Απόδοση στα ελληνικά: Απολλόδωρος - David Crowe, Περιοδικό Alive | Απρίλιος 2003
 |
Το 2002 ήταν η χρονιά που ο πυρετός του ιού του Δυτικού Νείλου (WNV) έπληξε τον Καναδά, μετά από τρία χρόνια διαδοχικών αναφορών για ασθένειες και θανάτους σε ανθρώπους και πτηνά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα κουνούπια θεωρούνται ο κύριος φορέας της νόσου. Κατά συνέπεια, το μεγαλύτερο μέρος της συζήτησης έχει επικεντρωθεί στο αν δικαιολογείται ο αεροψεκασμός, ενώ ελάχιστη συζήτηση έχει γίνει για τα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου είναι η αιτία της νόσου, και σχεδόν καμία για το αν έχει αποδειχθεί η ύπαρξή του.
Το να αμφισβητεί κανείς την ύπαρξη ενός ιού συνήθως προκαλεί αντίδραση παρόμοια με εκείνη που θα προκαλούσε ένας ενήλικας που δηλώνει ότι πιστεύει στη Νεράιδα των Δοντιών. Ωστόσο, πιστεύουμε στον WNV επειδή μας το λένε τα μέσα ενημέρωσης, τα οποία το έμαθαν από τους καναδούς αξιωματούχους δημόσιας υγείας, οι οποίοι το έμαθαν από τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), τα οποία το έμαθαν από ιολόγους ότι ο ιός υπάρχει και είναι η αιτία μιας σχετικής εγκεφαλίτιδας (φλεγμονή του εγκεφάλου). Λίγοι έχουν εξετάσει κριτικά τα δημοσιευμένα επιστημονικά στοιχεία. Όσοι το κάνουν θα διαπιστώσουν ότι η ιστορία δεν είναι καθόλου πειστική.
Η απόδειξη της ύπαρξης ενός ιού απαιτεί την απομόνωσή του από ανθρώπους ή ζώα που θεωρείται ότι έχουν μολυνθεί (και την απουσία του σε μη μολυσμένα άτομα). Οι ιολόγοι του ιού του Δυτικού Νείλου αναφέρουν συχνά «απομόνωση», αλλά μόνο υποβαθμίζοντας εντελώς αυτή τη λέξη σε σύγκριση με την κανονική της έννοια (π.χ. «να τοποθετείς ή να ξεχωρίζεις ή να απομονώνεις» – OED). Ο John Anderson και οι συνεργάτες του, σε ένα άρθρο του 1999 στο έγκριτο περιοδικό Science, προέβαλαν αυτόν τον ισχυρισμό, αλλά η διαδικασία που περιγράφηκε συνίστατο στην άλεση ολόκληρων κουνουπιών ή δειγμάτων εγκεφάλου κορακιού, στη διήθηση του υλικού μέσω φίλτρου με πόρους πολύ μεγαλύτερους από τα ιϊκά σωματίδια, στη φυγοκέντρηση και, στη συνέχεια, στην προσθήκη αυτού του ακάθαρτου υλικού, μαζί με διεγερτικές χημικές ουσίες, σε κυτταρική καλλιέργεια. Η «απομόνωση» του ιού του δυτικού Νείλου συνίστατο στην ανίχνευση «κυτταροπαθολογικών επιδράσεων» (κυτταρικός θάνατος), αντισωμάτων ή σωματιδίων του αναμενόμενου μεγέθους εντός αυτού του τεχνητού συστήματος. Αυτό προφανώς δεν ισοδυναμούσε με καθαρισμό. Σύμφωνα με τον Anderson, «οι ιοί μπορούν να απομονωθούν μόνο σε κύτταρα», πράγμα που σημαίνει ότι οι ιοί (σύμφωνα με τον ίδιο) δεν μπορούν να καθαριστούν, και οποιαδήποτε ένδειξη που μπορεί ενδεχομένως να ερμηνευθεί ως ίχνος ιού γίνεται αποδεκτή ως απόδειξη της παρουσίας του ιού. [Anderson, 1999]
