Ο πρόεδρος του Ισραήλ δεν ζήτησε ποτέ άδεια από την Άγκυρα. Απλώς κάθισε στο αεροπλάνο κάποιου άλλου. Την Τετάρτη, ο Ισαάκ Χέρτζογκ έφτασε στο Μπακού με ένα Dreamliner των Αζερμπαϊτζάν Αερογραμμών που διέσχισε τον τουρκικό ουρανό, γλιστρώντας μέσα από ένα φράγμα που κατασκεύασε η Τουρκία για να κρατήσει τα ισραηλινά κυβερνητικά αεροσκάφη έξω. Ο ελιγμός αποκαλύπτει μια σκληρή αλήθεια για τη ρήξη μεταξύ Άγκυρας και Ιερουσαλήμ: η απαγόρευση των επίσημων αεροπλάνων είναι μια πύλη χωρίς φράχτη και οι συμμαχίες της περιοχής τώρα την περικυκλώνουν. Αυτό που μοιάζει με μια ιδιόμορφη ταξιδιωτική λύση είναι στην πραγματικότητα μια δοκιμασία αντοχής της τουρκικής αποφασιστικότητας, της ισορροπίας του Αζερμπαϊτζάν και των εύθραυστων αρτηριών του ευρασιατικού εμπορίου.
Βασικά σημεία:
Τα δεδομένα και τα πλάνα της πτήσης δείχνουν ότι ο Χέρτζογκ πέταξε την πτήση J222 της AZAL από το Τελ Αβίβ στο Μπακού μέσω του τουρκικού εναέριου χώρου.
Ένας Τούρκος αξιωματούχος λέει ότι το Αζερμπαϊτζάν δεν είπε ποτέ στην Άγκυρα ποιος επέβαινε στο πλοίο.
Η Τουρκία απαγορεύει την πρόσβαση σε ισραηλινά κυβερνητικά αεροσκάφη, αλλά εξακολουθεί να επιτρέπει σε πολιτικά αεροσκάφη να διασχίζουν τον ουρανό της.
Το αεροσκάφος ονομάστηκε «Σούσα», κάτι που ορισμένοι σχολιαστές ερμήνευσαν ως επίθεση στην Άγκυρα.
Οι επιθέσεις σε πλοία στη Μαύρη Θάλασσα και οι τεταμένες σχέσεις Τουρκίας-Αζερμπαϊτζάν προσθέτουν κίνδυνο στο περιφερειακό εμπόριο και τις συμμαχίες.
Τα δεδομένα πτήσης από το Flightradar24 δείχνουν ότι η πτήση J222 αναχώρησε από το Τελ Αβίβ στις 11:35 π.μ. την Τετάρτη και προσγειώθηκε στο Μπακού στις 3:40 μ.μ. τοπική ώρα, σύμφωνα με το Middle East Eye. Φωτογραφίες από την τελετή υποδοχής του Χέρτζογκ δείχνουν ένα Boeing 787-8 Dreamliner της Azerbaijan Airlines, τον ίδιο τύπο αεροσκάφους που είχε καταγραφεί για την πτήση. Το γραφείο του Χέρτζογκ αρνήθηκε να σχολιάσει τις λεπτομέρειες της πτήσης «σε αυτό το στάδιο». Ο πρόεδρος βρισκόταν στην πρωτεύουσα του Αζερμπαϊτζάν για την έβδομη σύνοδο κορυφής της Διάσκεψης για την Αλληλεπίδραση και τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης στην Ασία και συναντήθηκε με τον Πρόεδρο Ιλχάμ Αλίγιεφ κατά την άφιξή του.
Η Άγκυρα επιμένει ότι αιφνιδιάστηκε. Ένας Τούρκος αξιωματούχος δήλωσε στο MEE ότι το Αζερμπαϊτζάν δεν αποκάλυψε ποτέ ποιοι επέβαιναν στο αεροσκάφος, προσθέτοντας: «Φυσικά, η Τουρκία δεν μπορεί να λάβει το μανιφέστο επιβατών για κάθε αεροσκάφος που μόλις διέρχεται από τον εναέριο χώρο». Ο αξιωματούχος είπε επίσης ότι το Ισραήλ δεν υποβάλλει πλέον αιτήματα υπερπτήσεων επειδή γνωρίζει ήδη την απάντηση της Άγκυρας. Η εξήγηση είναι τεχνικά εύστοχη και πολιτικά αδέξια. Μια κυβέρνηση που θέλει να επιβάλει μποϊκοτάζ πρέπει να αποδεχτεί ότι η εμπορική αεροπορία είναι πορώδης εκ κατασκευής.
Μια πύλη χωρίς φράχτη
Οι περιορισμοί της Τουρκίας δεν ήρθαν από τη μια μέρα στην άλλη. Τον Νοέμβριο του 2024, η Άγκυρα αρνήθηκε να επιτρέψει στο αεροπλάνο του Ισραηλινού προέδρου να διασχίσει τον εναέριο χώρο της, αναγκάζοντάς τον να ακυρώσει μια προγραμματισμένη επίσκεψη στη διάσκεψη για το κλίμα COP29 στο Αζερμπαϊτζάν. Τον Μάιο του 2025, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ακύρωσε μια επίσκεψη στο Μπακού, αφού η Άγκυρα φέρεται να αρνήθηκε τα δικαιώματα πτήσης. Στη συνέχεια, στις 29 Αυγούστου 2025, ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε στους νομοθέτες: «Δεν επιτρέπουμε στα αεροπλάνα τους να εισέλθουν στον εναέριο χώρο μας», μια πολιτική που, σύμφωνα με τουρκική διπλωματική πηγή, καλύπτει τις επίσημες πτήσεις του Ισραήλ και οποιοδήποτε αεροσκάφος μεταφέρει όπλα στο Ισραήλ. Ο Φιντάν ισχυρίστηκε επίσης ότι το εμπόριο με το Ισραήλ είχε διακοπεί εντελώς, ωστόσο στελέχη της αντιπολίτευσης επεσήμαναν το αζερικό πετρέλαιο που ρέει μέσω του αγωγού Μπακού-Τιφλίδα-Τσεϊχάν, έναν ισχυρισμό που το υπουργείο Ενέργειας της Τουρκίας χαρακτήρισε εντελώς αβάσιμο.
