στον Περσικό κόλπο
Η στρατιωτική ισχύς ως … εργαλείο πίεσης
Είναι η έσχατη κύρωση.
Κι όμως, για τον Πρόεδρο Donald Trump – ο οποίος κάποτε επιδίωξε να κερδίσει το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης για τον τερματισμό πολέμων – η χρήση στρατιωτικής ισχύος έχει μετατραπεί σε μια σχεδόν καθημερινή επιλογή, ένα είδος σταθερού υποβάθρου που χρησιμοποιείται για να εξαναγκάσει το Ιράν σε διαπραγματεύσεις.
Η ενεργοποίηση της ισχυρότερης στρατιωτικής μηχανής στην ιστορία αποτελεί το σοβαρότερο καθήκον που αντιμετωπίζει ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το Πεντάγωνο μπορεί να έχει περιορίσει τις δημόσιες πληροφορίες σχετικά με τις αμερικανικές απώλειες και τις ζημιές στις εγκαταστάσεις του, όμως και τα δύο εξακολουθούν να αποτελούν υπαρκτό κίνδυνο και πραγματικότητα.
Δεκάδες Ιρανοί έχουν χάσει τη ζωή τους από τότε που ξεκίνησε ο τελευταίος κύκλος αμοιβαίων επιθέσεων, ενώ από τον Φεβρουάριο οι νεκροί ανέρχονται σε χιλιάδες.
Πρωτότυπη μέθοδος
Σύμφωνα με το CNN, η κανονικοποίηση της βίας θα έπρεπε από μόνη της να αποτελεί μια αδιαπραγμάτευτη κόκκινη γραμμή και η επανέναρξη ή ακόμη και η απειλή χρήσης της να μην αντιμετωπίζεται ως μια επιπόλαιη αναφορά.
Η ανατρεπτική προσέγγιση της κυβέρνησης Trump μπορεί να αποφέρει πραγματικά – ίσως και ακούσια – οφέλη, ενώ η μέθοδος του προέδρου είναι αναμφίβολα πρωτότυπη.
Καταστροφική επίθεση
Ωστόσο, καθώς γίνεται ολοένα και πιο εμφανής η κατάρρευση του μνημονίου κατανόησης και η εκεχειρία που το συνόδευε μοιάζει αδύνατο να διατηρηθεί, ο Trump μιλά για το ενδεχόμενο «καταστροφικής» επίθεσης κατά του Ιράν σχεδόν παρεμπιπτόντως, ως ένα ακόμη θέμα ανάμεσα στα πολλά που συζητά με τους δημοσιογράφους.
Πρόκειται για μια σύνθετη, αν όχι ανησυχητική, στιγμή τόσο για τη δεοντολογική χρήση στρατιωτικής ισχύος όσο και για την πρακτική εφαρμογή της ως μέσου αποτροπής.
Η έσχατη λύση
Η φύση των απειλούμενων επιθέσεων διαβρώνει σταδιακά τους κανόνες συμπεριφοράς που επί δεκαετίες αποτελούσαν ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα των Ηνωμένων Πολιτειών.
Παρά τις επικρίσεις που έχει δεχθεί η αμερικανική εξωτερική πολιτική τις τελευταίες δεκαετίες, παρέμενε σαφές ότι – τουλάχιστον σε επίπεδο διακηρύξεων – οι ΗΠΑ επιχειρούσαν να τηρούν το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και παρουσίαζαν τη χρήση στρατιωτικής ισχύος ως έσχατη λύση.
Έγκλημα πολέμου
Αντί γι' αυτό, ο Trump μιλά για την καταστροφή κρίσιμων υποδομών του Ιράν, όπως γέφυρες και σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Ήδη οι αμερικανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν τις πρώτες επιθέσεις κατά γεφυρών στο Ιράν, με το επιχείρημα ότι στόχος ήταν η αποκοπή των οδών ανεφοδιασμού προς το Bandar Abbas, όπου το Ιράν διαθέτει ναυτική βάση και τη χρησιμοποιεί για να επιτίθεται σε πλοία στο Στενό του Hormuz.
Σύμφωνα με ειδικούς στο διεθνές δίκαιο και νομικούς, τέτοιου είδους επιθέσεις συνιστούν παραβίαση του διεθνούς δικαίου και μπορούν να χαρακτηριστούν εγκλήματα πολέμου.