Οι περισσότεροι ιολόγοι δέχονται πρόθυμα την ανίχνευση μη ειδικών φαινομένων που προκαλούνται από την προσθήκη μη καθαρισμένων υλικών σε μια κυτταρική καλλιέργεια ως απόδειξη της παρουσίας ενός παθογόνου ιού. Ωστόσο, ο Dr. Etienne de Harven, συνταξιούχος ιολόγος του Πανεπιστημίου του Τορόντο, πιστεύει ότι η ιολογία έχασε τον δρόμο της πριν από χρόνια, παραμελώντας την ανάγκη για καθαρισμό. «Για να ληφθούν αντιδραστήρια ειδικά για τον ιό, ο καθαρισμός είναι απαραίτητος. Ωστόσο, η επιτυχία αυτού του καθαρισμού πρέπει να αποδειχθεί. Και ο καλύτερος τρόπος για να αποδειχθεί το επίπεδο καθαρισμού που έχει επιτευχθεί είναι η μελέτη, με ηλεκτρονική μικροσκοπία, λεπτών τομών του ιού που έχει συσσωματωθεί [με φυγοκέντρηση]!» Τα αντιδραστήρια στα οποία αναφέρεται είναι το RNA και οι πρωτεΐνες (αντιγόνα) που απαιτούνται για τις εξετάσεις του ιού του Δυτικού Νείλου. Χωρίς να έχουν ληφθεί από καθαρισμένο ιό, δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι προέρχονται από οποιονδήποτε ιό, πόσο μάλλον από έναν συγκεκριμένο ιό. [de Harven, 2002]
Μόνο τον Δεκέμβριο του 2002 μια έκθεση ισχυρίστηκε ότι «για πρώτη φορά ανακτήθηκε μολυσματικός ιός του Δυτικού Νείλου από ασθενή με εγκεφαλίτιδα στη Βόρεια Αμερική» [Huang, 2002], υποδηλώνοντας ότι τα αποδεικτικά στοιχεία για την αιτιώδη συνάφεια είναι αδύναμα, ακόμη και χωρίς να ληφθούν υπόψη τα ελαττώματα στις μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν για την ανίχνευσή του.
Εάν ένας ιός δεν προκαλεί τις παρατηρούμενες ασθένειες και τους θανάτους πουλιών και ανθρώπων, τότε πρέπει να υπάρχει κάποια άλλη αιτία. Ο Jim West, ερευνητής της No Spray Coalition [NoSpray], με έδρα τη Νέα Υόρκη (το υποτιθέμενο προγεφύρωμα του ιού στη Βόρεια Αμερική), διαπίστωσε μια ισχυρή συσχέτιση μεταξύ των πετροχημικών εκπομπών και των ασθενειών τόσο των πουλιών όσο και των ανθρώπων. Για παράδειγμα, το ήμισυ των νεκρών πτηνών που συλλέχθηκαν στις κομητείες της πολιτείας της Νέας Υόρκης με σοβαρή ατμοσφαιρική ρύπανση βρέθηκαν θετικά, λιγότερο από το 5% εκείνων στις κομητείες με μέτρια ρύπανση και κανένα στις λιγότερο μολυσμένες κομητείες. Οι υπερβολικοί θάνατοι πτηνών παρατηρήθηκαν για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια μιας αιχμής ατμοσφαιρικής ρύπανσης τον Ιούνιο του 1999 στη Νέα Υόρκη, ενώ οι ασθένειες και οι θάνατοι ανθρώπων ξεκίνησαν κατά τη διάρκεια μιας δεύτερης, ακόμη χειρότερης αιχμής στα τέλη Αυγούστου. [West]
Στον Καναδά, τα στατιστικά στοιχεία του Health Canada για το 2002 υποδεικνύουν μια παρόμοια περιβαλλοντική σύνδεση. Στο Κεμπέκ, το 2% των νεκρών πτηνών που βρέθηκαν στις πιο αγροτικές περιοχές της επαρχίας βρέθηκαν θετικά, αλλά το 37% εκείνων που εξετάστηκαν προέρχονταν από το Montreal/Laval. Στο Οντάριο, διαπιστώθηκε ότι περίπου το 5-11% των πτηνών στις αγροτικές περιοχές ήταν θετικά (π.χ. 5,6% στην περιφέρεια Porcupine), ενώ το ποσοστό αυτό κυμαινόταν από 15 έως 75% στις πιο βιομηχανοποιημένες περιοχές (π.χ. 35% στο Τορόντο).
