Απόδοση στα ελληνικά: Απολλόδωρος - Mark Gerard Keenan | 7 Σεπτεμβρίου 2026
Το περιβαλλοντικό κίνημα είχε ως στόχο την προστασία της φύσης: καθαρά ποτάμια, καθαρός αέρας, λιγότερες τοξικές χημικές ουσίες και λιγότερη καταστροφή της υπαίθρου. Τώρα, προφανώς, πρόκειται να σώσουμε τη φύση εξορύσσοντας τεράστιες ποσότητες από αυτήν.
Η «πράσινη μετάβαση» απαιτεί τεράστια επέκταση ορυχείων, εγκαταστάσεων επεξεργασίας ορυκτών, εργοστασίων μπαταριών, γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, φωτοβολταϊκών πάρκων, αιολικών πάρκων και ενός εξαιρετικά μεγάλου αριθμού βιομηχανικών μηχανημάτων. Μεγάλο μέρος αυτών των μηχανημάτων εξακολουθεί να λειτουργεί με ορυκτά καύσιμα και, κατά πάσα πιθανότητα, θα συνεχίσει να το κάνει. Δεν υπάρχει ενεργειακό σύστημα χωρίς πρώτες ύλες. Επιπλέον, αυτές οι εξελίξεις έχουν τις δικές τους περιβαλλοντικές συνέπειες.
Καλώς ήρθατε στο παράδοξο της πράσινης ενέργειας: βιομηχανοποιούμε τη φύση για να τη σώσουμε.
Η αντίφαση αυτή έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η κυβέρνηση Τραμπ έχει αρχίσει να ανατρέπει στοιχεία των πολιτικών της προηγούμενης κυβέρνησης για την αιολική και την ηλιακή ενέργεια. Τον Ιούνιο, καταγγέλθηκαν τέσσερις συμβάσεις για υπεράκτια αιολικά πάρκα, με τις επενδύσεις να ανακατευθύνονται προς την παραγωγή φυσικού αερίου και τη γεωθερμική ενέργεια.
Ίσως αυτή να είναι μια καλή στιγμή για να θέσουμε ένα ερώτημα που δεν είναι καθόλου της μόδας:
Πόσο «πράσινη» είναι τελικά η πράσινη ενέργεια;
Τα Ηλιακά Πάνελ Δεν Φυτρώνουν στα Δέντρα
Ένα ηλιακό πάνελ φαίνεται υπέροχα καθαρό μόλις εγκατασταθεί σε ένα χωράφι. Χωρίς καμινάδα. Χωρίς καπνό. Χωρίς φορτηγό με άνθρακα να φτάνει στην πύλη.
Δυστυχώς, τα ηλιακά πάνελ δεν φυτρώνουν στα χωράφια.
Οι ηλιακές τεχνολογίες απαιτούν υλικά όπως, μεταξύ άλλων, αλουμίνιο, πυρίτιο, ασήμι, γάλλιο, ίνδιο και τελλούριο. Τα υλικά αυτά πρέπει να εξορύσσονται, να υποβάλλονται σε επεξεργασία, να εξευγενίζονται, να μεταφέρονται και να μετατρέπονται σε εξοπλισμό. Οι εργασίες εξόρυξης απαιτούν τεράστιες ποσότητες βαρέων μηχανημάτων, όπως εκσκαφείς, εξοπλισμό γεώτρησης και γιγαντιαία φορτηγά μεταφοράς. Τα περισσότερα από αυτά τα μηχανήματα λειτουργούν με ντίζελ.
Η επεξεργασία και ο εξευγενισμός των ορυκτών μπορεί επίσης να είναι εξαιρετικά ενεργοβόρες, ενώ η μεταφορά μεταλλευμάτων, εξευγενισμένων μετάλλων και τελικών εξαρτημάτων μέσω διεθνών αλυσίδων εφοδιασμού εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από μεταφορές που βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα, όπως πλοία, φορτηγά και άλλα οχήματα.
