Νέα διάσταση παίρνει το σύνθετο παζάρι γύρω από την πιθανή επιστροφή της
Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35 και την τύχη των ρωσικών
αντιαεροπορικών συστημάτων S-400.
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Την ώρα που στην Τουρκία καλλιεργείται η προσδοκία ότι η Άγκυρα μπορεί να εξασφαλίσει την προμήθεια των αμερικανικών μαχητικών πέμπτης γενιάς, από τη Ρωσία εκπέμπονται δύο διαφορετικά μηνύματα. Το πρώτο δείχνει ότι η Μόσχα δεν αποκλείει μια διευθέτηση του ζητήματος των S-400. Το δεύτερο, όμως, προειδοποιεί ότι η διαδικασία ενδέχεται να μπλοκαριστεί, καθώς το Ισραήλ διαθέτει τη δυνατότητα να επηρεάσει την αμερικανική απόφαση για την πώληση των F-35 στην Τουρκία.
Οι πληροφορίες ότι η Τουρκία εξετάζει την πώληση ή τη μεταβίβαση των S-400 σε χώρα του Κόλπου ουσιαστικά επιβεβαιώθηκαν από τη ρωσική πλευρά, η οποία παραδέχθηκε ότι έχουν πραγματοποιηθεί σχετικές συνομιλίες.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, ανέφερε ότι Ρωσία και Τουρκία συζήτησαν το ενδεχόμενο μεταπώλησης των συστημάτων που βρίσκονται στο τουρκικό οπλοστάσιο. Χαρακτήρισε, ωστόσο, το ζήτημα ιδιαίτερα ευαίσθητο, υπογραμμίζοντας ότι οι επαφές μεταξύ Μόσχας και Άγκυρας θα συνεχιστούν.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση θεωρείται σημαντική, καθώς δείχνει ότι η Ρωσία δεν απορρίπτει εκ των προτέρων μια λύση που θα επέτρεπε στην Τουρκία να απομακρύνει τους S-400 από το έδαφός της. Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από την Άγκυρα ως βασικό επιχείρημα προς την Ουάσιγκτον για την άρση των κυρώσεων και την επανένταξή της στο πρόγραμμα των F-35.
Πιο αισιόδοξος εμφανίστηκε ο Πρόχορ Τέμπιν, διευθυντής του Κέντρου Στρατιωτικών Μελετών του Ανώτατου Οικονομικού Πανεπιστημίου της Ρωσίας, ενός ιδρύματος που συνδέεται άμεσα με το ρωσικό κράτος.
Ο Τέμπιν εκτίμησε ότι υπάρχουν σοβαρές πιθανότητες να βρεθεί λύση στο ζήτημα, λόγω του πολυδιάστατου χαρακτήρα των ρωσοτουρκικών σχέσεων. Όπως υποστήριξε, η μεταφορά των ρωσικών συστημάτων σε μια χώρα του Κόλπου δεν θα δημιουργούσε μεγαλύτερο κίνδυνο για τη Μόσχα από εκείνον που ήδη προέκυψε όταν οι S-400 παραδόθηκαν στην Τουρκία, μια χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ.
Η δήλωση αυτή αφήνει να εννοηθεί ότι η Ρωσία θα μπορούσε, υπό συγκεκριμένους όρους, να εγκρίνει την πώληση ή την επανεξαγωγή των συστημάτων. Παράλληλα, φανερώνει ότι η Μόσχα εξετάζει το θέμα πρωτίστως μέσα από το πρίσμα των ευρύτερων σχέσεών της με την Άγκυρα και όχι αποκλειστικά ως μια εμπορική ή στρατιωτική συμφωνία.
Ωστόσο, διαφορετική εικόνα παρουσίασε πηγή από τον χώρο της ρωσικής αμυντικής βιομηχανίας, η οποία μίλησε στην εφημερίδα Vedomosti υπό καθεστώς ανωνυμίας.
Η συγκεκριμένη πηγή υποστήριξε ότι το Ισραήλ διαθέτει τα πολιτικά και διπλωματικά μέσα για να παρεμποδίσει την πώληση των F-35 στην Τουρκία. Ως αποτέλεσμα, η Άγκυρα ενδέχεται να μην προχωρήσει σε καμία τελική συμφωνία για την παράδοση των S-400, εάν προηγουμένως δεν λάβει από τις Ηνωμένες Πολιτείες σαφείς και δεσμευτικές εγγυήσεις ότι τα μαχητικά θα της παραδοθούν.
Η εκτίμηση αυτή αποκαλύπτει και τη βασική δυσκολία της διαπραγμάτευσης. Η Τουρκία, όπως αναφέρει δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας Yeni Akit, δεν φαίνεται διατεθειμένη να εγκαταλείψει ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί, όπως είναι οι S-400, βασιζόμενη μόνο σε προφορικές υποσχέσεις ή πολιτικές διαβεβαιώσεις από την Ουάσιγκτον.
Αντίθετα, επιδιώκει μια συμφωνία στην οποία η απομάκρυνση ή μεταβίβαση των ρωσικών συστημάτων θα συνδέεται άμεσα με συγκεκριμένη αμερικανική απόφαση για τα F-35. Με απλά λόγια, η Άγκυρα δεν θέλει να παραδώσει τους S-400 και στη συνέχεια να βρεθεί χωρίς τα ρωσικά συστήματα, αλλά και χωρίς τα αμερικανικά μαχητικά.
Το Ισραήλ αποτελεί έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα στην εξίσωση. Η ισραηλινή πλευρά παρακολουθεί με έντονη ανησυχία το ενδεχόμενο απόκτησης F-35 από την Τουρκία, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις Άγκυρας και Τελ Αβίβ χαρακτηρίζονται από σοβαρή ένταση και αντικρουόμενα συμφέροντα στη Συρία και στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.
Η ενίσχυση της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας με μαχητικά πέμπτης γενιάς θα άλλαζε τις περιφερειακές στρατιωτικές ισορροπίες και θα μπορούσε να αμφισβητήσει το ποιοτικό πλεονέκτημα που διατηρεί σήμερα το Ισραήλ στην περιοχή.
Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με τη ρωσική πηγή, η Τουρκία γνωρίζει ότι η τελική απόφαση δεν θα εξαρτηθεί μόνο από τον Λευκό Οίκο, αλλά και από τις ισχυρές αντιδράσεις που μπορεί να εκδηλωθούν στο αμερικανικό Κογκρέσο και από την πίεση του ισραηλινού παράγοντα.
Το δημοσίευμα της Yeni Akit καταλήγει ουσιαστικά στο συμπέρασμα ότι το ζήτημα των S-400 και των F-35 παραμένει ένα εξαιρετικά περίπλοκο διπλωματικό και στρατιωτικό παζάρι. Η Ρωσία δείχνει ότι μπορεί να συζητήσει μια λύση, αλλά η Τουρκία ζητά πρώτα εγγυήσεις από τις ΗΠΑ. Την ίδια στιγμή, το Ισραήλ φέρεται να κινείται ώστε να αποτρέψει μια εξέλιξη που θα ενίσχυε αποφασιστικά την τουρκική στρατιωτική ισχύ.
Έτσι, παρά την αισιοδοξία που επιχειρεί να καλλιεργήσει η τουρκική κυβέρνηση, η επιστροφή της Άγκυρας στα F-35 δεν θεωρείται δεδομένη. Οι S-400 εξακολουθούν να αποτελούν το βασικό εμπόδιο, αλλά και το ισχυρότερο διαπραγματευτικό όπλο της Τουρκίας απέναντι σε Ουάσιγκτον και Μόσχα.
https://geopolitico.gr/
