Να θυμάσαι ποιος είσαι, γιε μου. Κι αν σε πλακώσει η ξενιτιά, να γυρίσεις. Το σπίτι σου εδώ είναι.

 

Η Μαύρη Καρδιά του Ξενιτεμένου

Το πρωινό που έφυγε ο Δημήτρης, ούτε τα κοκόρια δεν λάλησαν. Σαν να ντράπηκαν κι αυτά να ξυπνήσουν το χωριό για το κακό μαντάτο.

Στην πλατεία, κάτω απ' την ελιά που έπαιζε μικρός, μαζεύτηκε όλο το σόι. Η μάνα του, η κυρά-Δέσποινα, με το μαύρο μαντήλι δεμένο σφιχτά, του έσφιγγε το χέρι και δεν έλεγε να το αφήσει. Τα δάκρυα της έκαναν αυλάκια στα ρυτιδιασμένα μάγουλα. "Παιδάκι μου, πού πας στην ξενιτιά μονάχος;"

Ο πατέρας του, ο μπάρμπα-Γιώργης, στεκόταν δίπλα της βουβός. Μόνο το μουστάκι του έτρεμε. Του έδωσε ένα τσαλακωμένο εικοσάρικο — ό,τι είχε μαζέψει από τις ελιές. "Να θυμάσαι ποιος είσαι, γιε μου. Κι αν σε πλακώσει η ξενιτιά, να γυρίσεις. Το σπίτι σου εδώ είναι."

Ο Δημήτρης είχε στον ώμο τον παλιό του σάκο και στο χέρι μια δερμάτινη βαλίτσα που του έδωσε ο θείος του από την Αμερική. Μέσα είχε δύο αλλαξιές, μια φωτογραφία της οικογένειας και λίγο χώμα απ' την αυλή, τυλιγμένο σε μια μαντίλα. Να το μυρίζει όταν τον πιάνει το παράπονο.

Δεν γύρισε να κοιτάξει πίσω. Φοβόταν πως αν έβλεπε τα παιδικά μάτια του ανιψιού του, του μικρού Κωστάκη, ή το καμπαναριό της Αγια-Σοφιάς που βάφτισε όλη τη γενιά του, θα λύγιζε. Θα έριχνε τη βαλίτσα στο καλντερίμι και θα έτρεχε πίσω.

Με μαύρη καρδιά περπάτησε. Κάθε πέτρα στο δρομάκι ήξερε το όνομά του. Αυτή εδώ του είχε ματώσει το γόνατο στα πέντε του. Παραπέρα, σ' εκείνη την πεζούλα, φίλησε πρώτη φορά την Ελένη. Τώρα η Ελένη τον κοίταζε από μακριά, με τα χέρια σταυρωμένα, να μην του κάνει τη φυγή πιο βαριά.

Έφευγε για τη Γερμανία. "Δουλειά στα εργοστάσια", του είπαν. "Λεφτά". Στο χωριό είχε μείνει μόνο πέτρα και χώμα. Τα χωράφια δεν έβγαζαν πια ούτε για το λάδι. Οι νέοι έφευγαν ένας-ένας, σαν τα χελιδόνια πριν το χειμώνα.

Στην άκρη του χωριού, εκεί που τελειώνει το καλντερίμι και αρχίζει ο χωματόδρομος, στάθηκε μια στιγμή. Πήρε μια βαθιά ανάσα. Μύρισε θυμάρι, ξερό χορτάρι και καπνό από τα τζάκια. Μύρισε πατρίδα.

Έβαλε το χέρι στην τσέπη και έσφιξε το χώμα της μάνας του.

"Θα γυρίσω", ψιθύρισε. Δεν ήξερε αν το έλεγε στο χωριό, στους δικούς του, ή στον εαυτό του.

Και συνέχισε να περπατά. Πίσω του, οι καμπάνες δεν χτύπησαν. Μόνο ο αέρας σφύριξε ανάμεσα στα σπίτια, σαν μοιρολόι.

Χρόνια αργότερα, τα παιδιά στη Γερμανία θα τον ρωτούσαν "από πού είσαι;" Και αυτός, αντί για όνομα πόλης, θα έλεγε: "Από κει που όταν φεύγεις, αφήνεις τη μισή σου καρδιά στο καλντερίμι".

Άννα Δανάλη