Η Δύση και το καθεστώς της Τεχεράνης

Ο πόλεμος κατά του Ιράν επενδύεται ηθικά με την επίκληση της

αποκατάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ιρανικού λαού με την

αντικατάσταση του καθεστώτος με καθεστώς προσφιλές στα συμφέροντά της

Δύσης. Σύνηθες επιχείρημα των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων. Ο Καρλ Σμιτ

επέκρινε τη Δύση διότι χρησιμοποιεί την έννοια της «ανθρωπότητας» ως ένα

ιδεολογικό όπλο ιμπεριαλιστικής επέκτασης και θεωρούσε την ανθρωπιστική

ηθική ως ένα όχημα οικονομικού ιμπεριαλισμού. Αυτό, όπως πίστευε, εξηγεί

γιατί οι πόλεμοι που διεξάγονται στο όνομα της ανθρωπότητας είναι ιδιαίτερα

απάνθρωποι αφού κάθε μέσο καθίσταται νόμιμο όταν ο εχθρός

παρουσιάζεται ως απόβλητος της ανθρωπότητας: Δολοφονίες αντιπάλων

ηγετών, βομβαρδισμοί αμάχων και υποδομών. Χάνει η ανθρωπιστική ηθική

της αξία της; Ασφαλώς όχι αλλά δεν αποτελεί μονοπώλιο της Δύσης. Ο

Μποαβεντούρα ντε Σόουζα Σάντος, πορτογάλος καθηγητής κοινωνιολογίας,

υποστηρίζει ότι για να κατανοήσουμε το νόημα των ανθρωπίνων

δικαιωμάτων, είναι απαραίτητο να εξετάσουμε τη λειτουργία που επιτελούν

στον πολιτισμό μας. Αυτό θα μας επιτρέψει να διαπιστώσουμε κατά πόσον η

λειτουργία αυτή επιτελείται με διαφορετικούς τρόπους σε άλλους πολιτισμούς.

Το ερώτημα δηλαδή που θα πρέπει να εξετάζεται είναι μήπως άλλοι

πολιτισμοί δίνουν διαφορετικές απαντήσεις στα ίδια ερωτήματα. Με άλλα

λόγια θα πρέπει να αναζητήσουμε λειτουργικά ισοδύναμα των ανθρωπίνων

δικαιωμάτων. Για να προσθέσει ότι όσο τα ανθρώπινα δικαιώματα νοούνται

ως «οικουμενικά», θα αποτελούν πάντα ένα όργανο για αυτό που ονομάζει

«παγκοσμιοποίηση από τα πάνω», η οποία επιβάλλεται από τη Δύση στον

υπόλοιπο κόσμο, και θα υποδαυλίζουν τη σύγκρουση των πολιτισμών.

«Αυτή η προσέγγιση, γράφει η Σαντάλ Μουφ, μου φαίνεται ότι ανοίγει μια

γόνιμη οπτική, και όπως ο Σάσα Σάντος, επιμένω στην ανάγκη μιας

πλουραλιστικής διεύρυνσης της έννοιας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έτσι

ώστε να μη χρησιμεύουν ως όργανο για την επιβολή της δυτικής ηγεμονίας».

