Απόδοση στα ελληνικά: Απολλόδωρος - THE MANHATTAN CONTRARIAN Francis Menton | 19 Σεπτεμβρίου 2026
Ποτέ δεν θα καταλάβω πώς ένας μεγάλος αριθμός φαινομενικά έξυπνων ανθρώπων έφτασε στο συμπέρασμα ότι θα έσωζαν τον κόσμο επιβάλλοντας το κλείσιμο όλων των λειτουργικών τμημάτων του ενεργειακού συστήματος των ΗΠΑ. Ούτε θα καταλάβω ποτέ πώς αρκετοί από αυτούς τους ανθρώπους κατάφεραν να αναλάβουν θέσεις με επαρκή πολιτική εξουσία ώστε να εφαρμόσουν τις τρελές ενεργειακές τους ιδέες. Και όμως, μέχρι τη στιγμή που ο Πρόεδρος Joe Biden και οι υπηρέτες του είχαν αποχωρήσει από τα αξιώματά τους στις αρχές του 2025, τέτοιοι άνθρωποι, που δρούσαν στα βάθη του διοικητικού κράτους (και με την προφανή ευλογία ενός παράφρονα Προέδρου), είχαν καταφέρει να επιβάλουν κανονισμούς που, κάποια στιγμή στη δεκαετία του 2030, θα είχαν, μεταξύ άλλων, επιβάλει το τέλος της κατασκευής και της πώλησης όλων των οχημάτων εκτός από τα ηλεκτρικά, καθώς και το κλείσιμο όλων των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα.
Από την ανάληψη των καθηκόντων του τον Ιανουάριο του 2025, ο Πρόεδρος Trump και οι συνεργάτες του εργάζονται ενεργά για την ανάκληση και την εξάλειψη αυτής της παραφροσύνης. Έχω ήδη αναφερθεί σε πολλές από αυτές τις ενέργειες, για παράδειγμα εδώ και εδώ. Σήμερα, η EPA έκανε ένα ακόμη μεγάλο βήμα προς την κατάργηση αυτών των καταστροφικών κανονισμών, οριστικοποιώντας έναν κανονισμό με τίτλο: «Μερική κατάργηση των προτύπων ρύπανσης από άνθρακα για μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που λειτουργούν με ορυκτά καύσιμα». Ο τελικός κανονισμός δημοσιεύθηκε σήμερα στο Ομοσπονδιακό Μητρώο (Federal Register) με αριθμό 91 F.R. 58.954· τίθεται σε ισχύ 60 ημέρες από σήμερα, δηλαδή στις 16 Νοεμβρίου 2026.
Η σημερινή πρωτοβουλία είναι εξωφρενικά περίπλοκη στην προσπάθειά της να ξεκαθαρίσει μέρος του δαιδαλώδους ρυθμιστικού δάσους που είχε δημιουργήσει η προηγούμενη κυβέρνηση. (Αποτελούσε 195 σελίδες σε τυπική μορφή δακτυλογραφημένου κειμένου με διπλό διάστιχο, όπως εκδόθηκε πριν από λίγες ημέρες, πριν από την επίσημη δημοσίευση στο Ομοσπονδιακό Μητρώο.) Η πολυπλοκότητα της κατάργησης αυτή είναι συνάρτηση της πολυπλοκότητας των προηγούμενων μέτρων που επιδιώκει να ανατρέψει. Σήμερα θα προσπαθήσω να παρουσιάσω μια κατανοητή σύνοψη του ιστορικού και του τρόπου με τον οποίο η τελευταία αυτή πράξη εντάσσεται στο γενικό πλαίσιο.