Οι ρίζες είναι βαθύτερες. Οι σχέσεις επιδεινώθηκαν το 2010 μετά την θανατηφόρα επίθεση του Ισραήλ σε έναν στολίσκο βοήθειας με προορισμό τη Γάζα, η οποία σκότωσε 10 Τούρκους πολίτες, και έχουν επιδεινωθεί σταθερά από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα τον Οκτώβριο του 2023. Επειδή η απαγόρευση στοχεύει κρατικά αεροσκάφη, οι πολιτικές πτήσεις ισραηλινών και ξένων αερομεταφορέων εξακολουθούν να διασχίζουν την Τουρκία σε διαδρομές από και προς το Τελ Αβίβ. Ο Χέρτζογκ επιβιβάστηκε σε μία από αυτές. Τον Απρίλιο, αντίθετα, το αεροπλάνο του διένυσε μια οκτάωρη διαδρομή προς το Καζακστάν για να παρακάμψει τον τουρκικό εναέριο χώρο. Το μοτίβο της Τουρκίας είναι συνεπές: συμβολική άρνηση επίσημης πρόσβασης σε συνδυασμό με ανοχή στην εμπορική κίνηση που κρατά τα αεροδρόμιά της απασχολημένα. Η απάντηση του Ισραήλ το αντικατοπτρίζει, αυτοσχεδιάζοντας παρά αντιμετωπίζοντας.
Το τεντωμένο σχοινί του Μπακού και το στοίχημα στη Μαύρη Θάλασσα
Η επιλογή του αερομεταφορέα δεν ήταν καθαρά υλικοτεχνική. Το MEE αναφέρει ότι η ομάδα του Χέρτζογκ θα μπορούσε να είχε πετάξει πάνω από την Ελλάδα, τη Βουλγαρία και τη Μαύρη Θάλασσα, αλλά επέλεξε ένα επιβατικό αεροσκάφος επειδή οι συνεχιζόμενες επιθέσεις σε πλοία σε αυτά τα ύδατα έχουν εγείρει ανησυχίες για την ασφάλεια. Αυτή η λεπτομέρεια έχει σημασία. Ένας πόλεμος που έχει ήδη κλείσει έναν εναέριο χώρο συρρικνώνει τώρα τους ασφαλείς διαδρόμους δίπλα του, και οι εμπορικές οδοί της Ευρασίας στενεύουν σε σημεία ασφυξίας.
Το Αζερμπαϊτζάν βρίσκεται στη μέση, παγιδευμένο ανάμεσα σε δύο προστάτες. Η Τουρκία και το Ισραήλ παρείχαν υλική υποστήριξη στο Μπακού κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ναγκόρνο-Καραμπάχ το 2020, και η Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν υπέγραψαν τη Διακήρυξη της Σούσα το 2021, δεσμευόμενοι να υπερασπιστούν η μία την άλλη. Το Dreamliner που μετέφερε τον Χέρτζογκ ονομάστηκε «Σούσα», κάτι που ορισμένοι σχολιαστές των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ερμήνευσαν ως επίθεση στην Άγκυρα. Αυτή η ερμηνεία είναι εικασία, αλλά το φόντο είναι ενδεικτικό. Οι εντάσεις ήδη σιγοβράζουν σχετικά με τη νέα απαγόρευση της μαντίλας στο Μπακού στα δημοτικά και γυμνάσια, και ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν παρευρέθηκε στη σύνοδο κορυφής, πιθανώς λόγω της παρουσίας του Χέρτζογκ. Ο Φιντάν πήγε στη θέση του και αναμένεται να μετριάσει τις τριβές.
Τι σηματοδοτεί αυτό; Η πίεση της Τουρκίας στο Ισραήλ είναι πραγματική αλλά διαπεραστική, και το Ισραήλ έχει μάθει να την παρακάμπτει μέσω φιλικών πρωτευουσών. Να περιμένετε ότι περισσότερες κυβερνήσεις του Καυκάσου, της Κεντρικής Ασίας και του Κόλπου θα ερωτηθούν ήσυχα σε ποια πλευρά της γραμμής του εναέριου χώρου βρίσκονται. Για την παγκόσμια οικονομία, κάθε πτήση με αλλαγή δρομολογίου, νευρική ασφαλιστική εταιρεία ναυτιλίας και τεταμένη συνεργασία αγωγών προσθέτει κόστος στον διάδρομο που συνδέει την ενέργεια της Κασπίας με τις αγορές της Μεσογείου. Μια ρήξη μεταξύ δύο περιφερειακών δυνάμεων σπάνια περιορίζεται από τα σύνορα. Διατρέχει τους ναύλους των ναύλων, τις τιμές των καυσίμων και την ήσυχη αριθμητική της εμπιστοσύνης.
Σε ανοιχτή αντιπαράθεση με χιλιάδες διαδηλωτές βρίσκεται ο πρωθυπουργός της Αλβανίας, Έντι Ράμα, ο οποίος απορρίπτει κατηγορηματικά το αίτημα παραίτησης του, την ώρα που τα Τίρανα δοκιμάζονται από συνεχείς συγκρούσεις μεταξύ φοιτητών και αστυνομικών δυνάμεων. Οι κινητοποιήσεις έχουν συμπληρώσει τρεις ημέρες, με επεισόδια έξω από κυβερνητικά κτίρια, χρήση δακρυγόνων και υδροβόλων, εκτεταμένες υλικές ζημιές και τη Βουλή να αναγκάζεται να ακυρώσει συνεδρίασή της.
Οι διαδηλωτές απαιτούν την αποχώρηση της κυβέρνησης, καταγγέλλοντας διαφθορά, ακριβά πανεπιστήμια και έλλειψη επαγγελματικών προοπτικών. Η διαμαρτυρία έχει αποκτήσει ευρύτερα πολιτικά χαρακτηριστικά, καθώς στις αντιδράσεις για το κόστος της εκπαίδευσης προστίθεται η δυσαρέσκεια για τις μεγάλες τουριστικές επενδύσεις και τη διαχείριση δημόσιων εκτάσεων.
«Είχαμε εκλογές, όχι επανάσταση» – Η απάντηση Ράμα
Ο Αλβανός πρωθυπουργός, σε γραπτές απαντήσεις του στο Reuters την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου, απέκλεισε το ενδεχόμενο παραίτησής του, επικαλούμενος τη λαϊκή εντολή που έλαβε στις βουλευτικές εκλογές του 2025.
«Είχαμε εκλογές πέρυσι, όχι επανάσταση», ανέφερε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι οι κυβερνήσεις αλλάζουν μέσα από τη δημοκρατική εκλογική διαδικασια
Ο Ράμα δήλωσε ότι αναγνωρίζει την ανάγκη να ακούσει τα αιτήματα των πολιτών και να αντιμετωπίσει τις πραγματικές δυσκολίες που καταγγέλλουν οι φοιτητές. Ξεκαθάρισε, ωστόσο, πως δεν πρόκειται να εγκαταλείψει την πρωθυπουργία υπό την πίεση βίαιων επεισοδίων.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι ορισμένες πολιτικές δυνάμεις στο εσωτερικό και το εξωτερικό της χώρας ενδέχεται να επιδιώκουν την αποτυχία της αλβανικής ευρωπαϊκής πορείας. Δεν παρουσίασε, πάντως, συγκεκριμένα αποδεικτικά στοιχεία για οργανωμένη ξένη υποκίνηση των κινητοποιήσεων.
