Όταν η κοινωνία μιλά, τα πρόσωπα έρχονται δεύτερα.
Δεν γράφω αυτό το κείμενο ως ειδικός, εκπρόσωπος κάποιου χώρου, κόμματος ή κάποιας «γραμμής». Το γράφω ως άτομο που ζει χρόνια αυτό το θέατρο, που έχει δει κύκλους να ανοίγουν και να κλείνουν, που έχει δει την ίδια παράσταση να παίζεται ξανά και ξανά με διαφορετικούς πρωταγωνιστές.
Κάποια στιγμή, όσο κι αν δεν το θέλεις, καταλαβαίνεις πως πια, κάτι δε πάει καθόλου καλά.
Τα τελευταία χρόνια αυτό που βλέπω δεν είναι διαφωνία ή σύγκρουση απόψεων. Είναι η αντικατάσταση της σκέψης και του διαλόγου από την ταμπέλα και την απαξίωση. Εκεί που παλιά υπήρχε κουβέντα, σήμερα υπάρχει χαρακτηρισμός. Εκεί που κάποτε έλεγες «διαφωνώ», τώρα λες «ψεκ», «ακροδεξιός», «ακροαριστερός», «συνωμοσιολόγος», «επικίνδυνος», «αγράμματος». Και κάπου εκεί, ο διάλογος τελειώνει πριν καν ξεκινήσει.
Δεν χρειάζεται να είσαι υποψιασμένος για να καταλάβεις τι συμβαίνει. Όταν αντί να απαντάς σε αυτά που λέει ο άλλος, προσπαθείς να τον ακυρώσεις ως πρόσωπο ή ως σύνολο, τότε δεν κάνεις πολιτική αλλά αποκλεισμό.
Δεν συζητάς με πολίτες. Τους βγάζεις εκτός διαλόγου.
Έτσι φτιάχνεται σιγά-σιγά μια ψεύτικη εικόνα μιας μάζας που παρουσιάζεται πότε ως αγράμματη, πότε ως θρησκόληπτη, ως ακροδεξιά, ακροαριστερή, ψεκασμένη και πάει λέγοντας. Και εδώ μπαίνουν και τα γνωστά μοτίβα των social media.
Λογαριασμοί κοινώς Τρολ που παριστάνουν τον ακραίο ή τον ανορθόγραφο. Λογαριασμοί που παριστάνουν τον φανατικό, τον σκοταδιστή, τον θεοσεβούμενο, τον γραφικό με έναν και μόνο στόχο. Να δημιουργήσουν εντύπωση. Να κολλήσουν μια ταυτότητα σε ένα ετερόκλητο σύνολο ανθρώπων και να τους απαξιώσουν.
Ας είμαστε ειλικρινείς. Το θέμα δεν είναι μόνο τα τρόλ. Τα τρόλ είναι το εργαλείο, όχι ο μηχανισμός.
Ο μηχανισμός είναι πολύ παλιότερος και πολύ πιο θεσμικός. Είναι η ανάγκη κάποιων να βάλουν «απέναντι» ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας. Και αυτός ο μηχανισμός δεν περιορίζεται στα social media. Στο χορό μπαίνουν και άλλα μέσα έτσι ώστε να το παρουσιάσουν ως μειοψηφικό, περιθωριακό ή επικίνδυνο. Γιατί έτσι δεν χρειάζεται και να του απαντήσουν. Δεν χρειάζεται να μπουν στην ουσία των όσων λέει.
Και εδώ μπαίνει το κρίσιμο κομμάτι που δεν μπορούμε άλλο να προσποιούμαστε ότι δεν βλέπουμε.
Τα τελευταία χρόνια, ακούμε επαναλαμβανόμενες δηλώσεις από πολιτικά πρόσωπα, δημοσιογράφους, ανθρώπους των ΜΜΕ και δυστυχώς και από καλλιτέχνες που επιλέγουν να μιλήσουν πολιτικά.
Τη μία στιγμή, ο λαός παρουσιάζεται ως ώριμος, σοφός, και ικανός να κρίνει. «Εμπιστευτείτε τον λαό», «ο λαός ξέρει», «η δημοκρατία μίλησε». Την επόμενη στιγμή, όταν η κοινωνία εκφράζει δυσπιστία, θυμό ή αμφισβήτηση, ο ίδιος λαός βαφτίζεται εύκολα παραπλανημένος, αμόρφωτος, επικίνδυνος ή θύμα συνωμοσιών.