Ήταν τον Δεκέμβριο του 2009, κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους της προεδρίας του Barack Obama, που η EPA υιοθέτησε αυτό που είναι γνωστό ως «Endangerment Finding» (Διαπίστωση Κινδύνου), με σκοπό να καθορίσει ότι το διοξείδιο του άνθρακα και άλλα «αέρια του θερμοκηπίου» αποτελούν «κίνδυνο» για την ανθρώπινη υγεία και ευημερία. Στο ίδιο κανονιστικό μέτρο του Δεκεμβρίου 2009, η EPA ισχυρίστηκε επίσης ότι διαπίστωσε ότι οι εκπομπές αυτών των αερίων «από νέα μηχανοκίνητα οχήματα και νέους κινητήρες μηχανοκίνητων οχημάτων συμβάλλουν στη ρύπανση από αέρια του θερμοκηπίου που απειλεί τη δημόσια υγεία και ευημερία». Η διαπίστωση αυτή αποτέλεσε στη συνέχεια τη βάση για τους επακόλουθους κανονισμούς που αρχικά επέβαλαν πρότυπα οικονομίας καυσίμου στα οχήματα και, στη συνέχεια, επέβαλαν περαιτέρω απαιτήσεις εκπομπών που θα γίνονταν όλο και πιο αυστηρές με την πάροδο του χρόνου, έως ότου να μπορούν να κατασκευάζονται και να πωλούνται μόνο πλήρως ηλεκτρικά οχήματα.
Μετά τη δράση του Δεκεμβρίου 2009, απέμενε να εκδοθούν περαιτέρω κανονισμοί για την επέκταση της Διαπίστωσης Κινδύνου σε άλλες πηγές εκπομπών, όπως η βιομηχανία, τα αεροσκάφη και οι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Μετά τη μέτρο που ελήφθη τον Δεκέμβριο του 2009, απαιτήθηκαν περαιτέρω κανονισμοί για την επέκταση της Διαπίστωσης Κινδύνου και σε άλλες πηγές εκπομπών, όπως η βιομηχανία, τα αεροσκάφη και οι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Όσον αφορά τους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, η σημαντικότερη πρωτοβουλία της κυβέρνησης Obama ήταν ένας κανονισμός που ήταν ανεπίσημα γνωστός ως «Σχέδιο Καθαρής Ενέργειας» (Clean Power Plan, CPP) και τελικά τέθηκε σε ισχύ τον Οκτώβριο του 2015, κατά το δεύτερο εξάμηνο της δεύτερης θητείας του Ομπάμα. (Η επίσημη ονομασία του CPP ήταν «Κατευθυντήριες γραμμές για τις εκπομπές ρύπων άνθρακα από υπάρχουσες σταθερές πηγές: Μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας»). Η βασική δομή του CPP συνίστατο στον καθορισμό ορίων για τις ποσότητες CO2 και άλλων αερίων του θερμοκηπίου που μπορούσε να εκπέμπει ένας σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με τα όρια αυτά να μειώνονται σταδιακά με την πάροδο των ετών, έως ότου, κάποια στιγμή στα τέλη της δεκαετίας του 2030, θα ήταν αδύνατο για οποιονδήποτε σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιεί ορυκτά καύσιμα να συμμορφωθεί. Σε εκείνο το σημείο, όλοι οι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που λειτουργούν με ορυκτά καύσιμα θα αναγκάζονταν να κλείσουν.
Κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Προέδρου Trump, η EPA προσπάθησε να καταργήσει το CPP και να το αντικαταστήσει με έναν άλλο κανονισμό, τον κανόνα για την Προσιτή Καθαρή Ενέργεια (Affordable Clean Energy rule)· ωστόσο, η προσπάθεια αυτή ακυρώθηκε από το Εφετείο της Περιφέρειας της Κολούμπια, με αποτέλεσμα να επανέλθει φαινομενικά σε ισχύ το CPP εν αναμονή της εξέτασης από το Ανώτατο Δικαστήριο. Η δικαστική διαμάχη έφτασε στο Ανώτατο Δικαστήριο το 2022, κατά τη διάρκεια της προεδρίας Biden, σε μια υπόθεση με την ονομασία «Δυτική Βιρτζίνια κατά EPA». Το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε το CPP, κρίνοντας ότι υπερβαίνει τις εξουσίες που είχε αναθέσει το Κογκρέσο στην EPA μέσω του «Νόμου για τον Καθαρό Αέρα» (Clean Air Act).
Ωστόσο, οι φανατικοί της EPA υπό τον Biden δεν επρόκειτο να αποθαρρυνθούν από την ακύρωση του CPP από το Ανώτατο Δικαστήριο και αναζήτησαν έναν άλλο τρόπο για να επιβάλουν τον τερματισμό της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα. Τον Μάιο του 2024, η Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος (EPA) υπό τον Biden εξέδωσε οριστικά έναν κανονισμό με έναν εξωφρενικά μακρύ τίτλο, ο οποίος όμως αναφέρεται γενικά ως «Πρότυπα Ρύπανσης από Άνθρακα» για σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Για να αποφευχθεί η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση της Δυτικής Βιρτζίνια, ο κανονισμός αυτός υιοθέτησε μια νέα προσέγγιση, η οποία συνίστατο στο να δηλωθεί ότι το «βέλτιστο σύστημα μείωσης των εκπομπών» (BSER) για έναν σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας θα ήταν η υιοθέτηση ενός συστήματος δέσμευσης και απομόνωσης ή αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CCS), το οποίο υποτίθεται ότι θα δέσμευε το 90% των εκπομπών του σταθμού.
Το πρόβλημα με το CCS είναι ότι είναι εξαιρετικά δαπανηρό και καταναλώνει μεγάλο μέρος της ενέργειας που παράγει ο σταθμός στην προσπάθεια δέσμευσης του εκπεμπόμενου CO2. Στην ακραία περίπτωση, μπορεί να καταναλωθεί όλη η ενέργεια που παράγει ο σταθμός, χωρίς να καταστεί δυνατή η δέσμευση ακόμη και των τελευταίων ιχνών του εκπεμπόμενου CO2. (Έχω αναφερθεί στο παρελθόν στο CCS ως «πόλεμο κατά του δεύτερου νόμου της θερμοδυναμικής».)
Όταν η EPA υπό τον Biden πρότεινε τα Πρότυπα Ρύπανσης από Άνθρακα, πολλοί σχολιαστές — συμπεριλαμβανομένων σημαντικών πολιτειών όπως το Οχάιο και η Δυτική Βιρτζίνια — επισήμαναν τους λόγους για τους οποίους τα πρότυπα αυτά ήταν τεχνικά ανέφικτα. Συνόψισα αυτά τα σχόλια σε αυτήν την ανάρτηση του Αυγούστου 2023. Ωστόσο, η EPA προχώρησε ούτως ή άλλως.
Η σημερινή ενέργεια της EPA καταργεί τα Πρότυπα Ρύπανσης από Άνθρακα για τους υφιστάμενους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Προς υποστήριξη της ενέργειας αυτής, η EPA ουσιαστικά υιοθετεί τα επιχειρήματα περί μη εφικτότητας που διατυπώθηκαν στα προαναφερθέντα σχόλια του Οχάιο και της Δυτικής Βιρτζίνια. Ακολουθούν μερικά αποσπάσματα από την Περίληψη:
Η EPA ολοκληρώνει τη διαδικασία κατάργησης του συνόλου των κατευθυντήριων γραμμών για τις εκπομπές των υφιστάμενων μονάδων παραγωγής ατμού που λειτουργούν με ορυκτά καύσιμα. Συγκεκριμένα, η EPA ολοκληρώνει τη διαδικασία διαπίστωσης ότι η CCS σε ποσοστό 90% δεν αποτελεί το BSER για τις υφιστάμενες μακροπρόθεσμες μονάδες παραγωγής ατμού που λειτουργούν με άνθρακα, καθώς η CCS σε ποσοστό 90% δεν έχει αποδειχθεί επαρκώς, το κόστος της δεν