Απόπειρες εισόδου σε κυβερνητικά κτίρια και ακύρωση συνεδρίασης της Βουλή
Η ένταση κορυφώθηκε όταν ομάδες διαδηλωτών κινήθηκαν προς το πρωθυπουργικό γραφείο, το Κοινοβούλιο και άλλες κρατικές εγκαταστάσεις.
Σύμφωνα με τις δημοσιογραφικές ανταποκρίσεις από τα Τίρανα, σημειώθηκαν απόπειρες παραβίασης αστυνομικών φραγμών, θραύσεις υαλοπινάκων και εκτεταμένες φθορές σε δημόσιες και ιδιωτικές περιουσίες.
Οι δυνάμεις καταστολής χρησιμοποίησαν υδροβόλα και δακρυγόνα για τη διάλυση συγκεντρώσεων, ενώ η ένταση οδήγησε στην ακύρωση προγραμματισμένης συνεδρίασης του αλβανικού Κοινοβουλίου.
Στους δρόμους της πρωτεύουσας καταγράφηκαν καμένοι κάδοι, σπασμένες στάσεις λεωφορείων και κατεστραμμένοι σηματοδότες. Τραυματισμοί αναφέρθηκαν τόσο μεταξύ αστυνομικών όσο και μεταξύ διαδηλωτών, χωρίς οι μέχρι στιγμής διαθέσιμες αναφορές να δίνουν ενιαίο, οριστικά επιβεβαιωμένο συνολικό αριθμό.
Οι φοιτητές στους δρόμους για τα δίδακτρα και τη διαφθορά
Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν με επίκεντρο τα οικονομικά προβλήματα των φοιτητών, τις συνθήκες λειτουργίας των πανεπιστημίων και τις περιορισμένες δυνατότητες εργασίας μετά την ολοκλήρωση των σπουδών.
Πολλοί νέοι υποστηρίζουν ότι το υψηλό κόστος εκπαίδευσης και διαβίωσης καθιστά ολοένα δυσκολότερη την ανεξαρτητοποίησή τους, ενώ καταγγέλλουν την αδυναμία των κρατικών θεσμών να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τη διαφθορά.
Η κινητοποίηση έχει επεκταθεί πέρα από τα Τίρανα, με συγκεντρώσεις και σε άλλες αλβανικές πόλεις. Η αστυνομία καταδικάζει τις επιθέσεις κατά κρατικών εγκαταστάσεων, ενώ κυβερνητικοί αξιωματούχοι ζητούν να διαχωριστούν οι ειρηνικοί διαδηλωτές από όσους προκαλούν καταστροφές.
Οι αριθμοί ευημερούν στα χαρτιά, αλλά οι μισθοί είναι στον πάτο, οι τιμές στον θεό και τα σπίτια μας παγωμένα. Ως εδώ! Η Ελλάδα του επιτελικού κράτους Μητσοτάκη, ενώ βουλιάζει στην ακρίβεια και βρίσκεται στον πάτο της αγοραστικής δύναμης, κάποιοι συνεχίζουν να λένε ψέματα στον λαό. Μας εξαφανίζουν.
Το Λουξεμβούργο αγοράζει τριπλάσιο πετρέλαιο με έναν μισθό. Αυτή είναι η περίφημη "αριστεία" τους, το κίνημα Ελπίδα για τη Δημοκρατία με πρόεδρο την Μαρία Καρυστιανού όμως είναι εδώ να τους υπενθυμίσει ότι το αφήγημά τους κατέρρευσε και τους έμειναν μόνο τα επικοινωνιακά κόλπα και η κοροϊδία.
Γιατί όταν κοιτάζω έξω από το παράθυρο, είναι φρικτό! Τι κάνουν όλα αυτά τα σημάδια στα πλακάκια μου; Μην πανικοβάλλεστε, ξέρω ένα αποτελεσματικό και οικονομικό κόλπο για να καθαρίζω τα παράθυρά μου χωρίς να αφήνω ραβδώσεις . Υπάρχει ένα προϊόν που είναι πολύ πιο φυσικό από αυτά που πωλούνται στο εμπόριο.
Για να καθαρίσετε Παράθυρα χωρίς ραβδώσεις και (σχεδόν) αβίαστα, το κόλπο είναι να χρησιμοποιήσετε λευκό ξύδι !
Συστατικά - 100 ml λευκό ξύδι - 50 ml νερό - 15 σταγόνες αιθέριο έλαιο λεμονιού - 1 ψεκαστήρας ανάκτησης - 1 μαλακό πανί Πώς να το κάνετε 1. Καθαρίστε σχολαστικά τον ψεκαστήρα ανάκτησης. 2. Ρίξτε τα 50 ml νερού μέσα. 3. Προσθέστε 100 ml λευκό ξύδι. 4. Προσθέστε 15 σταγόνες αιθέριο έλαιο λεμονιού. 5. Ανακινήστε το μπουκάλι σας για να αναμειχθεί. 6. Ψεκάστε το προϊόν σας στα παράθυρα. 7. Σκουπίστε με ένα μαλακό πανί.
Αποτέλεσμα Και να το, τα παράθυρά σας είναι πλέον απόλυτα καθαρά και χωρίς ραβδώσεις :-) Απλό, πρακτικό και αποτελεσματικό! Είναι πιο καθαρά και πιο τακτοποιημένα έτσι, έτσι δεν είναι; Επιπλέον, είναι μια πραγματικά οικονομική και εντελώς φυσική συμβουλή. Αξίζει πραγματικά τον κόπο για να καθαρίζετε εύκολα τα παράθυρα.
Δεδομένης της τιμής του λευκού ξιδιού, θα ήταν κρίμα να το κάνουμε χωρίς αυτό. Έτσι, αφήνουν το φως να περάσει τέλεια ! Και για να λάβετε περισσότερο προϊόν καθαρισμού τζαμιών, απλώς διπλασιάστε τις δόσεις.
Γιατί λειτουργεί; Το λευκό ξύδι μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αφαίρεση όλων των λεκέδων λίπους από τις επιφάνειες των παραθύρων. Και αν υπάρχουν λεκέδες από νερό από τη βροχή, εξαφανίζονται στο λεπτό! Το αιθέριο έλαιο λεμονιού ενισχύει αυτή την απολιπαντική δράση. Βοηθά επίσης στο ευχάριστο άρωμα του δωματίου. Για να ολοκληρώσετε την εργασία, μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε εφημερίδα . Είναι ένα εξαιρετικό κόλπο για να πετύχετε τέλεια διαφανή παράθυρα χωρίς καθόλου βρωμιά.
Ο έρωτας στην ώριμη ηλικία είναι κάτι διαφορετικό.
Δεν αφορά τον κοινό σχεδιασμό του μέλλοντος· είναι κάτι πολύ πιο ισχυρό.