Οι υποστηρικτές του Trump ενδέχεται να υποστηρίξουν ότι αυτές οι νομικές ερμηνείες ανήκουν σε μια παλαιότερη εποχή και ότι τα προηγούμενα των τελευταίων ετών έχουν μετατρέψει το πεδίο της μάχης σε έναν πολύ πιο αδυσώπητο χώρο.
Ωστόσο, οι κανόνες εξακολουθούν να ισχύουν, και μάλιστα για σοβαρούς λόγους, ενώ ο Trump μιλά σχεδόν αδιάφορα για την παραβίασή τους.
Η περίπτωση της Ρωσίας
Όταν ο Πρόεδρος της Ρωσίας Vladimir Putin πλήττει αντίστοιχους στόχους στην Ουκρανία, η Δύση αντιδρά με έντονη καταδίκη.
Η διαχρονική, έστω και επιφανειακή, επιφυλακτικότητα των Ηνωμένων Πολιτειών ως προς τη χρήση στρατιωτικής ισχύος συνέβαλε στη διατήρηση της αποτρεπτικής ισχύος του Πενταγώνου.
Οι ΗΠΑ συμμετείχαν σε πολέμους, αλλά φρόντιζαν... να εξηγούν προσεκτικά τους λόγους.
Ανατροπή με Trump
Κατά τη δεύτερη θητεία του Trump, η αμερικανική πολιτική φαίνεται να έχει κινηθεί προς κατευθύνσεις που οι προκάτοχοί του θα απέφευγαν για λόγους αρχής.
Η απαγωγή του μέχρι πρότινος Προέδρου της Βενεζουέλας Nicolas Maduro αποτέλεσε μια τολμηρή και υψηλού ρίσκου επιχείρηση, η οποία σταδιακά απέφερε αποτελέσματα, καθώς το Καράκας έγινε περισσότερο φιλικό προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ωστόσο, κατέρριψε δύο θεμελιώδεις αρχές: αφενός τον διεθνή κανόνα που απαγορεύει την απαγωγή εν ενεργεία αρχηγών κρατών από την πρωτεύουσά τους μόνο και μόνο επειδή είναι πολιτικά ανεπιθύμητοι, και αφετέρου τη φιλειρηνική εικόνα που ο Trump προσπαθούσε να καλλιεργήσει επί έναν χρόνο, επιδιώκοντας – συχνά με ανορθόδοξους αλλά ανεπιτυχείς τρόπους – να τερματίσει τους πολέμους που κληρονόμησε, ιδιαίτερα στην περίπτωση της Ουκρανίας.
Ατέρμονος πόλεμος
Στην περίπτωση του Ιράν, ο Donald Trump φαίνεται πλέον να οδεύει προς τις ενδιάμεσες εκλογές έχοντας επιλέξει τον δικό του ατέρμονο πόλεμο – μια πιο περιορισμένη εκδοχή ενός «Forever War».
Πρόκειται για μια σύγκρουση με ασαφή στρατηγική λογική, μεταβαλλόμενους στόχους και διαρκώς μειούμενη εσωτερική υποστήριξη, απέναντι σε έναν αντίπαλο που επιδεικνύει μεγαλύτερη προσήλωση και ανθεκτικότητα.
Ασαφές μνημόνιο εκεχειρίας
Οι όροι της εκεχειρίας ήταν τόσο ασαφείς, ώστε σχεδόν προσκαλούσαν τους σκληροπυρηνικούς του Ιράν να τους παραβιάσουν.
Η συμφωνία προέβλεπε ότι το Ιράν θα εγκατέλειπε κάτι που η ίδια η Τεχεράνη ισχυριζόταν πως ούτε διέθετε ούτε επιδίωκε να αποκτήσει: ένα πρόγραμμα ανάπτυξης πυρηνικών όπλων.
Παράλληλα, άφηνε ανοιχτό το ενδεχόμενο να λάβει το Ιράν δισεκατομμύρια δολάρια μέσω της χαλάρωσης των κυρώσεων, ως αντάλλαγμα για την επιστροφή, λίγο-πολύ, στην κατάσταση που – σύμφωνα με τους ίδιους τους Ιρανούς – επικρατούσε τον Φεβρουάριο.
Περισσότερα από 13.000 πλήγματα
Το Ιράν έχει υποστεί σοβαρές απώλειες από περισσότερα από 13.000 πλήγματα, όμως κατάφερε να επιβιώσει και να ανασυγκροτηθεί, αντί να δεχθεί ένα καίριο, θανάσιμο πλήγμα.
Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες στην αναπλήρωση των αποθεμάτων πυρομαχικών τους απ' ό,τι το Ιράν στην αντικατάσταση των στρατιωτικών του διοικητών.
Τα όρια της αμερικανικής ισχύος
Αυτό είναι το εγγενές πρόβλημα μιας ισχύος που παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτη.
Αποκαλύπτει μέχρι ποιο σημείο είναι πραγματικά διατεθειμένη να φτάσει η στρατιωτική δύναμη που την κατέχει, αλλά και το χάσμα ανάμεσα στις δυνατότητές της και στην πολιτική βούληση να τις χρησιμοποιήσει.
«Forever War»
Ο όρος «Forever War» χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει τον πόλεμο στο Αφγανιστάν, όπου η φαινομενικά ανεξάντλητη αμερικανική στρατιωτική ισχύς, οι οικονομικοί πόροι και η υπεροπλία προσέκρουσαν τελικά στα όρια της αντοχής της αμερικανικής κοινωνίας και της διάθεσής της να συνεχίσει έναν μακρινό πόλεμο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να είχαν κάνει περισσότερα, αλλά επέλεξαν να μην το πράξουν, παρότι ο στόχος της αποστολής ήταν η εκδίκηση για τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου και η αποτροπή μιας επανάληψής τους.
Διαφορετική πρόκληση το Ιράν
Το Ιράν αποτελεί διαφορετική πρόκληση.
Σε κανένα στάδιο ο Πρόεδρος Trump δεν εξήγησε στους Αμερικανούς πολίτες γιατί ο πόλεμος αυτός αποτελεί ζήτημα υπαρξιακής σημασίας για τη χώρα.
Είναι... η «Coke Zero» εκδοχή ενός πολέμου: ο Trump φαίνεται να πιστεύει ότι μπορεί να τον καταναλώσει χωρίς να πληρώσει κανένα πολιτικό κόστος.
Δίνει την εντύπωση ότι απλώς αποφάσισε να προχωρήσει σε πόλεμο, έχοντας πειστεί πως υπήρχε ένα παράθυρο ευκαιρίας από τον Πρωθυπουργό του Ισραήλ Benjamin Netanyahu.
Κανένα σχέδιο
Όμως ο Trump δεν διέθετε σχέδιο για την επόμενη ημέρα, σε περίπτωση κατάρρευσης του ιρανικού καθεστώτος· ούτε για τον μήνα που θα ακολουθούσε μετά την πρώτη βόμβα· ούτε καν για δύο εβδομάδες αργότερα.
Ο τρόπος με τον οποίο ξεκίνησε η σύγκρουση – σχεδόν επιπόλαια – καθορίζει και τον τρόπο με τον οποίο αυτή εξελίσσεται σήμερα.
Το μήνυμα σε Μόσχα, Πεκίνο
Το μήνυμα που λαμβάνουν οι αντίπαλοι των Ηνωμένων Πολιτειών είναι εμφανές όχι μόνο στη Μόσχα και στο Πεκίνο, αλλά και οπουδήποτε αλλού παρατηρείται η ίδια επιφανειακή αντίληψη με την οποία ο Trump ξεκίνησε αυτή τη σύγκρουση.
Το γεγονός ότι κάθε βράδυ καταγράφονται νέοι νεκροί στο Ιράν είναι από μόνο του αποτρόπαιο, ιδιαίτερα όταν αντιμετωπίζεται σχεδόν με αδιαφορία.
Αξίζει να θυμηθεί κανείς ότι ακόμη και κατά τους βομβαρδισμούς της Βαγδάτης το 2003, ανώτατοι διοικητές του συνασπισμού είχαν εκφράσει δημόσια τη θλίψη τους για τον τρόπο με τον οποίο ένας σαφώς ασθενέστερος αντίπαλος δεχόταν τόσο σφοδρά πλήγματα.
Το Ιράν αντέχει
Η ανθεκτικότητα που επιδεικνύει το Ιράν στη διάρκεια της σύγκρουσης αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα των ορίων της αμερικανικής ισχύος.
Ο Donald Trump μπορεί να απειλεί με χερσαία εισβολή για την κατάληψη στρατηγικών νησιών ή με περαιτέρω κλιμάκωση της αεροπορικής εκστρατείας.
Ωστόσο, κάθε φορά που οι απειλές για ακόμη μεγαλύτερη βία δεν υλοποιούνται, ακούγονται όλο και πιο κενές περιεχομένου.
Οι 2 παράγοντες
Δύο βασικοί παράγοντες περιορίζουν την αποφασιστικότητα των Ηνωμένων Πολιτειών να κλιμακώσουν τη σύγκρουση.