Η νόσος θεωρείται ότι επικρατεί κυρίως στην οικογένεια των κορακοειδών – κοράκια, κοράκια, καρακάξες και κίσσες – και τα υψηλότερα ποσοστά παρατηρούνται στα κοράκια (18% των δειγμάτων που εξετάστηκαν το 2002). Παραδόξως, ωστόσο, τα χαμηλότερα ποσοστά παρατηρούνται στα Ravens (είδος κοράκου) (2,5%), ακόμη χαμηλότερα από ό,τι σε είδη που δεν θεωρούνται ότι διατρέχουν κίνδυνο. Ενώ τα κοράκια και οι Ravens είναι στενά συγγενικά, τα κοράκια είναι πολύ πιο συνηθισμένα σε έντονα αστικοποιημένες περιοχές, όπου συνηθίζουν να τρέφονται από απορρίμματα κατά μήκος των αυτοκινητοδρόμων. [CCWHC, 2002]
Τα κρούσματα της νόσου σε ανθρώπους με θετικά αποτελέσματα στις εξετάσεις για τον ιό του Δυτικού Νείλου εμφανίζονται σε ακόμη πιο αστικοποιημένες περιοχές. Η ευρύτερη περιοχή του Τορόντο συγκεντρώνει το 44% του πληθυσμού του Οντάριο, αλλά το 82% των 65 κρουσμάτων που επιβεβαιώθηκαν ως θετικά το 2002. Η μόνη άλλη σημαντική εστία είναι το Windsor, το οποίο έχει το 3,3% του πληθυσμού, αλλά το 10,7% των κρουσμάτων του ιού του Δυτικού Νείλου. Παρουσιάζει επίσης «ασυνήθιστα υψηλά ποσοστά» ασθένειας, θανάτων και συγγενών ανωμαλιών, τα οποία αποδίδονται στην τοπική ρύπανση και στην εγγύτητα με το Detroit [Gilbertson, 2001].
Ο ιός του Δυτικού Νείλου αποτελεί περισσότερο μια δοκιμασία παρά μια ασθένεια. Ο ορισμός του κρούσματος από το CDC [CDC, 1999] παραδέχεται ότι τα συμπτώματα (πυρετός, πονοκέφαλος, αλλοιωμένη ψυχική κατάσταση, δυσκαμψία του αυχένα ή διάφορα σημεία εγκεφαλικής δυσλειτουργίας) είναι κλινικά αδιάκριτα από άλλους ιούς. Επιπλέον, η συντριπτική πλειοψηφία των ατόμων που παρουσιάζουν θετικό αποτέλεσμα στις εξετάσεις δεν εμφανίζει κανένα από αυτά τα συμπτώματα. Μια μελέτη διαπίστωσε ότι το 2,6% ενός δείγματος κατοίκων της Νέας Υόρκης βρέθηκε θετικό, ωστόσο κανένας δεν παρουσίαζε συμπτώματα σοβαρότερα από πρόσφατο πυρετό [Mostashari, 2001]. Όταν πιο σοβαρά συμπτώματα συνδέονται με θετικό αποτέλεσμα στη δοκιμασία, θεωρείται ότι αυτό αποτελεί απόδειξη ότι ο ιός είναι η αιτία των συμπτωμάτων. Πρόσφατα, μάλιστα, σε δύο ξεχωριστές δημοσιεύσεις του New England Journal of Medicine, έγινε προσπάθεια να προστεθεί η παράλυση τύπου πολιομυελίτιδας στο κλινικό φάσμα, με βάση θετικά αποτελέσματα σε μια χούφτα ατόμων με αυτή την πάθηση [NEJM, 2002].
Καθώς οι εξετάσεις επεκτείνονται περαιτέρω στον Καναδά και τις ΗΠΑ, αναπόφευκτα περισσότεροι άνθρωποι και ζώα θα παρουσιάσουν θετικά αποτελέσματα. Ωστόσο, χωρίς δεδομένα αναφοράς, είναι αδύνατο να πούμε αν παρατηρούμε την εξάπλωση ενός ιού ή απλώς την εξάπλωση των εξετάσεων.
Ο ορισμός της περίπτωσης του CDC απαιτεί η ασθένεια και η θετική εξέταση για τον ιό του Δυτικού Νείλου να συμβαίνουν κατά τη διάρκεια περιόδου κατά την οποία θεωρείται πιθανή η μετάδοση του ιού (π.χ. όταν οι πληθυσμοί των κουνουπιών είναι ενεργοί). Αυτή είναι επίσης η περίοδος κατά την οποία ενθαρρύνεται η συλλογή νεκρών πτηνών. Αυτές οι πολιτικές ενισχύουν τη σύνδεση μεταξύ της νόσου και του υποτιθέμενου φορέα της. Η αδυναμία εύρεσης σύνδεσης με τα κουνούπια σε ορισμένες περιπτώσεις έχει οδηγήσει σε εικασίες ότι ο ιός μπορεί να μεταδοθεί μέσω μεταγγίσεων αίματος ή μεταμοσχεύσεων οργάνων.
Στις σπάνιες περιπτώσεις όπου παρατηρούνται σοβαρές ασθένειες ή ακόμη και θάνατοι, υπάρχουν και άλλες πιθανές εξηγήσεις. Τα θύματα ήταν συνήθως ηλικιωμένοι (μέση ηλικία 58 ετών στο Οντάριο, το 2002), είχαν σοβαρά προϋπάρχοντα προβλήματα υγείας (π.χ. διαβήτη, καρκίνο) και ζούσαν σε περιοχές με έντονη ρύπανση.
Δεν χρειάζεται να αποδεχτείτε την εκδοχή που σας παρουσιάζει το Υπουργείο Υγείας του Καναδά. Διαβάστε τα άρθρα του 1999 στο περιοδικό Science (ειδικά τα ψιλά γράμματα) και αποφασίστε μόνοι σας για την εγκυρότητα της απομόνωσης που περιγράφουν. Έχετε το δικαίωμα να ζητήσετε αποδείξεις ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει καθαριστεί, αποδείξεις ότι οι δοκιμές έχουν κατασκευαστεί από RNA και πρωτεΐνες που προέρχονται από καθαρισμένο ιό και αποδείξεις ότι ο ιός μπορεί να καθαριστεί από τα σώματα ζώων και ανθρώπων των οποίων η ασθένεια αποδίδεται στον ιό. Αξίζετε επίσης αποδείξεις ότι οι περιβαλλοντικές συνδέσεις έχουν διερευνηθεί διεξοδικά και έχουν αποκλειστεί.
Μόνο όταν νιώσετε άνετα με τα επιστημονικά δεδομένα για τον ιό του Δυτικού Νείλου θα πρέπει να εξετάσετε αν η προτεινόμενη λύση (ο αεροψεκασμός κατά των κουνουπιών) αποτελεί το μικρότερο κακό, ή αν απλώς θα αυξήσει το φορτίο των χημικών ουσιών στις οποίες εκτίθεστε, χωρίς να συμβάλλει καθόλου στην εξάλειψη της βασικής αιτίας.
Βιβλιογραφικές αναφορές:
[Anderson, 1999] Anderson JF et al. Isolation of West Nile Virus from Mosquitoes, Crows and a Cooper’s Hawk in Connecticut. Science. 1999 Dec 17; 286: 2331-3. Also, personal communications.
[CCWHC, 2002] http://wildlife.usask.ca/
WestNileAlertHTML [CDC, 1999] Encephalitis or Meningitis, Arboviral (includes California serogroup, eastern equine, St. Louis, western equine, West Nile, Powassan); 2001 Case Definition. http://www.cdc.gov/epo/dphsi/
casedef/encephalitis_ arboviral_current.htm. [de Harven, 2002] Personal communications (email: pitou.deharven@wanadoo.fr).
[Gilbertson, 2001] Gilbertson M et al. Community health profile of Windsor, Ontario, Canada: anatomy of a Great Lakes area of concern. Environ Health Perspect. 2001 Dec; 109 Suppl 6: 827-43.
[Huang, 2002] Huang C et al. First isolation of West Nile virus from a patient with encephalitis. EID. 2002 Dec; 8(12).
[Mostashari, 2001] Mostashari F et al. Epidemic West Nile encephalitis, New York, 1999: results of a houshold-based seroepidemiological survey. Lancet. 2001 Jul 28; 358(9278): 261-4.
[NEJM, 2002] Glass JD et al. Poliomyelitis Due to West Nile Virus. NEJM. 2002 Oct 17 and Leis AA et al. A poliomyelitis-like syndrome from West Nile Virus infection. NEJM. 2002 Oct 17.
[NoSpray] Anti-spraying group based in New York City: http://www.nospray.org
[West] Jim West’s West Nile Virus website: http://www.geocities.com/noxot