Αυτό είναι μοτίβο. Και αυτό αναπαράγεται συστηματικά από ένα πλέγμα πολιτικής εξουσίας, δημοσιογραφίας και δημόσιου λόγου, που εδώ και χρόνια λειτουργεί περισσότερο ως μηχανισμός διαχείρισης εντυπώσεων παρά ως χώρος ουσιαστικής ενημέρωσης.
Τη μία στιγμή, ο λαός είναι «σοφός». Την άλλη στιγμή, ο ίδιος λαός είναι παραπλανημένος, ψεκασμένος, επικίνδυνος. Όλα εξαρτώνται από το αν συμφωνεί ο λαός με τα κέντρα εξουσίας ή διαφωνεί.
Αυτό δεν είναι δημοκρατία. Είναι εργαλειακή χρήση της κοινωνίας.
Μέσα σε όλο αυτό το κλίμα, έχουν μπερδευτεί και έννοιες που κάποτε ήταν αυτονόητες.
Ο πατριωτισμός βαφτίζεται αυτόματα εθνικισμός. Η πίστη βαφτίζεται σκοταδισμός. Ο ανθρωπισμός παρουσιάζεται ως προνόμιο μιας μόνο ιδεολογικής πλευράς. Το να αγαπάς τον τόπο σου σε κάνει υποχρεωτικά δεξιό. Το να πιστεύεις στον Θεό, όποιον Θεό, σε βγάζει εκτός λογικής. Λες και η ανθρωπιά έχει κομματική ταυτότητα.
Όλα αυτά δεν προέκυψαν τυχαία. Οι ιδεολογίες δεν απαξιώθηκαν επειδή ο κόσμος «χαζεύει» αλλά γιατί όσοι τις επικαλέστηκαν, δεν τις εφάρμοσαν.
Και όταν μια ιδεολογία χρησιμοποιείται μόνο για να χωρίζει την κοινωνία σε στρατόπεδα, παύει να είναι ιδεολογία.
Γίνεται εργαλείο διχασμού.
Κάπου εδώ εμφανίζεται και η περίπτωση της Καρυστιανού. Να το ξεκαθαρίσουμε. Το θέμα δεν είναι η ίδια. Δεν είναι προσωπολατρία. Για πολλούς από εμάς, η Καρυστιανού δεν είναι τίποτα παραπάνω από μια αφορμή. Μια αφορμή για να ειπωθούν πράγματα που έβραζαν εδώ και καιρό. Όχι ένα πρόσωπο, αλλά εμείς οι πολίτες που αρνηθήκαμε να σιωπούμε άλλο...
Και κάτι τελευταίο, που πρέπει να ειπωθεί καθαρά. Όλη αυτή η προσπάθεια απαξίωσης δεν φέρνει τα αποτελέσματα που κάποιοι νομίζουν. Δεν αποθαρρύνει. Συσπειρώνει. Ο κόσμος δεν είναι ανόητος. Μπορεί να μην συμφωνεί σε όλα, αλλά καταλαβαίνει πότε του παίζουν θέατρο σκιών.
Γι’ αυτό και δεν θα πρέπει να εκπλαγεί κανείς αν δει ξανά μαζική συμμετοχή, πολιτική κινητικότητα, αποτελέσματα που δεν χωρούν εύκολα στα υπάρχοντα καλούπια. Όχι επειδή «κάποιοι υποκινούν», αλλά επειδή πολλοί από εμάς έχουμε απλώς κουραστεί.
Δεν είμαστε όλοι ίδιοι. Δεν σκεφτόμαστε όλοι το ίδιο. Και καλά κάνουμε. Αυτό όμως που αρνούμαστε πια είναι να μας μετατρέπουν σε καρικατούρες. Να μας βάζουν ταμπέλες για να μη χρειάζεται να μας ακούσουν.
Είμαστε εδώ όχι γιατί θεοποιούμε πρόσωπα, αλλά γιατί, κάποια στιγμή, η σιωπή παύει να είναι επιλογή.