Αναφέρομαι σε ένα επίπεδο μοιράσματος που μπορούν να φτάσουν μόνο δύο ψυχές με μια σημαντική διαδρομή ζωής.
Σημαίνει να έχεις αρκετή εμπιστοσύνη στον άλλον, ώστε να μοιραστείς όσα συμβαίνουν «στα παρασκήνια» —τον πόνο, τα παραπατήματα, τις αποτυχίες, τους φόβους— πράγματα που παραμένουν κρυμμένα από τον υπόλοιπο κόσμο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι βλέπεις τον άλλον ως μέσο για να αντιμετωπίσεις τις εξωτερικές δυσκολίες· σημαίνει, αντίθετα, να βρίσκεις —μέσα σε έναν ώριμο έρωτα— ένα καταφύγιο που θεραπεύει, αποκαθιστά και φέρνει γαλήνη στην ψυχή.
F-35, S-400, Συρία, Κούρδοι και ενεργειακοί διάδρομοι: οι επιχειρηματικές διασυνδέσεις και τα γεωστρατηγικά ερωτήματα που οφείλει να εξετάσει η Ελλάδα.
του Θεόδωρου Ατματζίδη, Υποστρατήγου ε.α.
Από την επιχειρηματική ισχύ στη διπλωματική επιρροή
Στη γεωπολιτική, η πραγματική σημασία ενός προσώπου δεν αποτιμάται μόνο από τον επίσημο τίτλο του, αλλά κυρίως από την πρόσβαση που διαθέτει στα κέντρα λήψης αποφάσεων, τις σχέσεις που μπορεί να ενεργοποιήσει και την ικανότητά του να επηρεάζει τη διαμόρφωση στρατηγικών επιλογών. Η περίπτωση του Τομ Μπαράκ (Thomas J. Barrack Jr.) παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ακριβώς επειδή συνδυάζει την επιχειρηματική εμπειρία, την προσωπική σχέση με τον Ντόναλντ Τραμπ και την ανάληψη διπλωματικών αρμοδιοτήτων σε μια περιοχή όπου τέμνονται κρίσιμα αμερικανικά, τουρκικά, ελληνικά, αραβικά και ευρωπαϊκά συμφέροντα.
Ο Μπαράκ, ιδρυτής της επενδυτικής εταιρείας Colony Capital και στενός πολιτικός σύμμαχος του Τραμπ, ανέλαβε το 2025 καθήκοντα πρέσβη των ΗΠΑ στην Τουρκία, ενώ στη συνέχεια βρέθηκε στο επίκεντρο των αμερικανικών πρωτοβουλιών για τη Συρία και το Ιράκ. Η Γερουσία επικύρωσε τον διορισμό του ως πρέσβη στις 29 Απριλίου 2025, μετά την ακρόαση της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων την 1η Απριλίου.[1]
Η σημασία αυτής της τοποθέτησης υπερβαίνει την τυπική διπλωματική εκπροσώπηση. Η Τουρκία αποτελεί κρίσιμο σύμμαχο του ΝΑΤΟ, ελέγχει τα Στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελλίων, συνορεύει με περιοχές έντονης αστάθειας και διατηρεί στρατιωτική και πολιτική παρουσία στη Συρία. Παράλληλα, επιδιώκει να ενισχύσει την αμυντική της βιομηχανία, να αναβαθμίσει τη θέση της στις περιφερειακές ενεργειακές διαδρομές και να διατηρήσει τη δυνατότητα να διαπραγματεύεται ταυτόχρονα με τη Δύση, τη Ρωσία και τις χώρες της Μέσης Ανατολής.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ο διπλωμάτης που αναλαμβάνει τη διαχείριση των σχέσεων με την Άγκυρα δεν περιορίζεται στη διεκπεραίωση διμερών επαφών. Συμμετέχει, άμεσα ή έμμεσα, σε μια ευρύτερη διαδικασία καθορισμού προτεραιοτήτων ασφαλείας, οικονομικής συνεργασίας και περιφερειακής σταθερότητας.
Η επιχειρηματική διαδρομή του Μπαράκ και η πρόσβασή του στον Λευκό Οίκο δεν αποτελούν από μόνες τους απόδειξη αθέμιτης επιρροής. Αποτελούν, ωστόσο, λόγο αυξημένης προσοχής για το αν οι πρωτοβουλίες του Μπαράκ υπηρετούν (όπως αρκετοί πιστεύουν) έναν κρυφό σχεδιασμό και αν η επιχειρηματική του εμπειρία και εμπλοκή, αποτελεί από μόνη της ένδειξη αθέμιτης επιρροής.
Η ουσία βρίσκεται στο ότι η δραστηριότητά του αξίζει να εξετάζεται με αυξημένη προσοχή, ιδιαίτερα όταν δημόσιες αρμοδιότητες, ιδιωτικές διασυνδέσεις και μεγάλα στρατηγικά έργα συναντώνται στο ίδιο πεδίο.
Το προηγούμενο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και η ανάγκη διαφάνειας
Το όνομα του Μπαράκ είχε απασχολήσει τη δικαιοσύνη των ΗΠΑ το 2021, όταν του απαγγέλθηκαν κατηγορίες για φερόμενη δράση ως μη καταχωρισμένος εκπρόσωπος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και για ψευδείς δηλώσεις προς ομοσπονδιακούς ερευνητές. Το 2022 αθωώθηκε από σώμα ενόρκων….[2]
Η αθώωση μπορει να είναι ένα σαφές δικαστικό γεγονός και δεν επιτρέπεται να υποκαθίσταται από υπονοούμενα περί ενοχής. Οι σκιές όμως μένουν. Η συγκεκριμένη υπόθεση αφορούσε τα Εμιράτα και δεν υπάρχουν καθαρές αποδείξεις ότι ο Μπαράκ ενεργεί για λογαριασμό της Τουρκίας ή οποιασδήποτε άλλης χώρας
Η ευρύτερη θεσμική διάσταση, ωστόσο, παραμένει σημαντική. Στη σύγχρονη διεθνή πολιτική, η επιρροή δεν ασκείται μόνο μέσω επίσημων διαύλων. Μπορεί να αναπτύσσεται μέσα από επιχειρηματικές συνεργασίες, προσωπικές σχέσεις, επενδυτικά σχήματα και πρόσβαση σε πολιτικά κέντρα. Γι’ αυτό, όταν ένας αξιωματούχος διαθέτει εκτεταμένο επιχειρηματικό υπόβαθρο, η διαφάνεια των οικονομικών του δεσμών αποτελεί ουσιαστικό μέρος της αξιολόγησης της δημόσιας δράσης του.
Η ουσία, επομένως, δεν βρίσκεται στην ανακύκλωση μιας παλαιότερης ποινικής υπόθεσης, αλλά στον έλεγχο των σημερινών δραστηριοτήτων και των πιθανών συγκρούσεων συμφερόντων. Η αξιοπιστία της εξωτερικής πολιτικής εξαρτάται και από το κατά πόσο οι πολίτες μπορούν να γνωρίζουν ποια συμφέροντα υπηρετούν οι αποφάσεις και με ποιες εγγυήσεις διασφαλίζεται η αμεροληψία τους.
Τουρκία, S-400 και F-35: μια στρατηγική διαπραγμάτευση με συνέπειες για την Ελλάδα
Η υπόθεση των ρωσικών συστημάτων S-400 και των αμερικανικών μαχητικών F-35 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο ένα εξοπλιστικό ζήτημα μετατρέπεται σε κρίσιμο γεωπολιτικό διακύβευμα.
Το 2019, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν την απομάκρυνση της Τουρκίας από το πρόγραμμα F-35, υποστηρίζοντας ότι η παρουσία του ρωσικού συστήματος S-400 δημιουργούσε κινδύνους για την ασφάλεια των ευαίσθητων τεχνολογιών του αεροσκάφους. Το 2020 επιβλήθηκαν κυρώσεις βάσει του νόμου CAATSA, με στόχο την τουρκική αμυντική βιομηχανία.[3]
Στις 17 Απριλίου 2026, ο Μπαράκ δήλωσε ότι ανέμενε σύντομα λύση στο ζήτημα των κυρώσεων και υποστήριξε ότι, από την οπτική του Τραμπ, η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35 θα μπορούσε να γίνει αποδεκτή.[4] Η δήλωση αποτύπωνε μια πολιτική κατεύθυνση, όχι οριστική συμφωνία επανένταξης. Το ζήτημα παραμένει συνδεδεμένο με τη νομοθεσία, τις απαιτήσεις προστασίας της αμερικανικής τεχνολογίας και την τύχη των S-400.
Από στρατηγική άποψη, η υπόθεση έχει τρεις διαστάσεις. Πρώτον, αφορά την προστασία τεχνολογίας αιχμής και τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων του ΝΑΤΟ. Δεύτερον, συνδέεται με το εάν η Τουρκία θα μπορέσει να διατηρήσει το ρωσικό σύστημα και ταυτόχρονα να αποκαταστήσει την πρόσβασή της σε ένα από τα πιο προηγμένα δυτικά μαχητικά. Τρίτον, αφορά τη συνολική πολιτική της Ουάσιγκτον απέναντι σε έναν σύμμαχο που διατηρεί σημαντική στρατηγική αυτονομία και συχνά ακολουθεί πολιτική πολλαπλών κατευθύνσεων.
Για την Ελλάδα, το ζήτημα δεν είναι απλώς η απόκτηση ενός ακόμη τύπου αεροσκάφους από την Τουρκία. Είναι η πιθανότητα μεταβολής του τρόπου με τον οποίο η τουρκική αεροπορία θα συλλέγει πληροφορίες, θα εντοπίζει στόχους και θα συντονίζει τις επιχειρήσεις της. Ένα F-35 αποκτά τη μεγαλύτερη επιχειρησιακή αξία του όταν λειτουργεί ως μέρος ενός δικτυωμένου συστήματος αισθητήρων, διοίκησης, ελέγχου και οπλικών μέσων. Συνεπώς, η επίδρασή του δεν περιορίζεται στα χαρακτηριστικά του ίδιου του αεροσκάφους, αλλά επεκτείνεται στην ικανότητα μιας αεροπορίας να επιχειρεί με μεγαλύτερη επίγνωση του πεδίου και να δυσχεραίνει τον έγκαιρο εντοπισμό της από τον αντίπαλο.
Εάν η Τουρκία αποκτήσει τελικά πρόσβαση στο πρόγραμμα, η Ελλάδα θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια νέα παράμετρο στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό της αποτροπής στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Αυτό δεν σημαίνει ότι η ισορροπία θα ανατραπεί αυτόματα. Η πραγματική επιχειρησιακή επίδραση θα εξαρτηθεί από τον αριθμό των αεροσκαφών, τον χρόνο παράδοσης, την εκπαίδευση των πληρωμάτων, τη διαθεσιμότητα πυρομαχικών, την υποστήριξη και την ενσωμάτωσή τους στα υπόλοιπα συστήματα των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων.
Η ελληνική πλευρά έχει ήδη επιλέξει την προμήθεια F-35, επομένως το κρίσιμο ζήτημα είναι και ο χρονισμός: ποια επιχειρησιακά κενά ενδέχεται να δημιουργηθούν μέχρι να αποκτηθούν και να ενταχθούν πλήρως οι νέες δυνατότητες; Παράλληλα, η ενίσχυση των αισθητήρων, της δικτύωσης, της ηλεκτρονικής υποστήριξης και της συνολικής διαλειτουργικότητας αποκτά σημασία αντίστοιχη με την απόκτηση νέων πλατφορμών.
Η αποτροπή δεν κρίνεται μόνο από το ποιος διαθέτει ένα προηγμένο αεροσκάφος, αλλά από το ποιος μπορεί να αξιοποιήσει αποτελεσματικότερα το σύνολο των διαθέσιμων μέσων.
Η αναφορά του Μπαράκ στους ελληνικούς S-300 ως επιχείρημα στη συζήτηση για τους S-400 δεν αναιρεί τις διαφορές των δύο περιπτώσεων. Η αμερικανική αντίρρηση αφορούσε ειδικά την προμήθεια και τη διατήρηση του ρωσικού συστήματος από την Τουρκία, σε συνδυασμό με τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα F-35 και τους κινδύνους για την προστασία ευαίσθητων τεχνολογιών.[3][4]
Για την Αθήνα, το βασικό θέμα είναι με ποιους όρους θα μπορούσε να επιτευχθεί ένας αμερικανοτουρκικός συμβιβασμός. Θα υπάρξουν επαληθεύσιμοι περιορισμοί ως προς την επιχειρησιακή κατάσταση των S-400; Θα διασφαλιστούν οι απαιτήσεις προστασίας της τεχνολογίας του F-35; Και πώς θα αποτιμηθούν οι επιπτώσεις στη στρατιωτική ισορροπία της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ;
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να θεωρεί δεδομένο ότι κάθε αμερικανική προσέγγιση προς την Τουρκία στρέφεται εναντίον της. Χρειάζεται, όμως, να αντιμετωπίζει την πιθανή αναβάθμιση των τουρκικών δυνατοτήτων ως παράγοντα που απαιτεί έγκαιρη επιχειρησιακή και διπλωματική προετοιμασία.
None
Συρία: η ανασυγκρότηση ενός κράτους και ο ανταγωνισμός για επιρροή
Η Συρία αποτελεί το δεύτερο μεγάλο πεδίο στο οποίο συναντώνται οι διπλωματικές πρωτοβουλίες του Μπαράκ, οι τουρκικές επιδιώξεις και οι ευρύτεροι ενεργειακοί σχεδιασμοί. Μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024, η χώρα εισήλθε σε μια δύσκολη μεταβατική περίοδο, με ζητήματα ασφάλειας, πολιτικής νομιμοποίησης, προστασίας μειονοτήτων και αποκατάστασης των κρατικών δομών.
Ο Μπαράκ έχει υποστηρίξει δημόσια την προσπάθεια ενοποίησης της Συρίας υπό την κεντρική κυβέρνηση και την ενσωμάτωση των κουρδικών δυνάμεων στις εθνικές δομές ασφαλείας. Σε συνέντευξή του στο Associated Press τον Ιούλιο του 2025, εξέφρασε την αμερικανική στήριξη στη νέα συριακή κυβέρνηση και αναφέρθηκε στις προσπάθειες πολιτικής διευθέτησης και ενσωμάτωσης των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων.[5]
Η προσέγγιση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Τουρκία. Η Άγκυρα αντιμετωπίζει την αυτονομία των κουρδικών ένοπλων δομών στη βόρεια Συρία ως ζήτημα άμεσης εθνικής ασφάλειας, λόγω των δεσμών που αποδίδει στις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις με το PKK. Η ενσωμάτωση αυτών των δυνάμεων σε έναν ενιαίο συριακό στρατιωτικό και κρατικό μηχανισμό, εφόσον περιορίσει την ανεξάρτητη στρατιωτική τους δράση, θα μπορούσε να εξυπηρετήσει βασική τουρκική επιδίωξη: τη μείωση της πιθανότητας να διαμορφωθεί στα νότια σύνορά της μια αυτόνομη κουρδική στρατιωτική οντότητα.
Παράλληλα, μια ισχυρότερη κεντρική κυβέρνηση στη Δαμασκό θα μπορούσε να επιτρέψει στην Άγκυρα να ασκεί επιρροή μέσω διακρατικών συμφωνιών για την ασφάλεια των συνόρων, την ανοικοδόμηση και την οικονομική συνεργασία, αντί να βασίζεται αποκλειστικά σε άμεσες στρατιωτικές επιχειρήσεις και τοπικούς συμμάχους. Εάν οι νέες συριακές δομές ασφαλείας αναπτυχθούν με τρόπο συμβατό με τις τουρκικές προτεραιότητες, η Τουρκία ενδέχεται να αποκτήσει μεγαλύτερο στρατηγικό βάθος και ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση στην περιοχή.
Ωστόσο, το αποτέλεσμα δεν είναι δεδομένο. Η ενσωμάτωση των κουρδικών δυνάμεων δεν σημαίνει αναγκαστικά την πλήρη διάλυση της πολιτικής και κοινωνικής τους επιρροής. Αντίστοιχα, η συγκέντρωση εξουσίας στη Δαμασκό δεν εγγυάται ότι η νέα κυβέρνηση θα ακολουθήσει σε κάθε ζήτημα τις τουρκικές επιδιώξεις. Η βιωσιμότητα μιας συμφωνίας θα εξαρτηθεί από τις εγγυήσεις εκπροσώπησης, την προστασία των μειονοτήτων και την πραγματική κατανομή της εξουσίας.
Για τις ΗΠΑ, το δίλημμα είναι εξίσου σύνθετο. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να αποτρέψει την ανασυγκρότηση του Ισλαμικού Κράτους και να περιορίσει την αστάθεια, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να διαχειριστεί τη συνεργασία της με τους Κούρδους και τη σχέση της με την Τουρκία. Μια αναπροσαρμογή της αμερικανικής παρουσίας ή της συνεργασίας με τις κουρδικές δυνάμεις θα μπορούσε να διευκολύνει την προσέγγιση με την Άγκυρα, χωρίς αυτό να σημαίνει αναγκαστικά εγκατάλειψη όλων των αμερικανικών στόχων στη Συρία.
Το γεωπολιτικό ερώτημα όμως, είναι ποιος θα διαμορφώσει τους όρους της επόμενης ημέρας. Εάν η Τουρκία αποκτήσει μεγαλύτερη επιρροή στην ασφάλεια, στις κρατικές δομές και στην ανοικοδόμηση της Συρίας, θα ενισχυθεί η περιφερειακή της θέση. Εάν, όμως, η νέα συριακή κυβέρνηση αποδειχθεί αδύναμη ή η πολιτική διευθέτηση αποκλείσει σημαντικές κοινότητες, η αστάθεια μπορεί να συνεχιστεί, περιορίζοντας και τα οφέλη της Άγκυρας. Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει όχι μόνο τις σχέσεις ΗΠΑ–Τουρκίας, αλλά και την ασφάλεια του Ιράκ, τις ενεργειακές διαδρομές και τη συνολική ισορροπία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο αγωγός Κιρκούκ–Μπανιάς: ενέργεια, γεωγραφία και επιχειρηματικά συμφέροντα
Η ενεργειακή διάσταση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω του σχεδίου αναβίωσης του πετρελαιαγωγού Κιρκούκ–Μπανιάς, ο οποίος θα μπορούσε να μεταφέρει ιρακινό πετρέλαιο μέσω της Συρίας προς τη Μεσόγειο, προσφέροντας εναλλακτική διαδρομή σε σχέση με τις εξαγωγές που εξαρτώνται από τα Στενά του Ορμούζ.
Τον Απρίλιο του 2026, το Euronews παρουσίασε σχέδιο που αποδίδεται στον Μπαράκ και αφορά τη μετατροπή της Συρίας σε ενεργειακό διάδρομο, με την αποκατάσταση του αγωγού και την ανάπτυξη πρόσθετων υποδομών μεταφοράς ενέργειας.[6] Τον Οκτώβριο, το Reuters δημοσίευσε αναλυτικό ρεπορτάζ για την επιχειρηματική διάσταση του σχεδίου, αναφέροντας ότι το έργο θα μπορούσε να κοστίσει περίπου 15 δισεκατομμύρια δολάρια και να απαιτήσει τουλάχιστον τέσσερα χρόνια για να ολοκληρωθεί.[7]
Σύμφωνα με το Reuters, το Ιράκ και η Συρία υπέγραψαν τον Ιούλιο μνημόνια κατανόησης με κοινοπραξία στην οποία συμμετέχουν η TI Capital, η Chevron και η καταριανή UCC Holding, με σκοπό την εκπόνηση τεχνικών και χρηματοοικονομικών μελετών για την αποκατάσταση του αγωγού.[7]
Το στρατηγικό ενδιαφέρον είναι σαφές. Ένας αγωγός που παρακάμπτει το Ορμούζ θα μπορούσε να προσφέρει στο Ιράκ μεγαλύτερη ευελιξία στις εξαγωγές του, να ενισχύσει τη σημασία της Συρίας ως χώρας διέλευσης και να δημιουργήσει νέα οικονομικά και διπλωματικά δεδομένα για τις χώρες που συμμετέχουν στη χρηματοδότηση και τη λειτουργία του.
Ωστόσο, η κατασκευή μιας τέτοιας υποδομής δεν εξαλείφει τον κίνδυνο. Οι χερσαίοι αγωγοί είναι εκτεθειμένοι σε πολιτική αστάθεια, δολιοφθορές, στρατιωτικές συγκρούσεις και διαφωνίες για τα τέλη διέλευσης. Η ιστορία του ίδιου του Κιρκούκ–Μπανιάς, που βρίσκεται εκτός λειτουργίας από το 2003, δείχνει ότι η γεωγραφική χρησιμότητα δεν αρκεί για να εξασφαλίσει την οικονομική και επιχειρησιακή βιωσιμότητα ενός έργου.[7]
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον λόγω των επιχειρηματικών σχέσεων που περιγράφει το Reuters. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Μπαράκ προώθησε τη συμμετοχή της TI Capital, εταιρείας που διοικείται από τον μακροχρόνιο επιχειρηματικό συνεργάτη του Ζιάντ Γκαντούρ. Παράλληλα, ο Μπαράκ διατηρούσε οικονομικό συμφέρον σε διαφορετική επενδυτική δραστηριότητα ακινήτων που διαχειρίζεται η εταιρεία.[7]
Το Reuters δεν εντόπισε στοιχεία ότι ο Μπαράκ θα αποκόμιζε άμεσο κέρδος από τον ίδιο τον αγωγό. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ υποστήριξε ότι δεν έχει οικονομικό συμφέρον στο έργο και ότι ο αξιωματούχος συμμορφώνεται με τους κανόνες δεοντολογίας. Ωστόσο, ειδικοί που μίλησαν στο πρακτορείο έθεσαν ερωτήματα σχετικά με την εμφάνιση πιθανής σύγκρουσης συμφερόντων, ενώ το δημοσίευμα αναφέρει ότι δεν είχε κατατεθεί σχετική παραίτηση από τη συμμετοχή ή εξαίρεση από την αρμόδια υπηρεσία δεοντολογίας.[7]
Η ύπαρξη επιχειρηματικής σχέσης δεν αποδεικνύει από μόνη της παρανομία. Όταν, όμως, ένας αξιωματούχος προωθεί τη συμμετοχή εταιρείας με την οποία διατηρεί άλλες οικονομικές σχέσεις, είναι θεμιτό να ζητούνται πλήρης διαφάνεια, σαφής εφαρμογή των κανόνων δεοντολογίας και ανεξάρτητος έλεγχος των διαδικασιών.
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στο πρόσωπο του Μπαράκ. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται και ανατίθενται μεγάλα έργα σε περιβάλλοντα πολιτικής μετάβασης, όπου οι συμβάσεις μπορούν να δημιουργήσουν μακροχρόνιες οικονομικές εξαρτήσεις και να καθορίσουν ποιοι παράγοντες θα αποκτήσουν επιρροή στη μεταπολεμική ανασυγκρότηση.
Η ελληνική διάσταση: ενεργειακός ανταγωνισμός και στρατηγική εγρήγορση
Η Ελλάδα έχει επενδύσει στη γεωγραφική της θέση ως πύλης εισόδου και μεταφοράς φυσικού αερίου προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη. Οι υποδομές της και οι διασυνδέσεις του λεγόμενου Κάθετου Διαδρόμου αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας διαφοροποίησης των πηγών και των διαδρομών ενεργειακού εφοδιασμού.
Ο Κάθετος Διάδρομος και ο αγωγός Κιρκούκ–Μπανιάς είναι διαφορετικά έργα, με διαφορετικές διαδρομές, ενεργειακά προϊόντα και σκοπούς. Η γεωπολιτική τους σύνδεση δεν βρίσκεται σε κάποια αποδεδειγμένη αντιπαράθεση μεταξύ τους, αλλά στον ευρύτερο ανταγωνισμό για χρηματοδότηση, εμπορικές ροές και στρατηγική επιρροή.
Εάν η Συρία ανακτήσει τον ρόλο της ως χώρας διέλευσης πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ η Τουρκία ενισχύσει τη θέση της ως περιφερειακός ενεργειακός κόμβος, η σημασία των υποδομών στην Ανατολική Μεσόγειο μπορεί να μεταβληθεί. Το μέγεθος αυτής της μεταβολής, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από τη δυναμικότητα των αγωγών, το κόστος μεταφοράς, τη διαθεσιμότητα των ποσοτήτων, τις συμφωνίες προμήθειας και τη σταθερότητα των χωρών διέλευσης.
Η ελληνική στρατηγική πρέπει να στηρίζεται σε συστηματική αξιολόγηση κινδύνου:
Ποιοι χρηματοδοτούν τα έργα;
Ποιες εταιρείες αποκτούν πρόσβαση σε κρίσιμες υποδομές;
Ποιες εμπορικές και πολιτικές δεσμεύσεις θα συνδέουν τους συμμετέχοντες;
Και σε ποιο βαθμό οι νέες υποδομές θα συμπληρώνουν ή θα ανταγωνίζονται τις υφιστάμενες ευρωπαϊκές διαδρομές;
Αυτά τα ερωτήματα έχουν πρακτική αξία για την Αθήνα, επειδή μετατρέπουν τη γενική ανησυχία σε συγκεκριμένη στρατηγική παρακολούθηση. Επιτρέπουν επίσης να διαχωριστούν οι πραγματικές μεταβολές του συσχετισμού από τις υπερβολικές εκτιμήσεις που συχνά συνοδεύουν τη δημόσια συζήτηση.
Εξίσου σημαντικό είναι να διασφαλιστεί ότι οι ελληνικές ενεργειακές υποδομές παραμένουν ανταγωνιστικές, αξιόπιστες και ενταγμένες σε μια συνεκτική ευρωπαϊκή πολιτική διαφοροποίησης του εφοδιασμού.
Το μεγάλο ερώτημα: υπάρχει ευρύτερη στρατηγική σύγκλιση;
Οι πρωτοβουλίες γύρω από τα F-35, τη Συρία και τον αγωγό Κιρκούκ–Μπανιάς δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως απομονωμένα επεισόδια. Συνδέονται με ευρύτερες τάσεις: την προσπάθεια των ΗΠΑ να αναδιαμορφώσουν τις σχέσεις τους με την Τουρκία, την ανάγκη περιορισμού της περιφερειακής αστάθειας και την αναζήτηση εναλλακτικών ενεργειακών διαδρομών.
Η σύνδεση αυτή, ωστόσο, δεν αποδεικνύει ότι όλες οι πρωτοβουλίες εντάσσονται σε ένα ενιαίο σχέδιο ή ότι έχουν ως στόχο να περιορίσουν την Ελλάδα.
Το ουσιαστικό ερώτημα είναι εάν οι επιμέρους αποφάσεις συγκλίνουν προς έναν νέο περιφερειακό συσχετισμό, στον οποίο η Τουρκία αποκτά μεγαλύτερο στρατιωτικό, διπλωματικό και ενεργειακό βάρος.
Η διερεύνηση πρέπει να στηρίζεται σε παρατηρήσιμα δεδομένα: στις τελικές αποφάσεις για τα F-35 και τους S-400, στις συμφωνίες για την ασφάλεια και τη διακυβέρνηση της Συρίας, στις συμβάσεις των ενεργειακών έργων και στους όρους χρηματοδότησης και λειτουργίας τους. Εξίσου σημαντικό είναι να παρακολουθείται εάν οι νέες συνεργασίες δημιουργούν εξαρτήσεις που μπορούν να μετατραπούν σε πολιτική επιρροή.
Για την Ελλάδα, η στρατηγική απάντηση χρειάζεται να κινείται σε τέσσερις συμπληρωματικές κατευθύνσεις.
Πρώτον, στην αμυντική ισορροπία, με συστηματική αξιολόγηση των επιπτώσεων μιας πιθανής τουρκικής επιστροφής στα F-35 και με έμφαση όχι μόνο στην προμήθεια οπλικών συστημάτων, αλλά και στη δικτύωση, στην εκπαίδευση και στη διατήρηση αξιόπιστης αποτρεπτικής ισχύος.
Δεύτερον, στη διπλωματική διαπραγμάτευση, με αξιοποίηση της ελληνικής συμμετοχής στο ΝΑΤΟ και στις ευρωπαϊκές δομές για την προώθηση της σταθερότητας, της διαφάνειας και του σεβασμού του διεθνούς δικαίου στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τρίτον, στην ενεργειακή στρατηγική, με αξιολόγηση του κόστους, της ανταγωνιστικότητας και της ασφάλειας των ελληνικών υποδομών, χωρίς υπερβολές ή εύκολες παραδοχές περί ανταγωνισμού.
Τέταρτον, στην παρακολούθηση των στρατηγικών επενδύσεων, με έλεγχο των εταιρικών σχημάτων, των συμβάσεων, της χρηματοδότησης και των δικαιωμάτων εκμετάλλευσης που ενδέχεται να διαμορφώσουν νέες περιφερειακές εξαρτήσεις.
Η προσέγγιση αυτή δεν προϋποθέτει ότι κάθε αμερικανική πρωτοβουλία είναι εις βάρος της Ελλάδας. Προϋποθέτει, όμως, ότι η Αθήνα δεν θα αρκεστεί σε διπλωματικές διαβεβαιώσεις, αλλά θα αξιολογεί τις πραγματικές συνέπειες των αποφάσεων και θα προετοιμάζεται για διαφορετικά ενδεχόμενα.
Συμπέρασμα: η Ελλάδα οφείλει να διαβάζει τον συσχετισμό πριν παγιωθεί
Ο Τομ Μπαράκ βρίσκεται στο σημείο τομής της αμερικανικής διπλωματίας, των τουρκικών επιδιώξεων και των ενεργειακών σχεδιασμών στη Μέση Ανατολή. Οι δημόσιες τοποθετήσεις του για τα F-35, η προσέγγισή του για τη Συρία και οι επιχειρηματικές σχέσεις που περιγράφει το Reuters στον σχεδιασμό του αγωγού Κιρκούκ–Μπανιάς συνθέτουν ένα πεδίο που αξίζει συστηματική και τεκμηριωμένη διερεύνηση.[4][5][6][7]
Το κομβικό σημείο δεν είναι να αποδοθεί εκ των προτέρων στον Μπαράκ ένας ενιαίος σχεδιασμός εναντίον της Ελλάδας. Είναι να εξεταστεί εάν οι αποφάσεις στις οποίες συμμετέχει και οι περιφερειακές διευθετήσεις που προωθούνται μπορούν να ενισχύσουν περαιτέρω τη θέση της Τουρκίας στο στρατιωτικό, διπλωματικό και ενεργειακό πεδίο. Και, κυρίως, εάν η ενδεχόμενη αναβάθμιση αυτή θα συνοδευτεί από όρους που διασφαλίζουν την ισορροπία και τη σταθερότητα στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Η Αθήνα χρειάζεται να παρακολουθεί τις εξελίξεις με όρους στρατηγικής συνέπειας και όχι μόνο διπλωματικής επικοινωνίας. Να αξιολογεί τις πραγματικές δυνατότητες που αποκτούν οι γειτονικές χώρες, να εξετάζει την οικονομική και πολιτική αρχιτεκτονική των ενεργειακών έργων και να ενισχύει τις συνεργασίες που υπηρετούν την ελληνική και ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Το καίριο ζήτημα βρίσκεται στο εάν η Ελλάδα θα αναγνωρίσει εγκαίρως τις μεταβολές του περιφερειακού συσχετισμού και θα διαμορφώσει τη δική της στρατηγική πριν οι νέες ισορροπίες καταστούν δεδομένες.
Ποιος θα διαμορφώσει τελικά τους κανόνες της επόμενης ημέρας στη Μέση Ανατολή και στην Ανατολική Μεσόγειο — και ποια θέση θα έχει η Ελλάδα σε αυτό το νέο περιφερειακό περιβάλλον;
Πηγές
[1] Γερουσία των ΗΠΑ — Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων, 1 Απριλίου 2025. Ακρόαση υποψηφίων για διπλωματικές θέσεις και καταγραφή της επικύρωσης του διορισμού του Τομ Μπαράκ στις 29 Απριλίου 2025.
[2] U.S. Department of Justice και Reuters, 2021–2022. Οι αρχικές κατηγορίες στην υπόθεση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και η αθώωση του Μπαράκ το 2022.
[3] U.S. Department of Defense και U.S. Department of State, 2019–2020. Η απομάκρυνση της Τουρκίας από το πρόγραμμα F-35 και οι κυρώσεις CAATSA για την προμήθεια των S-400.
[4] Reuters, 17 Απριλίου 2026. Οι δηλώσεις του Μπαράκ για πιθανή επίλυση του ζητήματος των S-400 και την προοπτική επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35.
[5] Associated Press, 21 Ιουλίου 2025. Η αμερικανική προσέγγιση στη νέα συριακή κυβέρνηση, η περιφερειακή ασφάλεια και οι πολιτικές εξελίξεις στη Συρία.
[7] Reuters, 9 Οκτωβρίου 2026. Η έρευνα για τις οικονομικές σχέσεις του Μπαράκ με την TI Capital, την προώθηση της συμμετοχής της στο σχέδιο αναβίωσης του αγωγού Κιρκούκ–Μπανιάς και τα ζητήματα δεοντολογίας που εγείρονται.