Αυτό αποκαλύπτει μία από τις θεμελιώδεις αντιφάσεις της μετάβασης στην “πράσινη ενέργεια”.
Εδώ συναντάμε την πρώτη μικρή ειρωνεία του «χωρίς ορυκτά καύσιμα» μέλλοντος: απαιτούνται τεράστιες ποσότητες ορυκτών καυσίμων για να το χτίσουμε. Τα ορυχειακά φορτηγά καίνε ντίζελ. Τα μεταλλεύματα πρέπει να θρυμματιστούν και να εξευγενιστούν. Τα μέταλλα και τα εξαρτήματα μεταφέρονται με φορτηγά και πλοία. Τα εργοστάσια κατασκευάζουν τους ηλιακούς συλλέκτες, τις ανεμογεννήτριες και τις μπαταρίες.
Η “πράσινη οικονομία”, όπως αποδεικνύεται, δεν αιωρείται κάπου πάνω από την βιομηχανική οικονομία των ορυκτών καυσίμων. Χτίζεται από αυτήν. Η υποτιθέμενη καθαρή, μεταβιομηχανική πράσινη οικονομία αποδεικνύεται εξαιρετικά βιομηχανική.
Δεν είμαι αντίθετος στην εξόρυξη ή στη βιομηχανία. Ο σύγχρονος πολιτισμός χρειάζεται προφανώς και τα δύο. Αυτό που αντιτίθεμαι είναι το διαφημιστικό τέχνασμα σύμφωνα με το οποίο ένα τεράστιο βιομηχανικό σύστημα περιγράφεται ως «ρυπογόνο», ενώ ένα άλλο τεράστιο βιομηχανικό σύστημα παρουσιάζεται ως «πράσινο» και προβάλλεται σαν να κατέβηκε από τον ουρανό πάνω σε ένα φύλλο.
Το ζήτημα είναι η ειλικρίνεια. Δεν πρέπει να προσποιούμαστε ότι οι υποδομές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας υπάρχουν εκτός ενός τεράστιου ενεργοβόρου βιομηχανικού κύκλου, ο οποίος εξαρτάται επίσης σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα.
Στη συνέχεια, υπάρχει το ζήτημα της γης. Οι ηλιακοί σταθμοί μεγάλης κλίμακας απαιτούν μεγάλες εκτάσεις, επειδή το ηλιακό φως είναι διάχυτο. Αν προσθέσουμε τους δρόμους πρόσβασης, τους υποσταθμούς και την υποδομή μεταφοράς, καθώς και την τελική απόρριψη ή ανακύκλωση του εξοπλισμού, το φυσικό αποτύπωμα αυξάνεται ακόμη περισσότερο.
Η περιβαλλοντική ζημιά δεν παύει να υπάρχει απλώς και μόνο επειδή συμβαίνει κάπου πέρα από τη φωτογραφία στο φυλλάδιο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Και Αν η Προϋπόθεση είναι Λανθασμένη;
Υπάρχει ένα ακόμη πιο δύσκολο ερώτημα. Τι θα γινόταν αν η κλιματική παραδοχή που χρησιμοποιείται για να δικαιολογηθεί αυτή η τεράστια βιομηχανική μεταμόρφωση αμφισβητείται η ίδια;
Στο κοινό δίνεται συστηματικά η εντύπωση ότι σχεδόν κάθε εξειδικευμένος επιστήμονας συμφωνεί ότι οι ανθρωπογενείς εκπομπές CO₂ συνιστούν κλιματική κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Ωστόσο, η Παγκόσμια Διακήρυξη για το Κλίμα που οργανώθηκε από το CLINTEL έχει προσελκύσει περισσότερους από 2.000 επιστήμονες και επαγγελματίες υπογράφοντες που απορρίπτουν τον ισχυρισμό για κλιματική κατάσταση έκτακτης ανάγκης που προκαλείται από το CO₂. Είμαι ένας από τους υπογράφοντες.
Εξετάζω λεπτομερώς αυτή την επιστημονική διαμάχη στο βιβλίο μου «Climate CO2 Hoax – How Bankers Hijacked the Environment Movement» (Η απάτη του CO₂ για το κλίμα – Πώς οι τραπεζίτες κατέλαβαν το περιβαλλοντικό κίνημα). Σκοπός μου εδώ είναι απλώς να επισημάνω το εκπληκτικό παράδοξο: οι δυτικές κυβερνήσεις προτείνουν μια εκτεταμένη αναδιάρθρωση των συστημάτων ενέργειας, μεταφορών και βιομηχανίας της σύγχρονης κοινωνίας, ενώ πολλοί καταρτισμένοι επιστήμονες συνεχίζουν να αμφισβητούν την κλιματική παραδοχή που χρησιμοποιείται για να την δικαιολογήσει.
Η Αιολική Ενέργεια έχει Επίσης Μεγάλο Υλικό Αποτύπωμα
Η αιολική ενέργεια αντιμετωπίζει το ίδιο πρόβλημα χρήσης υλικών — μόνο που σε τεράστια φυσική κλίμακα.
Ο αείμνηστος καθηγητής μηχανικής του Κέιμπριτζ, Ντέιβιντ ΜακΚέι, ο οποίος διετέλεσε Επικεφαλής Επιστημονικός Σύμβουλος στο Υπουργείο Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής του Ηνωμένου Βασιλείου, υπολόγισε ότι η παραγωγή περίπου 50 kWh ανά άτομο την ημέρα από βρετανικά υπεράκτια αιολικά πάρκα θα απαιτούσε αιολικά πάρκα που θα καταλάμβαναν μια θαλάσσια έκταση περίπου διπλάσια από το μέγεθος της Ουαλίας.
Διπλάσια έκταση από την Ουαλία.
Αυτό σημαίνει τεράστιες ποσότητες ανεμογεννητριών, θεμελιώσεων, χάλυβα, σκυροδέματος, χαλκού, υποσταθμών, δρόμων πρόσβασης και υποδομών μεταφοράς ενέργειας, κατανεμημένων σε μια τεράστια έκταση — πριν ακόμη αντιμετωπιστούν ζητήματα όπως η διακοπτόμενη λειτουργία, η αποθήκευση, η εφεδρική παραγωγή και η εξισορρόπηση του δικτύου.
Ο άνεμος μπορεί να είναι ανανεώσιμη πηγή ενέργειας. Ο χάλυβας, το σκυρόδεμα, ο χαλκός, τα ορυχεία και τα εργοστάσια δεν είναι.
Αυτό είναι το παράδοξο της “πράσινης ενέργειας”: τεχνολογίες που προωθούνται ως απαραίτητες για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος μπορεί οι ίδιες να απαιτούν την εκβιομηχάνιση τεράστιων εκτάσεων ξηράς και θάλασσας, εκτεταμένη εξόρυξη και τεράστιες ποσότητες κατασκευασμένης υποδομής.
Το Μαγικό Κόλπο των Ηλεκτρικών Αυτοκινήτων
Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα αποτελούν ίσως το πιο ξεκάθαρο παράδειγμα «πράσινου μάρκετινγκ». Κοιτάξτε το αυτοκίνητο και δεν θα δείτε εξάτμιση. Υπέροχο: μηδενικές εκπομπές.
Τώρα μετακινήστε την κάμερα προς τα πίσω.
Εκεί βρίσκεται το ορυχείο λιθίου. Το νικέλιο. Το κοβάλτιο. Ο γραφίτης. Ο χάλυβας και το αλουμίνιο. Το εργοστάσιο μπαταριών. Το δίκτυο φόρτισης. Το διευρυμένο ηλεκτρικό δίκτυο. Και κάπου, φυσικά, ο σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (ο οποίος πιθανότατα θα είναι σταθμός που λειτουργεί με ορυκτά καύσιμα).
Οι εκπομπές και το περιβαλλοντικό κόστος δεν έχουν εξαφανιστεί ως δια μαγείας. Μεγάλο μέρος της δραστηριότητας απλώς έχει μεταφερθεί αλλού
