Σήμερα στο Νταβός "κηδεύτηκε" η παγκοσμιοποίηση.

 

Η σημερινή τοποθέτηση του Χάουαρντ Λάτνικ του Αμερικανού υπουργού Εμπορίου στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός δεν ήταν απλώς μια προκλητική ομιλία.

Ήταν μια ιδεολογική ρήξη με το κυρίαρχο αφήγημα των τελευταίων δεκαετιών.

Μπροστά στις οικονομικές και πολιτικές ελίτ που οικοδόμησαν το δόγμα της παγκοσμιοποίησης, ειπώθηκε κάτι που θεωρείται σχεδόν απαγορευμένο: το κράτος-έθνος όχι μόνο δεν ξεπεράστηκε, αλλά είναι ο μόνος αξιόπιστος φορέας κυριαρχίας, δημοκρατίας και κοινωνικής συνοχής.

Η παγκοσμιοποίηση, όπως εφαρμόστηκε, αποσύνδεσε την εξουσία από τους λαούς.

Οι αποφάσεις μεταφέρθηκαν σε υπερεθνικά κέντρα, ενώ τα κράτη περιορίστηκαν στον ρόλο του διαχειριστή κανόνων που δεν όρισαν.

Η παραγωγή εγκατέλειψε τις εθνικές οικονομίες, η βιομηχανία μεταφέρθηκε εκτός συνόρων και η εργασία υποτιμήθηκε στο όνομα της «ανταγωνιστικότητας».

Το αποτέλεσμα ήταν η αποδυνάμωση της κοινωνικής βάσης των κρατών και η διάρρηξη του κοινωνικού συμβολαίου.

Ιδιαίτερα στην Ευρώπη, το πρόβλημα πήρε διαστάσεις στρατηγικής αυτοϋπονόμευσης.

Στο όνομα αφηρημένων παγκόσμιων στόχων, τα κράτη εγκατέλειψαν τον έλεγχο της ενέργειας, της βιομηχανίας και της παραγωγής.

Η λεγόμενη «πράσινη μετάβαση» λειτούργησε όχι ως περιβαλλοντική πολιτική, αλλά ως εργαλείο αποεθνικοποίησης, περιορισμοί χωρίς εναλλακτική, δεσμεύσεις χωρίς κυριαρχία, ηθικά συνθήματα χωρίς υλική βάση. Όταν ένα κράτος δεν παράγει, δεν αποφασίζει· απλώς συμμορφώνεται.

Η πραγματικότητα είναι αμείλικτη, η εξάρτηση από την Κίνα δεν είναι ατύχημα, αλλά συνέπεια της εγκατάλειψης του κράτους-έθνους ως κεντρικού πυλώνα πολιτικής. Όταν τα σύνορα θεωρούνται αναχρονισμός, τότε η ισχύς περνά σε εκείνους που δεν τα απαρνήθηκαν ποτέ. Η κυριαρχία δεν καταργείται με διακηρύξεις· απλώς αλλάζει χέρια.

Το «Πρώτα το έθνος» δεν είναι σύνθημα απομόνωσης, αλλά θεμελιώδης αρχή δημοκρατίας. Μόνο το κράτος-έθνος μπορεί να λογοδοτεί άμεσα στους πολίτες του, να σχεδιάζει μακροπρόθεσμη βιομηχανική πολιτική και να προστατεύει τη συλλογική του υπόσταση. Οι λαοί δεν ψήφισαν ποτέ το Νταβός. Ψηφίζουν κυβερνήσεις.

Η ομιλία του Λάτνικ ενόχλησε ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, υπενθύμισε ότι η Ιστορία δεν τελείωσε και ότι τα έθνη δεν διαλύθηκαν σε «αγορές» και «δείκτες». Το πείραμα της παγκοσμιοποίησης, όπως επιβλήθηκε, απέτυχε. Και το μέλλον δεν ανήκει σε απρόσωπα φόρουμ, αλλά σε κράτη που τολμούν να ξαναπάρουν την ευθύνη της μοίρας τους...

Μιχάλης Χριστοδουλίδης