Ο πρώτος είναι η τιμή του πετρελαίου, η οποία φαίνεται να πλησιάζει εκ νέου σε επίπεδα κρίσης καθώς τα αποθέματα μειώνονται.
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί πάντοτε έναν ιδιαίτερα ορατό, συχνά προβλέψιμο αλλά εξαιρετικά ασταθή περιορισμό στις αμερικανικές στρατιωτικές επιλογές.
Ο δεύτερος είναι η ίδια η δημοτικότητα του Trump, η οποία καταγράφει συνεχή πτώση.
Για έναν πρόεδρο 80 ετών που βρίσκεται στη δεύτερη θητεία του, η προσωπική δημοτικότητα ίσως να μην είναι τόσο καθοριστική όσο η παράδοση μιας οικονομίας σε διαχειρίσιμη κατάσταση στον εκλεκτό διάδοχό του.
Ωστόσο, οι ενδιάμεσες εκλογές ενδέχεται να αποδειχθούν ιδιαίτερα επώδυνες για τον ίδιο και το κόμμα του.
Νίκη γιατί … επιβιώνει
Το σκληροπυρηνικό καθεστώς του Ιράν πετυχαίνει, κατά κάποιον τρόπο, μια μορφή νίκης απλώς επιβιώνοντας.
Τον Ιανουάριο αντιμετώπιζε σοβαρή εσωτερική κοινωνική αναταραχή.
Είναι μάλλον απίθανο να έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλέστερο έκτοτε, όμως δεν κατέρρευσε ούτε υπέκυψε παρά την πρόσθετη στρατιωτική πίεση.
Οι Taliban στο Αφγανιστάν και η ιρακινή εξέγερση κατάφεραν να εξαντλήσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών και επίμονης αντίστασης.
Ωστόσο, δεν επρόκειτο για κυρίαρχα κράτη.
Η Τεχεράνη δεν κάνει πίσω
Το γεγονός ότι το Ιράν κατορθώνει κάτι αντίστοιχο έχει πολύ ευρύτερες γεωπολιτικές συνέπειες ως προς τον τρόπο με τον οποίο γίνεται αντιληπτή η αμερικανική ισχύς και η στρατηγική της συγκέντρωση.
Το Ιράν κατάφερε να διατηρήσει σε λειτουργία το κρατικό του σύστημα, παρά τις στοχευμένες δολοφονίες σε πρωτοφανή κλίμακα που έχουν πραγματοποιηθεί τον τελευταίο χρόνο.
Παράλληλα, ανάγκασε τη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του κόσμου να καταφύγει στη χρήση ένοπλης βίας με στόχο να την εξαναγκάσει να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, ώστε τελικά να συζητηθεί μια επιστροφή περίπου στο καθεστώς που ίσχυε τον Φεβρουάριο.
Όπως επισημαίνεται, η εξέλιξη αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αμερικανικού στρατηγικού λάθους και επιπολαιότητας, ενώ οι συνέπειές της για τις επόμενες δεκαετίες αρχίζουν πλέον να διαφαίνονται.
«Με λίγα λόγια, αν ξεκινάς πολέμους με τρόπο που δείχνει ότι δεν τους αντιμετωπίζεις με τη δέουσα σοβαρότητα, ο αντίπαλός σου θα θεωρήσει ότι με την ίδια επιπολαιότητα αντιμετωπίζεις και την τελική τους έκβαση» αναφέρει στην ανάλυση του το CNN.
Εφιαλτικά σενάρια στον Περσικό – Η διάθεση για διπλωματία ΗΠΑ – Ιράν έχει χαθεί…
Οι τελευταίες συγκρούσεις μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν υποδηλώνουν ότι η «διάθεση για διπλωματία» έχει πλέον χαθεί, δήλωσε ο Trita Parsi αναλυτής από το Quincy Institute for Responsible Statecraft.
«Οδεύουμε τάχιστα προς εφιαλτικά σενάρια, τα οποία μέχρι πρότινος είχαν αποφευχθεί», έγραψε ο Parsi σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X.
«Ακόμη κι αν δεν μπορεί να επιτευχθεί αποκλιμάκωση βραχυπρόθεσμα, μπορεί να αποτραπεί η περαιτέρω κλιμάκωση», πρόσθεσε ο Parsi.
«Και πρέπει να αποτραπεί» επισήμανε ο αναλυτής.
www.bankingnews.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου