Mounir Kilani
Η Ευρώπη βλέπει τον εαυτό της να πεθαίνει στον ουκρανικό καθρέφτη και της αρέσει αυτό που βλέπει, γιατί την εμποδίζει να κοιτάξει τον εαυτό της.
Αυτός ο πόλεμος έχει θύματα από την Ουκρανία — και από τη Δύση ωφελούμενους. Κανείς δεν τολμά να το πει. Ωστόσο, αυτή είναι όλη η ιστορία.
Υπάρχουν πόλεμοι που τελειώνουν με νίκη ή ήττα.
Και μετά υπάρχουν εκείνοι που απλώνονται, συντηρούμενοι λιγότερο από στρατιωτική αναγκαιότητα παρά από πολιτική αδράνεια, τη λογική της εξουσίας και τα οικονομικά συμφέροντα.
Αυτό ανήκει στη δεύτερη κατηγορία: μια παρατεταμένη τραγωδία.
Η Ουκρανία έχει γίνει χειρουργείο.
Οι Δυτικοί κοιτάζουν έξω από το παράθυρο, σχολιάζουν τις ενέργειες του χειρουργού και πληρώνουν τον λογαριασμό σε δολάρια - όχι σε ανθρώπινες ζωές. Δεν είναι τα σώματά τους στο τραπέζι.
Στις 14 Ιουλίου, το Παρίσι θα μετατρέψει την εθνική του εορτή σε ατλαντική βιτρίνα: τα Mirage 2000 σε ουκρανικά χρώματα θα πετάξουν πάνω από τα Ηλύσια Πεδία, με πιλότους μικτά γαλλο-ουκρανικά πληρώματα, μαζί με το Patrouille de France.
Σύμβολο αλληλεγγύης, λένε κάποιοι. Σύμβολο μιας Γαλλίας που δεν έχει πλέον τα μέσα του δικού της μεγαλείου, λένε οι άλλοι.
Μια σημαντική καινοτομία για την περίσταση: η πρόσβαση στην πιο όμορφη λεωφόρο του κόσμου θα γίνεται με εγγραφή, με ονομαστικό κωδικό QR. Μια κωμική λεπτομέρεια για μια μέρα που υποτίθεται ότι τιμούσε την έφοδο σε μια φυλακή: η Βαστίλη δεν ζήτησε εισιτήριο.
Η ελευθερία γιορτάζεται με την εγγραφή. Η Δημοκρατία παρακολουθεί τον εαυτό της στα δικά της κανάλια.
Η εθνική εορτή, επίσης, πρέπει να φιλτραριστεί για να γιορταστεί.
Αυτή η παρέλαση, που τοποθετείται κάτω από το σήμα της «ευρωπαϊκής στρατηγικής αφύπνισης», έχει σκοπό να απεικονίσει τον επανεξοπλισμό της Γαλλίας και της Ευρώπης. Μπροστά σε αρκετούς αρχηγούς κρατών, συμπεριλαμβανομένου του Ζελένσκι, θα παρελάσουν 500 στρατιώτες από τον «συνασπισμό των προθύμων» και θα ακολουθήσουν 25 Ουκρανοί στρατιώτες.
Σχεδόν 6800 πεζοί στρατιώτες θα παρελάσουν, με 30% περισσότερα οχήματα και αεροσκάφη, σε μια νέα σκηνή: ελικόπτερα που πετούν πάνω από τανκς για να αναπαράγουν ένα πεδίο μάχης και για πρώτη φορά, αεροσκάφη εξοπλισμένα με πλασματικά όπλα.
Ελλείψει πραγματικής εξουσίας, πρέπει ήδη να είμαστε ικανοποιημένοι με το να παίζουμε τη σκηνοθεσία.
Αυτή η παρέλαση θα σηματοδοτήσει επίσης την τελευταία 14η Ιουλίου του Εμανουέλ Μακρόν. Μια τελευταία παρέλαση για έναν πρόεδρο που δεν ήταν ποτέ τίποτα περισσότερο από σκηνοθέτης.
Για δεκαετίες, η Ευρώπη διαλύει τις στρατιωτικές της δυνατότητες. Πίστευε ότι η ειρήνη θα ήταν αιώνια, ότι η ιστορία είχε τελειώσει. Σήμερα, δανείζεται τα σύμβολα μιας χώρας σε πόλεμο για να κρύψει τη δική της παρακμή.
Τα ουκρανικά αεροπλάνα δεν είναι γαλλικά αεροπλάνα και τα Ηλύσια Πεδία δεν είναι το μέτωπο.
Η ιστορία έχει μια επίμονη μνήμη: τα Ηλύσια Πεδία έχουν ήδη δει στρατιώτες από την Ανατολή. Τα πανό έχουν αλλάξει. Το σύμβολο παραμένει ανησυχητικό.
Κάθε αεροπλάνο στα χρώματα του Κιέβου που πετά πάνω από το Παρίσι είναι μια εξομολόγηση.
Η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να παλεύει για τον εαυτό της. Έτσι παλεύει με πληρεξούσιο. Παρακολουθεί την Ουκρανία να καίγεται — και βλέπει τον εαυτό της εκεί: μια δύναμη ικανή να αποφασίζει, να χτυπά και να πείθει, που έχει γίνει ένα μουσείο γεμάτο αναμνήσεις.
Ρώσοι και Ουκρανοί μοιράζονται μια κοινή ιστορία, οικογενειακούς δεσμούς, την ίδια πίστη.
Αυτός ο πόλεμος δεν είναι μια σύγκρουση πολιτισμών. Είναι ένα δάκρυ μέσα στην ίδια ιστορική μήτρα. Η Δύση το έχει μετατρέψει σε φυλάκιο, μετατρέποντας μια βεντέτα μεταξύ αδελφών σε ατλαντική σταυροφορία.
Τα χωριά όπου οι παππούδες και οι γιαγιάδες πολέμησαν μαζί ενάντια στους Ναζί βλέπουν τώρα τα εγγόνια τους να σκοτώνονται μεταξύ τους. Οι μητέρες έχουν έναν γιο στο Κίεβο και έναν άλλο στο Ντόνετσκ. Δεν υπάρχει νίκη σε αυτόν τον πόλεμο. Μόνο απουσίες.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η σιωπή των δυτικών ηγετών μπροστά στη σταδιακή αποκατάσταση στην Ουκρανία προσωπικοτήτων που συνδέονται με το δωσίλογο παρελθόν. Μόνο η Πολωνία τόλμησε να υψώσει τη φωνή της. Οι άλλοι κλείνουν τα μάτια τους. Η επιβίωση του συστήματος έχει προτεραιότητα έναντι της ηθικής συνοχής.
Δεν είναι πλέον ένας πόλεμος μεταξύ εθνών. Είναι ένας εμφύλιος πόλεμος που η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες τροφοδοτούν επειδή εξυπηρετεί τα συμφέροντά τους.
Η Ευρώπη μοιάζει με έναν πλούσιο κληρονόμο που ζει από την κληρονομιά των προγόνων της. Ζει σε ένα τεράστιο σπίτι, θαυμάζει τα πορτρέτα στους τοίχους και πείθει τον εαυτό της ότι ο πλούτος είναι αιώνιος. Αλλά κάθε χρόνο πουλάει ένα έπιπλο για να πληρώσει τα έξοδά της.
Η Βενετία δεν κατακτήθηκε. Έχει πεθάνει, διατηρώντας τα παλάτια και τις τελετές. Οι γαλέρες της δεν έπλεαν πια, αλλά συνέχισε να στέλνει πρεσβευτές. Αυτό που του έλειπε ήταν η πολιτική βούληση.
Αυτή η Ευρώπη βρήκε έναν τρόπο να δώσει στον εαυτό της μια τελευταία ψευδαίσθηση δύναμης: να αγοράσει έναν πόλεμο, να αποικίσει ένα έθνος.
Η Ουκρανία δεν είναι πλέον κυρίαρχο κράτος, αλλά τίθεται υπό μια μορφή στρατηγικής κηδεμονίας, μέχρι το λαιμό της στα χρέη.
Από το 2022, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της έχουν παράσχει περισσότερα από 210-225 δισεκατομμύρια ευρώ, επιπλέον ενός ευρωπαϊκού δανείου 90 δισεκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2026-2027.
Ένα κολοσσιαίο χρέος, για το οποίο οι Ουκρανοί στρατιώτες πεθαίνουν για μια ελευθερία που δεν έχει πια.
Η Δύση δεν το απελευθέρωσε, το αγόρασε: μέσω χρέους, όπλων, στρατηγικής εξάρτησης.
Η Δύση δεν διεξάγει έναν ενιαίο πόλεμο. Απλώς ένας συνασπισμός των προθύμων. Ένας πόλεμος χωρίς κέντρο, όπου ο καθένας επιλέγει τη δέσμευσή του... και, ως εκ τούτου, την ευθύνη της. Όλοι χρηματοδοτούν, αποφασίζουν ή παρατηρούν και αναθέτουν στην Ουκρανία το μερίδιο της φωτιάς που δεν θέλουν να αναλάβουν.
Το χρέος είναι ένα πιο αθόρυβο όπλο από τους πυραύλους. Δεν σκοτώνει, στραγγαλίζει. Κάθε δισεκατομμύριο που δανείζεται στο Κίεβο είναι μια επένδυση της οποίας η απόδοση μετριέται σε ανθρώπινες ζωές.
Οι Ουκρανοί πιστεύουν ότι αγωνίζονται για την ελευθερία τους, αλλά αγωνίζονται επίσης για να ξεπληρώσουν όπλα που δεν ζήτησαν, αποφάσεις που δεν παίρνουν και συχνά τους παίρνουν με τη βία από τους δρόμους για να πάνε στο μέτωπο.
Έτσι ξεδιπλώνεται το λυκόφως μιας δύναμης που έχει χάσει την αίσθηση του μέτρου.
Αυτό το λυκόφως είναι παντού, ακόμα και στους καθεδρικούς ναούς και τα μουσεία του, ακόμα άθικτο αλλά ήδη άδειο.
Οι καθεδρικοί ναοί στέκονται, τα μουσεία είναι γεμάτα. Ωστόσο, τα πλήθη που τους επισκέπτονται είναι τουρίστες, όχι πιστοί. Οι κολώνες εξακολουθούν να στηρίζουν το θησαυροφυλάκιο, αλλά οι προσευχές έχουν σιγήσει.
Η Ευρώπη αγωνίζεται για τη δημοκρατία στην Ουκρανία — και την καταστρέφει στην Ουγγαρία ή τη Ρουμανία. Γιορτάζει το κράτος δικαίου στο Κίεβο — και το αγνοεί στις Βρυξέλλες, όπου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή λαμβάνει αποφάσεις χωρίς δημοκρατική εντολή.
Η υποκρισία δεν είναι λάθος, είναι σύστημα.
Οι αίθουσες συνεδριάσεων είναι θερμαινόμενες. Τα χαρακώματα είναι λασπώδη.
Σε αυτό το διπλό χάσμα η Ευρώπη οικοδομεί την ενότητά της. Μια ενότητα ποτέ τόσο μεγάλη και ποτέ τόσο εύθραυστη.
Η Ευρώπη δεν ήταν ποτέ τόσο ενωμένη... και ποτέ τόσο αδύναμος. Έχει μόνο ένα κοινό χαρακτηριστικό: τον φόβο.
Μια πρόσοψη ενότητας, επιπλέον, που στηρίζεται σε ένα κενό.
Η Δύση δεν πολεμά για την Ουκρανία. Παλεύει για την ιδέα που έχει για τον εαυτό του. Οι Ουκρανοί πεθαίνουν για το δικαίωμα της Δύσης να εξακολουθεί να αισθάνεται ισχυρή, μια εικόνα που ραγίζει καθημερινά.
Η Ουκρανία δεν είναι θύμα. Είναι ένα σύμπτωμα μιας Δύσης που δεν έχει πλέον σχέδιο, δεν έχει άλλη δύναμη, δεν έχει άλλη πεποίθηση.
Όχι η Δύση των λαών, των εργατών, των οικογενειών. Η Δύση των ελίτ: grandes écoles, δεξαμενές σκέψης, επιτροπές των Βρυξελλών, διοικητικά συμβούλια. Μια κάστα που έχει μπερδέψει τη διαχείριση του κόσμου με τη διατήρηση των προνομίων της, έτοιμη να κάψει την Ουκρανία αντί να αναγνωρίσει την ανικανότητά της.
Για άλλη μια φορά, τόση καταστροφή για τη μοναδική δόξα των τυφλωμένων ηγετών, για μια Δύση που αρνείται να δει τον κόσμο να αλλάζει και την καταστροφική ηγεμονία της να φτάνει στο τέλος της.
Κάθε Ουκρανός στρατιώτης που πέφτει αντιμετωπίζεται ως θυσία στη δυτική υπερηφάνεια. Οι νεκροί θεοί δεν απαντούν στις προσευχές. Η Δύση νόμιζε ότι ήταν ο κύριος του κόσμου και ανακάλυψε ότι οι θεοί μπορούσαν επίσης να γεράσουν.
Αυτή η γήρανση δεν είναι μεταφορά. Μπορεί να φανεί στο έδαφος, στη διάβρωση της εξουσίας του και στην ανικανότητά του να επιβάλει τη θέλησή του.
Πέρα από τις επίσημες ομιλίες, ένα γεγονός είναι σαφές: η στρατηγική ήττα της Δύσης στα χέρια της Ρωσίας διαμορφώνεται, όχι επειδή η Μόσχα είναι ανίκητη, αλλά επειδή η Δύση έχει υποτιμήσει τη ρωσική ανθεκτικότητα και την ικανότητά της να αντέξει έναν πόλεμο φθοράς.
Η ευρωπαϊκή θέση είναι απλή: η Ουκρανία κερδίζει, χρειάζεται ένα τελευταίο τάγμα, ένα τελευταίο δισεκατομμύριο. Μετά από αυτό, ο Πούτιν θα καθίσει τελικά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, με τους όρους της Δύσης.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παρέχουν τις πληροφορίες. Η Ευρώπη παρατάσσει δισεκατομμύρια. Το Κίεβο τα μετατρέπει όλα αυτά σε ένα εικονικό χρονικό νίκης. Ο καθένας έχει τον ρόλο του: ο Τραμπ προσποιείται ότι έχει τον έλεγχο του παιχνιδιού, οι Ευρωπαίοι προσποιούνται ότι πιστεύουν σε αυτό, αλλά η μηχανή υπακούει στους δικούς της κανόνες: παρατείνει τον πόλεμο, ξανά και ξανά.
Οι Ρώσοι σύντομα θα ελέγχουν ολόκληρο το Ντονμπάς, και πιθανότατα τις τέσσερις προσαρτημένες περιφέρειες. Μια ρωσική νίκη θα ήταν μια μεγάλη στρατηγική ήττα για την Ευρώπη και το ΝΑΤΟ: μια κατεστραμμένη Ουκρανία για ανοικοδόμηση, δηλητηριασμένες σχέσεις για μια γενιά, μια ήπειρος πιο διχασμένη, πιο ασταθής, πιο επικίνδυνη.
Οι κυρώσεις απέτυχαν. Ο χρόνος λειτουργεί εναντίον της Δύσης. Και η ιστορία δεν κάνει συναισθήματα.
Η Ρωσία συνεχίζει να υπαγορεύει τον ρυθμό κλιμάκωσης, να εντείνει τη στρατιωτική πίεση όταν το επιλέγει και να καθορίζει το επίπεδο παρέμβασης που απαιτείται για να επηρεάσει τόσο τις ένοπλες επιχειρήσεις όσο και το διεθνές πολιτικό πλαίσιο.
Η Ουκρανία χτυπά τη ρωσική ενεργειακή υποδομή για να δείξει ότι ηγείται της επίθεσης, αλλά η πραγματικότητα στο έδαφος λέει μια διαφορετική ιστορία.
Αλλά δεν θα τελειώσει έτσι αυτός ο πόλεμος. Θα διευθετηθεί στο πεδίο της μάχης.
Ενώ η Δύση είναι εξαντλημένη στην Ουκρανία, ο κόσμος αναδιοργανώνεται αλλού. Η Κίνα και η Ινδία χαράζουν νέους εμπορικούς δρόμους. Η Αφρική και η Λατινική Αμερική αρνούνται να επιλέξουν πλευρά. Η Ευρώπη, από την άλλη πλευρά, κοιτάζει αυτόν τον νέο κόσμο μέσα από το πρίσμα της νοσταλγίας της, λες και το παρελθόν θα μπορούσε ακόμα να προλάβει το μέλλον.
Το ερώτημα δεν είναι «ποιος θα κερδίσει τον πόλεμο;». Το ερώτημα είναι: τι θα απομείνει από την Ευρώπη;
Η Ουκρανία έχει ήδη καταστραφεί. Η Ευρώπη θα είναι σύντομα.
Στρατιώτες από την Ανατολή το 1940 παρέλασαν κάτω από πανό που μισεί η Ευρώπη. Οι Ουκρανοί στρατιώτες, το 2026, θα παρελάσουν κάτω από πανό που γιορτάζει. Τα πανό έχουν αλλάξει, αλλά η μνήμη παραμένει.
Οι ίδιοι άνθρωποι που ξεκίνησαν τη φωτιά θα δώσουν ομιλίες για το θάρρος των πυροσβεστών. Θα μιλήσουν για «αντίσταση» ενώ η Ουκρανία αιμορραγεί μέχρι θανάτου.
Μια μέρα, οι λαοί της Ευρώπης θα ανακαλύψουν την πραγματική έκταση των ανθρώπινων απωλειών. Η σιωπή που ακολούθησε ήταν εκκωφαντική. Και θα είναι πολύ αργά.
Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, η Ευρώπη κοιτάζει την Ουκρανία σαν να κοιτάζει την αντανάκλασή της. Ο κίνδυνος δεν είναι στην εικόνα. Αλλά τη στιγμή που σπάει το τζάμι.
Η Βενετία χρειάστηκε τρεις αιώνες για να πεθάνει χωρίς ποτέ να το καταλάβει, κοιτάζοντας τον εαυτό της στα κανάλια της χωρίς να δει ότι το νερό αντανακλούσε μόνο τον ουρανό. Η Ευρώπη βρίσκεται στο ίδιο λιμάνι. Δεν το ξέρει ακόμα.
Αυτό που βίωσε η Βενετία για τρεις αιώνες, η Ευρώπη το βίωσε με επιταχυνόμενο τρόπο.
Αντιμέτωποι με αυτή την πτώση, ένα ερώτημα παραμένει: είναι μη αναστρέψιμη;
Πιθανώς όχι. Αλλά θα χρειαζόταν ένα σοκ για να σταματήσει, μια κρίση που καθιστά το προφανές ξεπερασμένο. Χωρίς ισχυρά κράτη, υπάρχει μόνο υποταγή ή εξαφάνιση.
Το ερώτημα λοιπόν είναι: πού είναι αυτή η δύναμη; Όχι σε περισσότερη Ευρώπη, αλλά σε περισσότερη Γαλλία, περισσότερη Ιταλία, περισσότερη Ουγγαρία. Σε λαούς που ανακτούν τον έλεγχο της μοίρας τους.
Αυτός ο πόλεμος απέδωσε. Στους εμπόρους όπλων, στους στρατηγούς του ΝΑΤΟ. Αλλά οι πόλεμοι, ακόμη και οι κερδοφόροι, αφήνουν πάντα το στίγμα τους.
Κανείς δεν τόλμησε να το πει στην αρχή. Κανείς δεν τολμά να το πει σήμερα. Όμως η ιστορία δεν σταματά στις σιωπές.
Μια μέρα, ο καθρέφτης θα σπάσει. Και αυτό που θα δει τότε η Ευρώπη δεν είναι η Ουκρανία, είναι το δικό της κενό.
«Εμείς οι πολιτισμοί γνωρίζουμε τώρα ότι είμαστε θνητοί». ~ Paul Valéry, Η κρίση του μυαλού (1919)
Μουνίρ Κιλάνι
https://enaasteri.blogspot.com/