είναι λογικό και ο σχετικός βαθμός περιορισμού των εκπομπών δεν είναι εφικτός. Σε αντίθεση με το CPS του 2024, η EPA καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα προηγούμενα έργα που δεν κατάφεραν να επιτύχουν CCS 90% δεν αποτελούσαν επαρκή βάση για να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η τεχνολογία έχει αποδειχθεί επαρκώς. Επιπλέον, η υποδομή δέσμευσης, μεταφοράς μέσω αγωγών και απομόνωσης διοξειδίου του άνθρακα (CO2) που απαιτείται για την εφαρμογή CCS 90% στον στόλο των υφιστάμενων μονάδων παραγωγής ατμού που λειτουργούν με άνθρακα δεν υπάρχει επί του παρόντος και θα πρέπει να αναπτυχθεί σε ευρεία κλίμακα. Επειδή είναι εξαιρετικά απίθανο η απαραίτητη υποδομή για την CCS να μπορεί να αναπτυχθεί έως την ημερομηνία συμμόρφωσης της 1ης Ιανουαρίου 2032, η EPA οριστικοποιεί την απόφαση ότι ο βαθμός περιορισμού των εκπομπών που προβλέπεται στο CPS του 2024 για τις μακροπρόθεσμες μονάδες παραγωγής ατμού με καύση άνθρακα δεν είναι εφικτός.
Σημειώνεται ότι, όπως και στην προηγούμενη ανάκληση, τον Φεβρουάριο του 2026, της «Διαπίστωσης Κινδύνου» σχετικά με τις εκπομπές των μηχανοκίνητων οχημάτων, η EPA δεν προσπάθησε, στο πλαίσιο της συγκεκριμένης κανονιστικής διαδικασίας, να εξετάσει την επιστημονική βάση του ισχυρισμού ότι οι ανθρωπογενείς εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου μας οδηγούν σε κάποιο είδος αποκαλυπτικής παγκόσμιας θέρμανσης. Θεωρώ αυτή την παράλειψη ως χαμένη ευκαιρία. Η «Διαπίστωση Κινδύνου» της EPA του 2009 στηριζόταν σε πολύ ασταθή θεμέλια, ισχυριζόμενη κυρίως ότι διαπίστωσε συνεχιζόμενη αύξηση της θερμοκρασίας σε ένα αρχείο επιφανειακών θερμοκρασιών στο οποίο έλειπαν σχεδόν όλα τα δεδομένα για το 40% της επιφάνειας της Γης (οι ωκεανοί του Νότιου Ημισφαιρίου). Θα ήταν εξαιρετικό να επισημανθεί πόσο γελοία αδύναμες ήταν οι βάσεις πάνω στις οποίες αυτή η διψασμένη για εξουσία υπηρεσία προσποιήθηκε ότι επέβαλε κόστος τρισεκατομμυρίων δολαρίων στον αμερικανικό λαό.
Όπως και η ανάκληση της «Διαπίστωσης Κινδύνου» τον Φεβρουάριο, η εν λόγω ενέργεια θα οδηγήσει αναμφίβολα γρήγορα σε δικαστική διαμάχη στο Εφετείο της Ουάσιγκτον. Αν και θα ήθελα η EPA να βασίσει τις ενέργειές της σε επιπλέον επιχειρήματα πέραν αυτών που έχει χρησιμοποιήσει, εξακολουθώ να πιστεύω ότι η θέση της είναι ισχυρή. Πράγματι, δεν μπορώ καν να φανταστώ τι θα απαντήσουν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις στα επιχειρήματα σχετικά με τη μη εφικτότητα της CCS. Δεν υπάρχει πραγματικά καμία λειτουργική οικονομική απόδειξη αυτής της τεχνολογίας σε μεγάλη κλίμακα, ακόμη και σήμερα, και πιθανότατα δεν θα υπάρξει ποτέ. Οπότε, ας το δούμε!