Η αντίληψη που καλλιεργείται είναι ότι ολόκληρη η υφήλιος πρέπει να

ασπαστεί τη δυτική νεωτερικότητα. Είναι λάθος να προσπαθούμε να

ερμηνεύσουμε τις εξελίξεις σε μια άλλη χώρα με διαφορετικά πολιτισμικά

στοιχεία, στη βάση των δικών μας προτύπων. «Το δυτικό μοντέλο της

νεωτερικότητας, προσθέτει η Σαντάλ Μουφ, δεν αποτελεί τη μόνιμη δόκιμη

στάση προς τον κόσμο και τους άλλους… Η υπεράσπιση ενός μοντέλου

κοινωνίας που διαφέρει από το δυτικό δεν θα πρέπει να εκληφθεί ως έκφραση

οπισθοδρομικών αντιλήψεων και ως απόδειξη ότι παραμένουμε ακόμη σε μια

“προνεωτερική” εποχή». Διότι κάθε πολιτισμός έχει διαφορετικές απαντήσεις

στα ίδια ερωτήματα. Ρώτησα καθηγητή Ιστορίας του Δ.Π.Θ. ποιό μέλος της

μουσουλμανικής οικογένειας στη Δ. Θράκη έχει τον καθοριστικό λόγο στη

λήψη αποφάσεων: Η γιαγιά απάντησε, παρά την εικόνα που έχουμε εμείς για

τη γυναίκα στη μουσουλμανική κοινωνία. Ο Emmanuel Todd στην "Ήττα της

Δύσης" (σελ. 279, 280) προσπαθώντας να ερμηνεύσει τη φιλοπόλεμη

πολιτική γυναικών, Σκανδιναβών πολιτικών και άλλων κρατών, διαπιστώνει

ότι "έχουν ενστερνιστεί ασυνείδητα μια δόση τοξικής αρρενωπότητας".

Δηλαδή: «Ο πόλεμος ήταν ανδρική υπόθεση, πρέπει να δείξουμε ότι είμαστε

εξ ίσου αποφασιστικές με αυτούς ή και περισσότερο». Πού δικαιώνει

περισσότερο η γυναίκα τη φύση της; Υπάρχει μόνον μια απάντηση σε αυτό;

Πώς προσέλαβε το καθεστώς της Τεχεράνης τα χαρακτηριστικά για τα οποία

κατηγορείται καίτοι αποτέλεσε προϊόν λαϊκής εξέγερσης; Το Ιράν από το 1979

ζει σε καθεστώς περικύκλωσης και αποκλεισμού, συνθήκες που αναδεικνύουν

τα ακραία χαρακτηριστικά ενός συστήματος, με τις κυρώσεις μάλιστα σε όλα

τα επίπεδα να δυσκολεύουν τη ζωή του λαού και να δημιουργούν έντονες

αντιδράσεις. Αποκαλούνται οι «κακοί», κατά τη συνήθη αμερικανική ρητορική.

Όμως όλοι οι λαοί στην Εγγύς και τη Μ. Ανατολή είναι "κακοί"; Ισοπεδώθηκαν

και ισοπεδώνονται: Γάζα, Λίβανος, Συρία, Ιράκ, Υεμένη ενώ από τότε που

εγκαταστάθηκε το Ισραήλ στην Παλαιστίνη κανένας γειτονικός αραβικός λαός

δεν απέφυγε τις συνέπειες μέσω των αραβοϊσραηλινών πολέμων.

Γιατί συμβαίνουν όλα αυτά; Διότι επιλύουν τα προβλήματα των δυτικών

κοινωνιών. Οι μορφές της αποικιοκρατίας και του ιμπεριαλισμού αλλάζουν, όχι

οι σκοπιμότητες τους. Ο Cecil Rhodes, Άγγλος μεγαλοτραπεζίτης και

αποικιοκράτης από τον οποίο πήρε το όνομά της η Ροδεσία, σημερινή

Ζιμπάμπουε, έλεγε στα τέλη του 19ου αιώνα για την ανάγκη νέων αγγλικών

αποικιακών κατακτήσεων: «H αγαπημένη μου ιδέα είναι η λύση του

κοινωνικού προβλήματος και συγκεκριμένα: Για να σωθούν τα σαράντα

εκατομμύρια κατοίκων του Ηνωμένου Βασιλείου από το φονικό εμφύλιο

(ταξικό) πόλεμο, πρέπει εμείς οι εκπρόσωποι της αποικιακής πολιτικής να

κατακτήσουμε νέα εδάφη για να εγκαταστήσουμε τον περίσσιο πληθυσμό, για

να αποκτήσουμε καινούριες περιοχές πώλησης των εμπορευμάτων που

παράγουν τα εργοστάσια και τα μεταλλεία. Πάντα το έλεγα ότι η αυτοκρατορία

είναι ζήτημα στομαχιού. Αν δεν θέλετε εμφύλιο πόλεμο πρέπει να γίνετε

ιμπεριαλιστές». Έτσι η Δύση με την αποικιοκρατία και τον ιμπεριαλισμό έχτισε

τις κοινωνίες της σε βάρος των κοινωνιών της Ανατολής με παραχωρήσεις

στους λαούς της και θεσμούς σε αντίθεση με την Ανατολή που υφίστατο την

εκμετάλλευση και την καθυστέρηση. Αυτό συνεχίζεται μέχρι σήμερα

Μακροδημόπουλος Δημήτρης

Αλεξ/πολη - κιν. 6947-771412