Όλη αυτή η συζήτηση δεν γίνεται γιατί κάποιοι πιστεύουμε σε σωτήρες, γιατί αποθεώνουμε πρόσωπα, ψάχνοντας τον επόμενο «ηγέτη» ή τον επόμενο πολιτικό μεσσία.
Όσοι αγαπούμε την Καρυστιανού, την αγαπούμε πρώτα απ’ όλα ως άνθρωπο. Ως μάνα που έχασε το παιδί της. Όχι ως σύμβολο, είδωλο ή έτοιμη πολιτική λύση.
Και το σημαντικότερο. Δεν μας οδήγησε εκείνη εδώ. Εμείς τη σπρώξαμε. Εμείς αποφασίσαμε να σταθούμε δίπλα της. Δική μας ήταν η επιλογή να κατέβουμε στον δρόμο, όχι επειδή μας κάλεσαν κόμματα, γραμμή ή οργανωμένο σχέδιο, αλλά γιατί πολύ απλά δεν γινόταν να μένουμε άλλο θεατές.
Αυτό είναι το «εμείς» που κάποιοι αποφεύγουν να δουν. Εμείς που κουραστήκαμε και μπουχτίσαμε στο ίδιο έργο.
Εμείς που χρόνια απέχουμε, που ψηφίσαμε εξωκοινοβουλευτικά, που γυρίσαμε την πλάτη σε κόμματα γιατί καταλάβαμε το παραμύθι τους.
Και αν φτάσουμε στην κάλπη, δεν θα είναι γιατί πιστεύουμε σε θαύματα. Θα είναι γιατί αποφασίσαμε να αναλάβουμε ευθύνη. Να στηρίξουμε ανθρώπους που μπορεί να μην είναι διάσημοι, «της μόδας», τηλεοπτικά πρόσωπα ή προϊόντα επικοινωνίας. Να στηρίξουμε ανθρώπους ακόμη κι αν δεν τους ξέρουμε προσωπικά, ακριβώς γιατί ξέρουμε τι δεν θέλουμε πια.
Αυτό που κάποιοι βλέπουν ως απειλή, είναι κάτι πολύ πιο απλό. Άνθρωποι που αποφάσισαν να μη σωπάσουν άλλο γιατί οι συνθήκες τους έφεραν εδώ. Και αυτό, είτε αρέσει είτε όχι, δεν γυρίζει πίσω.
Γιατί το «εμείς» γεννήθηκε και από μια απλή, καθαρή ανάγκη. Να υπάρξει ένα καλύτερο αύριο. Όχι αφηρημένο, ή συνθηματικό. Ένα αύριο στο οποίο οι επόμενες γενιές δεν θα ξεκινούν τη ζωή τους με μειονέκτημα.
Όλοι εμείς αγαπάμε αυτόν τον τόπο και τους ανθρώπους του. Γι’ αυτό δεν θέλουμε τους συμπολίτες μας όμηρους της κομματοκρατίας, των ρουσφετιών, της εξάρτησης και της μόνιμης αναμονής. Δεν θέλουμε μια κοινωνία που μαθαίνει να σκύβει για να «κάνει τη δουλειά της».
Θέλουμε μια κοινωνία που στέκεται όρθια με το κεφάλι ψηλά και προχωρά.
Αυτό είναι το θετικό πρόσημο που κάποιοι αρνούνται να δουν. Η ανάγκη για ισονομία και ισοκρατία. Για ίσα δικαιώματα και ίσες ευκαιρίες.
Για κανόνες που ισχύουν για όλους και όχι μόνο για όσους έχουν πρόσβαση, γνωριμίες ή προστασία. Όχι άρνηση για την άρνηση. Όχι καταγγελία χωρίς προοπτική. Αλλά την ανάγκη να ξαναφτιαχτεί η εμπιστοσύνη, να αναπνεύσει η κοινωνία και να ανοίξει χώρος για κάτι καλύτερο.
Για πανανθρώπινες αξίες που δεν χωρίζουν τους ανθρώπους σε στρατόπεδα, αλλά τους ενώνουν.
Αξιοπρέπεια, δικαιοσύνη, ελευθερία, σεβασμός. Χωρίς μεγάλα λόγια. Χωρίς έτοιμες συνταγές. Με ευθύνη και συνείδηση.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου